AN4.1

Aṅguttara Nikāya 4.1

1. Bhaṇḍagāmavagga

Anubuddhasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā vajjīsu viharati bhaṇḍagāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Catunnaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca.

Katamesaṁ catunnaṁ?

Ariyassa, bhikkhave, sīlassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca.

Ariyassa, bhikkhave, samādhissa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca.

Ariyāya, bhikkhave, paññāya ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca.

Ariyāya, bhikkhave, vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca.

Tayidaṁ, bhikkhave, ariyaṁ sīlaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ, ariyo samādhi anubuddho paṭividdho, ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā, ariyā vimutti anubuddhā paṭividdhā, ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavo”ti.

Idamavoca bhagavā.

Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

“Sīlaṁ samādhi paññā ca,

vimutti ca anuttarā;

Anubuddhā ime dhammā,

gotamena yasassinā.

Iti buddho abhiññāya,

dhammamakkhāsi bhikkhunaṁ;

Dukkhassantakaro satthā,

cakkhumā parinibbuto”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.2

Aṅguttara Nikāya 4.2

1. Bhaṇḍagāmavagga

Papatitasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

Katamehi catūhi?

Ariyena, bhikkhave, sīlena asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

Ariyena, bhikkhave, samādhinā asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

Ariyāya, bhikkhave, paññāya asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

Ariyāya, bhikkhave, vimuttiyā asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati.

Katamehi catūhi?

Ariyena, bhikkhave, sīlena samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati.

Ariyena, bhikkhave, samādhinā samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati.

Ariyāya, bhikkhave, paññāya samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati.

Ariyāya, bhikkhave, vimuttiyā samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccatīti.

Cutā patanti patitā,

giddhā ca punarāgatā;

Kataṁ kiccaṁ rataṁ rammaṁ,

sukhenānvāgataṁ sukhan”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.3

Aṅguttara Nikāya 4.3

1. Bhaṇḍagāmavagga

Paṭhamakhatasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti,

ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti,

anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavatīti.

Yo nindiyaṁ pasaṁsati,

Taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṁ,

Kalinā tena sukhaṁ na vindati.

Appamatto ayaṁ kali,

Yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā,

Ayameva mahantataro kali;

Yo sugatesu manaṁ padosaye.

Sataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ,

Chattiṁsatī pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṁ upeti,

Vācaṁ manañca paṇidhāya pāpakan”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.4

Aṅguttara Nikāya 4.4

1. Bhaṇḍagāmavagga

Dutiyakhatasutta

“Catūsu, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Katamesu catūsu?

Mātari, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Pitari, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno …pe… tathāgate, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno …pe… tathāgatasāvake, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Imesu kho, bhikkhave, catūsu micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Catūsu, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavati.

Katamesu catūsu?

Mātari, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavati.

Pitari, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno …pe… tathāgate, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno …pe… tathāgatasāvake, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavati.

Imesu kho, bhikkhave, catūsu sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavatīti.

Mātari pitari cāpi,

yo micchā paṭipajjati;

Tathāgate vā sambuddhe,

atha vā tassa sāvake;

Bahuñca so pasavati,

apuññaṁ tādiso naro.

Tāya naṁ adhammacariyāya,

Mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṁ garahanti,

Peccāpāyañca gacchati.

Mātari pitari cāpi,

yo sammā paṭipajjati;

Tathāgate vā sambuddhe,

atha vā tassa sāvake;

Bahuñca so pasavati,

puññaṁ etādiso naro.

Tāya naṁ dhammacariyāya,

mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṁ pasaṁsanti,

pecca sagge pamodatī”ti.

Catutthaṁ.

AN4.5

Aṅguttara Nikāya 4.5

1. Bhaṇḍagāmavagga

Anusotasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Anusotagāmī puggalo, paṭisotagāmī puggalo, ṭhitatto puggalo, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.

Katamo ca, bhikkhave, anusotagāmī puggalo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kāme ca paṭisevati, pāpañca kammaṁ karoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, anusotagāmī puggalo.

Katamo ca, bhikkhave, paṭisotagāmī puggalo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kāme ca nappaṭisevati, pāpañca kammaṁ na karoti, sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukhopi rudamāno paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, paṭisotagāmī puggalo.

Katamo ca, bhikkhave, ṭhitatto puggalo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ṭhitatto puggalo.

Katamo ca, bhikkhave, puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Ye keci kāmesu asaññatā janā,

Avītarāgā idha kāmabhogino;

Punappunaṁ jātijarūpagāmi te,

Taṇhādhipannā anusotagāmino.

Tasmā hi dhīro idhupaṭṭhitassatī,

Kāme ca pāpe ca asevamāno;

Sahāpi dukkhena jaheyya kāme,

Paṭisotagāmīti tamāhu puggalaṁ.

Yo ve kilesāni pahāya pañca,

Paripuṇṇasekho aparihānadhammo;

Cetovasippatto samāhitindriyo,

Sa ve ṭhitattoti naro pavuccati.

Paroparā yassa samecca dhammā,

Vidhūpitā atthagatā na santi;

Sa ve muni vusitabrahmacariyo,

Lokantagū pāragatoti vuccatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.6

Aṅguttara Nikāya 4.6

1. Bhaṇḍagāmavagga

Appassutasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Appassuto sutena anupapanno,

appassuto sutena upapanno,

bahussuto sutena anupapanno,

bahussuto sutena upapanno.

Kathañca, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena anupapanno?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa appakaṁ sutaṁ hoti—

suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.

So tassa appakassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena anupapanno.

Kathañca, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena upapanno?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa appakaṁ sutaṁ hoti—

suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.

So tassa appakassa sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena upapanno.

Kathañca, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa bahukaṁ sutaṁ hoti—

suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.

So tassa bahukassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno.

Kathañca, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena upapanno?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa bahukaṁ sutaṁ hoti—

suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.

So tassa bahukassa sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena upapanno.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Appassutopi ce hoti,

sīlesu asamāhito;

Ubhayena naṁ garahanti,

sīlato ca sutena ca.

Appassutopi ce hoti,

sīlesu susamāhito;

Sīlato naṁ pasaṁsanti,

tassa sampajjate sutaṁ.

Bahussutopi ce hoti,

sīlesu asamāhito;

Sīlato naṁ garahanti,

nāssa sampajjate sutaṁ.

Bahussutopi ce hoti,

sīlesu susamāhito;

Ubhayena naṁ pasaṁsanti,

sīlato ca sutena ca.

Bahussutaṁ dhammadharaṁ,

sappaññaṁ buddhasāvakaṁ;

Nekkhaṁ jambonadasseva,

ko taṁ ninditumarahati;

Devāpi naṁ pasaṁsanti,

brahmunāpi pasaṁsito”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.7

Aṅguttara Nikāya 4.7

1. Bhaṇḍagāmavagga

Sobhanasutta

“Cattārome, bhikkhave, viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṁ sobhenti.

Katame cattāro?

Bhikkhu, bhikkhave, viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo dhammānudhammappaṭipanno saṅghaṁ sobheti.

Bhikkhunī, bhikkhave, viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṁ sobheti.

Upāsako, bhikkhave, viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo dhammānudhammappaṭipanno saṅghaṁ sobheti.

Upāsikā, bhikkhave, viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṁ sobheti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṁ sobhentīti.

Yo hoti viyatto ca visārado ca,

Bahussuto dhammadharo ca hoti;

Dhammassa hoti anudhammacārī,

Sa tādiso vuccati saṅghasobhano.

Bhikkhu ca sīlasampanno,

bhikkhunī ca bahussutā;

Upāsako ca yo saddho,

yā ca saddhā upāsikā;

Ete kho saṅghaṁ sobhenti,

ete hi saṅghasobhanā”ti.

Sattamaṁ.

AN4.8

Aṅguttara Nikāya 4.8

1. Bhaṇḍagāmavagga

Vesārajjasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, tathāgatassa vesārajjāni, yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.

Katamāni cattāri?

‘“Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā”ti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.

Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

‘“Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā”ti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.

Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

‘“Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā te paṭisevato nālaṁ antarāyāyā”ti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.

Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

‘“Yassa kho pana te atthāya dhammo desito so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā”ti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.

Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāgatassa vesārajjāni, yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavattetīti.

Ye kecime vādapathā puthussitā,

Yaṁnissitā samaṇabrāhmaṇā ca;

Tathāgataṁ patvā na te bhavanti,

Visāradaṁ vādapathātivattaṁ.

Yo dhammacakkaṁ abhibhuyya kevalī,

Pavattayī sabbabhūtānukampī;

Taṁ tādisaṁ devamanussaseṭṭhaṁ,

Sattā namassanti bhavassa pāragun”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.9

Aṅguttara Nikāya 4.9

1. Bhaṇḍagāmavagga

Taṇhuppādasutta

“Cattārome, bhikkhave, taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Katame cattāro?

Cīvarahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;

piṇḍapātahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;

senāsanahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;

itibhavābhavahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjatīti.

Taṇhā dutiyo puriso,

dīghamaddhāna saṁsaraṁ;

Itthabhāvaññathābhāvaṁ,

saṁsāraṁ nātivattati.

Evamādīnavaṁ ñatvā,

Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;

Vītataṇho anādāno,

Sato bhikkhu paribbaje”ti.

Navamaṁ.

AN4.10

Aṅguttara Nikāya 4.10

1. Bhaṇḍagāmavagga

Yogasutta

“Cattārome, bhikkhave, yogā.

Katame cattāro?

Kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo.

Katamo ca, bhikkhave, kāmayogo?

Idha, bhikkhave, ekacco kāmānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.

Tassa kāmānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ appajānato yo kāmesu kāmarāgo kāmanandī kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmajjhosānaṁ kāmataṇhā sānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kāmayogo.

Iti kāmayogo.

Bhavayogo ca kathaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco bhavānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.

Tassa bhavānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ appajānato yo bhavesu bhavarāgo bhavanandī bhavasneho bhavamucchā bhavapipāsā bhavapariḷāho bhavajjhosānaṁ bhavataṇhā sānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhavayogo.

Iti kāmayogo bhavayogo.

Diṭṭhiyogo ca kathaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco diṭṭhīnaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.

Tassa diṭṭhīnaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ appajānato yo diṭṭhīsu diṭṭhirāgo diṭṭhinandī diṭṭhisneho diṭṭhimucchā diṭṭhipipāsā diṭṭhipariḷāho diṭṭhijjhosānaṁ diṭṭhitaṇhā sānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, diṭṭhiyogo.

Iti kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo.

Avijjāyogo ca kathaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.

Tassa channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ appajānato yā chasu phassāyatanesu avijjā aññāṇaṁ sānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, avijjāyogo.

Iti kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo avijjāyogo,

saṁyutto pāpakehi akusalehi dhammehi saṅkilesikehi ponobhavikehi sadarehi dukkhavipākehi āyatiṁ jātijarāmaraṇikehi. Tasmā ayogakkhemīti vuccati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro yogā.

Cattārome, bhikkhave, visaṁyogā.

Katame cattāro?

Kāmayogavisaṁyogo, bhavayogavisaṁyogo, diṭṭhiyogavisaṁyogo, avijjāyogavisaṁyogo.

Katamo ca, bhikkhave, kāmayogavisaṁyogo?

Idha, bhikkhave, ekacco kāmānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.

Tassa kāmānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānato yo kāmesu kāmarāgo kāmanandī kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmajjhosānaṁ kāmataṇhā sā nānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kāmayogavisaṁyogo.

Iti kāmayogavisaṁyogo.

Bhavayogavisaṁyogo ca kathaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco bhavānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.

Tassa bhavānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānato yo bhavesu bhavarāgo bhavanandī bhavasneho bhavamucchā bhavapipāsā bhavapariḷāho bhavajjhosānaṁ bhavataṇhā sā nānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhavayogavisaṁyogo.

Iti kāmayogavisaṁyogo bhavayogavisaṁyogo.

Diṭṭhiyogavisaṁyogo ca kathaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco diṭṭhīnaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.

Tassa diṭṭhīnaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānato yo diṭṭhīsu diṭṭhirāgo diṭṭhinandī diṭṭhisneho diṭṭhimucchā diṭṭhipipāsā diṭṭhipariḷāho diṭṭhijjhosānaṁ diṭṭhitaṇhā sā nānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, diṭṭhiyogavisaṁyogo.

Iti kāmayogavisaṁyogo bhavayogavisaṁyogo diṭṭhiyogavisaṁyogo.

Avijjāyogavisaṁyogo ca kathaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.

Tassa channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānato yā chasu phassāyatanesu avijjā aññāṇaṁ sā nānuseti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, avijjāyogavisaṁyogo.

Iti kāmayogavisaṁyogo bhavayogavisaṁyogo diṭṭhiyogavisaṁyogo avijjāyogavisaṁyogo,

visaṁyutto pāpakehi akusalehi dhammehi saṅkilesikehi ponobhavikehi sadarehi dukkhavipākehi āyatiṁ jātijarāmaraṇikehi. Tasmā yogakkhemīti vuccati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro visaṁyogāti.

Kāmayogena saṁyuttā,

bhavayogena cūbhayaṁ;

Diṭṭhiyogena saṁyuttā,

avijjāya purakkhatā.

Sattā gacchanti saṁsāraṁ,

jātimaraṇagāmino;

Ye ca kāme pariññāya,

bhavayogañca sabbaso.

Diṭṭhiyogaṁ samūhacca,

avijjañca virājayaṁ;

Sabbayogavisaṁyuttā,

te ve yogātigā munī”ti.

Dasamaṁ.

Bhaṇḍagāmavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Anubuddhaṁ papatitaṁ dve,

Khatā anusotapañcamaṁ;

Appassuto ca sobhanaṁ,

Vesārajjaṁ taṇhāyogena te dasāti.

AN4.11

Aṅguttara Nikāya 4.11

1. Caravagga

Carasutta

“Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti,

carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti,

ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti,

nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti,

sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;

carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;

ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;

nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā.

Tañce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;

sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccatīti.

Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ,

nisinno uda vā sayaṁ;

Yo vitakkaṁ vitakketi,

pāpakaṁ gehanissitaṁ.

Kummaggappaṭipanno so,

Mohaneyyesu mucchito;

Abhabbo tādiso bhikkhu,

Phuṭṭhuṁ sambodhimuttamaṁ.

Yo ca caraṁ vā tiṭṭhaṁ vā,

Nisinno uda vā sayaṁ;

Vitakkaṁ samayitvāna,

Vitakkūpasame rato;

Bhabbo so tādiso bhikkhu,

Phuṭṭhuṁ sambodhimuttaman”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.12

Aṅguttara Nikāya 4.12

1. Caravagga

Sīlasutta

“Sampannasīlā, bhikkhave, viharatha sampannapātimokkhā, pātimokkhasaṁvarasaṁvutā viharatha ācāragocarasampannā, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino samādāya sikkhatha sikkhāpadesu.

Sampannasīlānaṁ vo, bhikkhave, viharataṁ sampannapātimokkhānaṁ pātimokkhasaṁvarasaṁvutānaṁ viharataṁ ācāragocarasampannānaṁ aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīnaṁ samādāya sikkhataṁ sikkhāpadesu, kimassa uttari karaṇīyaṁ?

Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ, carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ, ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ, nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ, sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccatīti.

Yataṁ care yataṁ tiṭṭhe,

Yataṁ acche yataṁ saye;

Yataṁ samiñjaye bhikkhu,

Yatamenaṁ pasāraye.

Uddhaṁ tiriyaṁ apācīnaṁ,

yāvatājagatogati;

Samavekkhitā ca dhammānaṁ,

khandhānaṁ udayabbayaṁ.

Cetosamathasāmīciṁ,

sikkhamānaṁ sadā sataṁ;

Satataṁ pahitattoti,

āhu bhikkhuṁ tathāvidhan”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.13

Aṅguttara Nikāya 4.13

1. Caravagga

Padhānasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, sammappadhānāni.

Katamāni cattāri?

Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;

uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;

anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;

uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri sammappadhānānīti.

Sammappadhānā māradheyyābhibhūtā,

Te asitā jātimaraṇabhayassa pāragū;

Te tusitā jetvā māraṁ savāhiniṁ te anejā,

Sabbaṁ namucibalaṁ upātivattā te sukhitā”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.14

Aṅguttara Nikāya 4.14

1. Caravagga

Saṁvarasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, padhānāni.

Katamāni cattāri?

Saṁvarappadhānaṁ, pahānappadhānaṁ, bhāvanāppadhānaṁ, anurakkhaṇāppadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, saṁvarappadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī,

yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, saṁvarappadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, pahānappadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;

uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe…

uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe…

uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, pahānappadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ,

dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …

vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …

pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …

passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …

samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …

upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ bhaddakaṁ samādhinimittaṁ anurakkhati aṭṭhikasaññaṁ puḷavakasaññaṁ vinīlakasaññaṁ vicchiddakasaññaṁ uddhumātakasaññaṁ.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri padhānānīti.

Saṁvaro ca pahānañca,

bhāvanā anurakkhaṇā;

Ete padhānā cattāro,

desitādiccabandhunā;

Yehi bhikkhu idhātāpī,

khayaṁ dukkhassa pāpuṇe”ti.

Catutthaṁ.

AN4.15

Aṅguttara Nikāya 4.15

1. Caravagga

Paññattisutta

“Catasso imā, bhikkhave, aggapaññattiyo.

Katamā catasso?

Etadaggaṁ, bhikkhave, attabhāvīnaṁ yadidaṁ—

rāhu asurindo.

Etadaggaṁ, bhikkhave, kāmabhogīnaṁ yadidaṁ—

rājā mandhātā.

Etadaggaṁ, bhikkhave, ādhipateyyānaṁ yadidaṁ—

māro pāpimā.

Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato aggamakkhāyati arahaṁ sammāsambuddho.

Imā kho, bhikkhave, catasso aggapaññattiyoti.

Rāhuggaṁ attabhāvīnaṁ,

mandhātā kāmabhoginaṁ;

Māro ādhipateyyānaṁ,

iddhiyā yasasā jalaṁ.

Uddhaṁ tiriyaṁ apācīnaṁ,

yāvatājagatogati;

Sadevakassa lokassa,

buddho aggo pavuccatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.16

Aṅguttara Nikāya 4.16

1. Caravagga

Sokhummasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, sokhummāni.

Katamāni cattāri?

Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpasokhummena samannāgato hoti paramena;

tena ca rūpasokhummena aññaṁ rūpasokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na samanupassati;

tena ca rūpasokhummena aññaṁ rūpasokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Vedanāsokhummena samannāgato hoti paramena;

tena ca vedanāsokhummena aññaṁ vedanāsokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na samanupassati;

tena ca vedanāsokhummena aññaṁ vedanāsokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Saññāsokhummena samannāgato hoti paramena;

tena ca saññāsokhummena aññaṁ saññāsokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na samanupassati;

tena ca saññāsokhummena aññaṁ saññāsokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Saṅkhārasokhummena samannāgato hoti paramena;

tena ca saṅkhārasokhummena aññaṁ saṅkhārasokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na samanupassati;

tena ca saṅkhārasokhummena aññaṁ saṅkhārasokhummaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri sokhummānīti.

Rūpasokhummataṁ ñatvā,

vedanānañca sambhavaṁ;

Saññā yato samudeti,

atthaṁ gacchati yattha ca;

Saṅkhāre parato ñatvā,

dukkhato no ca attato.

Sa ve sammaddaso bhikkhu,

santo santipade rato;

Dhāreti antimaṁ dehaṁ,

jetvā māraṁ savāhinin”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.17

Aṅguttara Nikāya 4.17

1. Caravagga

Paṭhamaagatisutta

“Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni.

Katamāni cattāri?

Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri agatigamanānīti.

Chandā dosā bhayā mohā,

yo dhammaṁ ativattati;

Nihīyati tassa yaso,

kāḷapakkheva candimā”ti.

Sattamaṁ.

AN4.18

Aṅguttara Nikāya 4.18

1. Caravagga

Dutiyaagatisutta

“Cattārimāni, bhikkhave, nāgatigamanāni.

Katamāni cattāri?

Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri nāgatigamanānīti.

Chandā dosā bhayā mohā,

yo dhammaṁ nātivattati;

Āpūrati tassa yaso,

sukkapakkheva candimā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.19

Aṅguttara Nikāya 4.19

1. Caravagga

Tatiyaagatisutta

“Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni.

Katamāni cattāri?

Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri agatigamanāni.

Cattārimāni, bhikkhave, nāgatigamanāni.

Katamāni cattāri?

Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri nāgatigamanānīti.

Chandā dosā bhayā mohā,

yo dhammaṁ ativattati;

Nihīyati tassa yaso,

kāḷapakkheva candimā.

Chandā dosā bhayā mohā,

yo dhammaṁ nātivattati;

Āpūrati tassa yaso,

sukkapakkheva candimā”ti.

Navamaṁ.

AN4.20

Aṅguttara Nikāya 4.20

1. Caravagga

Bhattuddesakasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.

Ye keci kāmesu asaññatā janā,

Adhammikā honti adhammagāravā;

Chandā dosā mohā ca bhayā gāmino,

Parisākasaṭo ca panesa vuccati.

Evañhi vuttaṁ samaṇena jānatā,

Tasmā hi te sappurisā pasaṁsiyā;

Dhamme ṭhitā ye na karonti pāpakaṁ,

Na chandā na dosā na mohā na bhayā ca gāmino;

Parisāya maṇḍo ca panesa vuccati,

Evañhi vuttaṁ samaṇena jānatā”ti.

Dasamaṁ.

Caravaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Caraṁ sīlaṁ padhānāni,

saṁvaraṁ paññatti pañcamaṁ;

Sokhummaṁ tayo agatī,

bhattuddesena te dasāti.

AN4.21

Aṅguttara Nikāya 4.21

1. Uruvelavagga

Paṭhamauruvelasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ uruvelāyaṁ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho.

Tassa mayhaṁ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:

‘dukkhaṁ kho agāravo viharati appatisso.

Kiṁ nu kho ahaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyan’ti?

Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:

‘aparipūrassa kho ahaṁ sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Na kho panāhaṁ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā attanā sīlasampannataraṁ, yamahaṁ sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Aparipūrassa kho ahaṁ samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Na kho panāhaṁ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā attanā samādhisampannataraṁ, yamahaṁ sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Aparipūrassa kho ahaṁ paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Na kho panāhaṁ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā attanā paññāsampannataraṁ, yamahaṁ sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Aparipūrassa kho ahaṁ vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyaṁ.

Na kho panāhaṁ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā attanā vimuttisampannataraṁ, yamahaṁ sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyan’ti.

Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:

‘yannūnāhaṁ yvāyaṁ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṁ sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihareyyan’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.

Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca:

‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.

Yepi te, bhante, ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṁyeva sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihariṁsu;

yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṁyeva sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharissanti;

bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṁ sammāsambuddho dhammaṁyeva sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharatū’ti.

Idamavoca brahmā sahampati.

Idaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:

‘Ye ca atītā sambuddhā,

ye ca buddhā anāgatā;

Yo cetarahi sambuddho,

bahūnaṁ sokanāsano.

Sabbe saddhammagaruno,

vihaṁsu viharanti ca;

Athopi viharissanti,

esā buddhāna dhammatā.

Tasmā hi attakāmena,

mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo,

saraṁ buddhāna sāsanan’ti.

Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati.

Idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.

Atha khvāhaṁ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā attano ca patirūpaṁ yvāyaṁ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṁ sakkatvā garuṁ katvā upanissāya vihāsiṁ.

Yato ca kho, bhikkhave, saṅghopi mahattena samannāgato, atha me saṅghepi gāravo”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.22

Aṅguttara Nikāya 4.22

1. Uruvelavagga

Dutiyauruvelasutta

“Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ uruvelāyaṁ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho.

Atha kho, bhikkhave, sambahulā brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṁ sammodiṁsu.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho, bhikkhave, te brāhmaṇā maṁ etadavocuṁ:

‘sutaṁ netaṁ, bho gotama:

“na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī”ti.

Tayidaṁ, bho gotama, tatheva.

Na hi bhavaṁ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti.

Tayidaṁ, bho gotama, na sampannamevā’ti.

Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:

‘nayime āyasmanto jānanti theraṁ vā therakaraṇe vā dhamme’ti.

Vuddho cepi, bhikkhave, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā.

So ca hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā akālena anapadesaṁ apariyantavatiṁ anatthasaṁhitaṁ.

Atha kho so ‘bālo thero’tveva saṅkhaṁ gacchati.

Daharo cepi, bhikkhave, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.

So ca hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.

Atha kho so ‘paṇḍito thero’tveva saṅkhaṁ gacchati.

Cattārome, bhikkhave, therakaraṇā dhammā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu

Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

Catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

Āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro therakaraṇā dhammāti.

Yo uddhatena cittena,

samphañca bahu bhāsati;

Asamāhitasaṅkappo,

asaddhammarato mago;

Ārā so thāvareyyamhā,

pāpadiṭṭhi anādaro.

Yo ca sīlena sampanno,

sutavā paṭibhānavā;

Saññato dhīro dhammesu,

paññāyatthaṁ vipassati.

Pāragū sabbadhammānaṁ,

akhilo paṭibhānavā;

Pahīnajātimaraṇo,

brahmacariyassa kevalī.

Tamahaṁ vadāmi theroti,

yassa no santi āsavā;

Āsavānaṁ khayā bhikkhu,

so theroti pavuccatī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.23

Aṅguttara Nikāya 4.23

1. Uruvelavagga

Lokasutta

“Loko, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho.

Lokasmā tathāgato visaṁyutto.

Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho.

Lokasamudayo tathāgatassa pahīno.

Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho.

Lokanirodho tathāgatassa sacchikato.

Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā.

Lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā.

Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ taṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ.

Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

Yañca, bhikkhave, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṁ taṁ tatheva hoti, no aññathā.

Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

Yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī.

Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.

Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthu daso vasavattī.

Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

Sabbaṁ lokaṁ abhiññāya,

sabbaṁ loke yathātathaṁ;

Sabbaṁ lokaṁ visaṁyutto,

sabbaloke anūpayo.

Sa ve sabbābhibhū dhīro,

sabbaganthappamocano;

Phuṭṭha’ssa paramā santi,

nibbānaṁ akutobhayaṁ.

Esa khīṇāsavo buddho,

anīgho chinnasaṁsayo;

Sabbakammakkhayaṁ patto,

vimutto upadhisaṅkhaye.

Esa so bhagavā buddho,

esa sīho anuttaro;

Sadevakassa lokassa,

brahmacakkaṁ pavattayī.

Iti devā manussā ca,

ye buddhaṁ saraṇaṁ gatā;

Saṅgamma taṁ namassanti,

mahantaṁ vītasāradaṁ.

Danto damayataṁ seṭṭho,

santo samayataṁ isi;

Mutto mocayataṁ aggo,

tiṇṇo tārayataṁ varo.

Iti hetaṁ namassanti,

mahantaṁ vītasāradaṁ;

Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,

natthi me paṭipuggalo”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.24

Aṅguttara Nikāya 4.24

1. Uruvelavagga

Kāḷakārāmasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sākete viharati kāḷakārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca—

Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, tamahaṁ jānāmi.

Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, tamahaṁ abbhaññāsiṁ.

Taṁ tathāgatassa viditaṁ, taṁ tathāgato na upaṭṭhāsi.

Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, tamahaṁ na jānāmīti vadeyyaṁ, taṁ mamassa musā.

Yaṁ, bhikkhave …pe… tamahaṁ jānāmi ca na ca jānāmīti vadeyyaṁ, tampassa tādisameva.

Yaṁ, bhikkhave …pe… tamahaṁ neva jānāmi na na jānāmīti vadeyyaṁ, taṁ mamassa kali.

Iti kho, bhikkhave, tathāgato daṭṭhā daṭṭhabbaṁ, diṭṭhaṁ na maññati, adiṭṭhaṁ na maññati, daṭṭhabbaṁ na maññati, daṭṭhāraṁ na maññati;

sutvā sotabbaṁ, sutaṁ na maññati, asutaṁ na maññati, sotabbaṁ na maññati, sotāraṁ na maññati;

mutvā motabbaṁ, mutaṁ na maññati, amutaṁ na maññati, motabbaṁ na maññati, motāraṁ na maññati;

viññatvā viññātabbaṁ, viññātaṁ na maññati, aviññātaṁ na maññati, viññātabbaṁ na maññati, viññātāraṁ na maññati.

Iti kho, bhikkhave, tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī.

‘Tamhā ca pana tādimhā añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti vadāmīti.

Yaṁ kiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā,

Ajjhositaṁ saccamutaṁ paresaṁ;

Na tesu tādī sayasaṁvutesu,

Saccaṁ musā vāpi paraṁ daheyya.

Etañca sallaṁ paṭikacca disvā,

Ajjhositā yattha pajā visattā;

Jānāmi passāmi tatheva etaṁ,

Ajjhositaṁ natthi tathāgatānan”ti.

Catutthaṁ.

AN4.25

Aṅguttara Nikāya 4.25

1. Uruvelavagga

Brahmacariyasutta

“Nayidaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ vussati janakuhanatthaṁ, na janalapanatthaṁ, na lābhasakkārasilokānisaṁsatthaṁ, na itivādappamokkhānisaṁsatthaṁ, na ‘iti maṁ jano jānātū’ti.

Atha kho idaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ vussati saṁvaratthaṁ pahānatthaṁ virāgatthaṁ nirodhatthanti.

Saṁvaratthaṁ pahānatthaṁ,

brahmacariyaṁ anītihaṁ;

Adesayi so bhagavā,

nibbānogadhagāminaṁ;

Esa maggo mahantehi,

anuyāto mahesibhi.

Ye ca taṁ paṭipajjanti,

yathā buddhena desitaṁ;

Dukkhassantaṁ karissanti,

satthusāsanakārino”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.26

Aṅguttara Nikāya 4.26

1. Uruvelavagga

Kuhasutta

“Ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā.

Apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā, na ca te imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ viruḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti.

Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā.

Anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Te ca imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ viruḷhiṁ vepullaṁ āpajjantīti.

Kuhā thaddhā lapā siṅgī,

unnaḷā asamāhitā;

Na te dhamme virūhanti,

sammāsambuddhadesite.

Nikkuhā nillapā dhīrā,

atthaddhā susamāhitā;

Te ve dhamme virūhanti,

sammāsambuddhadesite”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.27

Aṅguttara Nikāya 4.27

1. Uruvelavagga

Santuṭṭhisutta

“Cattārimāni, bhikkhave, appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni.

Katamāni cattāri?

Paṁsukūlaṁ, bhikkhave, cīvarānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ.

Piṇḍiyālopo, bhikkhave, bhojanānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ.

Rukkhamūlaṁ, bhikkhave, senāsanānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ.

Pūtimuttaṁ, bhikkhave, bhesajjānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni.

Yato kho, bhikkhave, bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca, idamassāhaṁ aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmīti.

Anavajjena tuṭṭhassa,

appena sulabhena ca;

Na senāsanamārabbha,

cīvaraṁ pānabhojanaṁ;

Vighāto hoti cittassa,

disā nappaṭihaññati.

Ye cassa dhammā akkhātā,

sāmaññassānulomikā;

Adhiggahitā tuṭṭhassa,

appamattassa sikkhato”ti.

Sattamaṁ.

AN4.28

Aṅguttara Nikāya 4.28

1. Uruvelavagga

Ariyavaṁsasutta

“Cattārome, bhikkhave, ariyavaṁsā aggaññā rattaññā vaṁsaññā porāṇā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca cīvaraṁ na paritassati, laddhā ca cīvaraṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, no paraṁ vambheti.

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṁ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, no paraṁ vambheti.

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca senāsanaṁ na paritassati, laddhā ca senāsanaṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, no paraṁ vambheti.

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hoti bhāvanārato, pahānārāmo hoti pahānarato;

tāya ca pana bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā pahānārāmatāya pahānaratiyā nevattānukkaṁseti, no paraṁ vambheti.

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavaṁsā aggaññā rattaññā vaṁsaññā porāṇā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi ariyavaṁsehi samannāgato bhikkhu puratthimāya cepi disāya viharati sveva aratiṁ sahati, na taṁ arati sahati;

pacchimāya cepi disāya viharati sveva aratiṁ sahati, na taṁ arati sahati;

uttarāya cepi disāya viharati sveva aratiṁ sahati, na taṁ arati sahati;

dakkhiṇāya cepi disāya viharati sveva aratiṁ sahati, na taṁ arati sahati.

Taṁ kissa hetu?

Aratiratisaho hi, bhikkhave, dhīroti.

Nārati sahati dhīraṁ,

nārati dhīraṁ sahati;

Dhīrova aratiṁ sahati,

dhīro hi aratissaho.

Sabbakammavihāyīnaṁ,

panuṇṇaṁ ko nivāraye;

Nekkhaṁ jambonadasseva,

ko taṁ ninditumarahati;

Devāpi naṁ pasaṁsanti,

brahmunāpi pasaṁsito”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.29

Aṅguttara Nikāya 4.29

1. Uruvelavagga

Dhammapadasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Katamāni cattāri?

Anabhijjhā, bhikkhave, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Abyāpādo, bhikkhave, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Sammāsati, bhikkhave, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Sammāsamādhi, bhikkhave, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti.

Anabhijjhālu vihareyya,

abyāpannena cetasā;

Sato ekaggacittassa,

ajjhattaṁ susamāhito”ti.

Navamaṁ.

AN4.30

Aṅguttara Nikāya 4.30

1. Uruvelavagga

Paribbājakasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṁ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṁ paribbājakārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca:

“Cattārimāni, paribbājakā, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Katamāni cattāri?

Anabhijjhā, paribbājakā, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Abyāpādo, paribbājakā, dhammapadaṁ …pe… sammāsati, paribbājakā, dhammapadaṁ …pe… sammāsamādhi, paribbājakā, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Imāni kho, paribbājakā, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:

‘ahametaṁ anabhijjhaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya abhijjhāluṁ kāmesu tibbasārāgaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:

‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.

So vata, paribbājakā, anabhijjhaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya abhijjhāluṁ kāmesu tibbasārāgaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:

‘ahametaṁ abyāpādaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya byāpannacittaṁ paduṭṭhamanasaṅkappaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:

‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.

So vata, paribbājakā, abyāpādaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya byāpannacittaṁ paduṭṭhamanasaṅkappaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:

‘ahametaṁ sammāsatiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya muṭṭhassatiṁ asampajānaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:

‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.

So vata, paribbājakā, sammāsatiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya muṭṭhassatiṁ asampajānaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:

‘ahametaṁ sammāsamādhiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya asamāhitaṁ vibbhantacittaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:

‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.

So vata, paribbājakā, sammāsamādhiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya asamāhitaṁ vibbhantacittaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṁ paṭikkositabbaṁ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti.

Katame cattāro?

Anabhijjhañce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.

Abyāpādañce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.

Sammāsatiñce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi muṭṭhassatī asampajānā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.

Sammāsamādhiñce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi asamāhitā vibbhantacittā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.

Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṁ paṭikkositabbaṁ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti.

Yepi te, paribbājakā, ahesuṁ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepi imāni cattāri dhammapadāni na garahitabbaṁ na paṭikkositabbaṁ amaññiṁsu.

Taṁ kissa hetu?

Nindābyārosanaupārambhabhayāti.

Abyāpanno sadā sato,

ajjhattaṁ susamāhito;

Abhijjhāvinaye sikkhaṁ,

appamattoti vuccatī”ti.

Dasamaṁ.

Uruvelavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Dve uruvelā loko kāḷako,

Brahmacariyena pañcamaṁ;

Kuhaṁ santuṭṭhi vaṁso ca,

Dhammapadaṁ paribbājakena cāti.

AN4.31

Aṅguttara Nikāya 4.31

1. Cakkavagga

Cakkasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, cakkāni, yehi samannāgatānaṁ devamanussānaṁ catucakkaṁ vattati, yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇanti bhogesu.

Katamāni cattāri?

Patirūpadesavāso, sappurisāvassayo, attasammāpaṇidhi, pubbe ca katapuññatā—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri cakkāni, yehi samannāgatānaṁ devamanussānaṁ catucakkaṁ vattati, yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇanti bhogesūti.

Patirūpe vase dese,

ariyamittakaro siyā;

Sammāpaṇidhisampanno,

pubbe puññakato naro;

Dhaññaṁ dhanaṁ yaso kitti,

sukhañcetaṁdhivattatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.32

Aṅguttara Nikāya 4.32

1. Cakkavagga

Saṅgahasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni.

Katamāni cattāri?

Dānaṁ, peyyavajjaṁ, atthacariyā, samānattatā—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri saṅgahavatthūnīti.

Dānañca peyyavajjañca,

atthacariyā ca yā idha;

Samānattatā ca dhammesu,

tattha tattha yathārahaṁ;

Ete kho saṅgahā loke,

rathassāṇīva yāyato.

Ete ca saṅgahā nāssu,

na mātā puttakāraṇā;

Labhetha mānaṁ pūjaṁ vā,

pitā vā puttakāraṇā.

Yasmā ca saṅgahā ete,

samavekkhanti paṇḍitā;

Tasmā mahattaṁ papponti,

pāsaṁsā ca bhavanti te”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.33

Aṅguttara Nikāya 4.33

1. Cakkavagga

Sīhasutta

“Sīho, bhikkhave, migarājā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhamati.

Āsayā nikkhamitvā vijambhati.

Vijambhitvā samantā catuddisā anuviloketi.

Samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadati.

Tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkamati.

Ye kho pana te, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā sīhassa migarañño nadato saddaṁ suṇanti, te yebhuyyena bhayaṁ saṁvegaṁ santāsaṁ āpajjanti.

Bilaṁ bilāsayā pavisanti, dakaṁ dakāsayā pavisanti, vanaṁ vanāsayā pavisanti, ākāsaṁ pakkhino bhajanti.

Yepi te, bhikkhave, rañño nāgā gāmanigamarājadhānīsu daḷhehi varattehi bandhanehi baddhā, tepi tāni bandhanāni sañchinditvā sampadāletvā bhītā muttakarīsaṁ cajamānā yena vā tena vā palāyanti.

Evaṁ mahiddhiko kho, bhikkhave, sīho migarājā tiracchānagatānaṁ pāṇānaṁ, evaṁ mahesakkho evaṁ mahānubhāvo.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, yadā tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā, so dhammaṁ deseti:

‘iti sakkāyo, iti sakkāyasamudayo, iti sakkāyanirodho, iti sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti.

Yepi te, bhikkhave, devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā uccesu vimānesu ciraṭṭhitikā, tepi tathāgatassa dhammadesanaṁ sutvā yebhuyyena bhayaṁ saṁvegaṁ santāsaṁ āpajjanti:

‘aniccā vata kira, bho, mayaṁ samānā niccamhāti amaññimha;

addhuvā vata kira, bho, mayaṁ samānā dhuvamhāti amaññimha;

asassatā vata kira, bho, mayaṁ samānā sassatamhāti amaññimha.

Mayaṁ kira, bho, aniccā addhuvā asassatā sakkāyapariyāpannā’ti.

Evaṁ mahiddhiko kho, bhikkhave, tathāgato sadevakassa lokassa, evaṁ mahesakkho evaṁ mahānubhāvoti.

Yadā buddho abhiññāya,

dhammacakkaṁ pavattayī;

Sadevakassa lokassa,

satthā appaṭipuggalo.

Sakkāyañca nirodhañca,

sakkāyassa ca sambhavaṁ;

Ariyañcaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ,

dukkhūpasamagāminaṁ.

Yepi dīghāyukā devā,

vaṇṇavanto yasassino;

Bhītā santāsamāpāduṁ,

sīhassevitare migā.

Avītivattā sakkāyaṁ,

aniccā kira bho mayaṁ;

Sutvā arahato vākyaṁ,

vippamuttassa tādino”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.34

Aṅguttara Nikāya 4.34

1. Cakkavagga

Aggappasādasutta

“Cattārome, bhikkhave, aggappasādā.

Katame cattāro?

Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṁ aggamakkhāyati arahaṁ sammāsambuddho.

Ye, bhikkhave, buddhe pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṁ aggamakkhāyati.

Ye, bhikkhave, ariye aṭṭhaṅgike magge pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.

Ye, bhikkhave, virāge dhamme pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, bhikkhave, saṅghā vā gaṇā vā, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Ye, bhikkhave, saṅghe pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro aggappasādāti.

Aggato ve pasannānaṁ,

aggaṁ dhammaṁ vijānataṁ;

Agge buddhe pasannānaṁ,

dakkhiṇeyye anuttare.

Agge dhamme pasannānaṁ,

virāgūpasame sukhe;

Agge saṅghe pasannānaṁ,

puññakkhette anuttare.

Aggasmiṁ dānaṁ dadataṁ,

aggaṁ puññaṁ pavaḍḍhati;

Aggaṁ āyu ca vaṇṇo ca,

yaso kitti sukhaṁ balaṁ.

Aggassa dātā medhāvī,

aggadhammasamāhito;

Devabhūto manusso vā,

aggappatto pamodatī”ti.

Catutthaṁ.

AN4.35

Aṅguttara Nikāya 4.35

1. Cakkavagga

Vassakārasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca:

“Catūhi kho mayaṁ, bho gotama, dhammehi samannāgataṁ mahāpaññaṁ mahāpurisaṁ paññāpema.

Katamehi catūhi?

Idha, bho gotama, bahussuto hoti tassa tasseva sutajātassa

tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṁ jānāti: ‘ayaṁ imassa bhāsitassa attho, ayaṁ imassa bhāsitassa attho’ti.

Satimā kho pana hoti cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā

yāni kho pana tāni gahaṭṭhakāni kiṅkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ.

Imehi kho mayaṁ, bho gotama, catūhi dhammehi samannāgataṁ mahāpaññaṁ mahāpurisaṁ paññāpema.

Sace me, bho gotama, anumoditabbaṁ anumodatu me bhavaṁ gotamo;

sace pana me, bho gotama, paṭikkositabbaṁ paṭikkosatu me bhavaṁ gotamo”ti.

“Neva kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, anumodāmi na paṭikkosāmi.

Catūhi kho ahaṁ, brāhmaṇa, dhammehi samannāgataṁ mahāpaññaṁ mahāpurisaṁ paññāpemi.

Katamehi catūhi?

Idha, brāhmaṇa, bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya;

bahu’ssa janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā, yadidaṁ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā.

So yaṁ vitakkaṁ ākaṅkhati vitakketuṁ taṁ vitakkaṁ vitakketi, yaṁ vitakkaṁ nākaṅkhati vitakketuṁ na taṁ vitakkaṁ vitakketi;

yaṁ saṅkappaṁ ākaṅkhati saṅkappetuṁ taṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, yaṁ saṅkappaṁ nākaṅkhati saṅkappetuṁ na taṁ saṅkappaṁ saṅkappeti.

Iti cetovasippatto hoti vitakkapathe.

Catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

Āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Neva kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, anumodāmi na pana paṭikkosāmi.

Imehi kho ahaṁ, brāhmaṇa, catūhi dhammehi samannāgataṁ mahāpaññaṁ mahāpurisaṁ paññāpemī”ti.

“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.

Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena.

Imehi ca mayaṁ, bho gotama, catūhi dhammehi samannāgataṁ bhavantaṁ gotamaṁ dhārema;

bhavañhi gotamo bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya;

bahu te janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā, yadidaṁ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā.

Bhavañhi gotamo yaṁ vitakkaṁ ākaṅkhati vitakketuṁ taṁ vitakkaṁ vitakketi, yaṁ vitakkaṁ nākaṅkhati vitakketuṁ na taṁ vitakkaṁ vitakketi, yaṁ saṅkappaṁ ākaṅkhati saṅkappetuṁ taṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, yaṁ saṅkappaṁ nākaṅkhati saṅkappetuṁ na taṁ saṅkappaṁ saṅkappeti.

Bhavañhi gotamo cetovasippatto vitakkapathe.

Bhavañhi gotamo catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.

Bhavañhi gotamo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.

“Addhā kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, āsajja upanīya vācā bhāsitā.

Api ca tyāhaṁ byākarissāmi:

‘ahañhi, brāhmaṇa, bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya;

bahu me janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā, yadidaṁ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā.

Ahañhi, brāhmaṇa, yaṁ vitakkaṁ ākaṅkhāmi vitakketuṁ taṁ vitakkaṁ vitakkemi, yaṁ vitakkaṁ nākaṅkhāmi vitakketuṁ na taṁ vitakkaṁ vitakkemi, yaṁ saṅkappaṁ ākaṅkhāmi saṅkappetuṁ taṁ saṅkappaṁ saṅkappemi, yaṁ saṅkappaṁ nākaṅkhāmi saṅkappetuṁ na taṁ saṅkappaṁ saṅkappemi.

Ahañhi, brāhmaṇa, cetovasippatto vitakkapathe.

Ahañhi, brāhmaṇa, catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.

Ahañhi, brāhmaṇa, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.

Yo vedi sabbasattānaṁ,

maccupāsappamocanaṁ;

Hitaṁ devamanussānaṁ,

ñāyaṁ dhammaṁ pakāsayi;

Yaṁ ve disvā ca sutvā ca,

pasīdanti bahū janā.

Maggāmaggassa kusalo,

Katakicco anāsavo;

Buddho antimasārīro,

Mahāpañño mahāpurisoti vuccatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.36

Aṅguttara Nikāya 4.36

1. Cakkavagga

Doṇasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.

Doṇopi sudaṁ brāhmaṇo antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.

Addasā kho doṇo brāhmaṇo bhagavato pādesu cakkāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni;

disvānassa etadahosi:

“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.

Na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissantī”ti.

Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

Atha kho doṇo brāhmaṇo bhagavato padāni anugacchanto addasa bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ pāsādikaṁ pasādanīyaṁ santindriyaṁ santamānasaṁ uttamadamathasamathamanuppattaṁ dantaṁ guttaṁ saṁyatindriyaṁ nāgaṁ.

Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:

“Devo no bhavaṁ bhavissatī”ti?

“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī”ti.

“Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī”ti?

“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī”ti.

“Yakkho no bhavaṁ bhavissatī”ti?

“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī”ti.

“Manusso no bhavaṁ bhavissatī”ti?

“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī”ti.

“‘Devo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī’ti vadesi.

‘Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī’ti vadesi.

‘Yakkho no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī’ti vadesi.

‘Manusso no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī’ti vadesi.

Atha ko carahi bhavaṁ bhavissatī”ti?

“Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā devo bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā gandhabbo bhaveyyaṁ … yakkho bhaveyyaṁ … manusso bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā udake jātaṁ udake saṁvaḍḍhaṁ udakā accuggamma tiṭṭhati anupalittaṁ udakena;

evamevaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, loke jāto loke saṁvaḍḍho lokaṁ abhibhuyya viharāmi anupalitto lokena.

Buddhoti maṁ, brāhmaṇa, dhārehīti.

Yena devūpapatyassa,

gandhabbo vā vihaṅgamo;

Yakkhattaṁ yena gaccheyyaṁ,

manussattañca abbaje;

Te mayhaṁ āsavā khīṇā,

viddhastā vinaḷīkatā.

Puṇḍarīkaṁ yathā vaggu,

Toyena nupalippati;

Nupalippāmi lokena,

Tasmā buddhosmi brāhmaṇā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.37

Aṅguttara Nikāya 4.37

1. Cakkavagga

Aparihāniyasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo parihānāya nibbānasseva santike.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti, indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyaṁ anuyutto hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti:

‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya; yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṁ anuyutto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti;

rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti;

rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti, pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā;

rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṁ anuyutto hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo parihānāya, nibbānasseva santiketi.

Sīle patiṭṭhito bhikkhu,

indriyesu ca saṁvuto;

Bhojanamhi ca mattaññū,

jāgariyaṁ anuyuñjati.

Evaṁ vihārī ātāpī,

ahorattamatandito;

Bhāvayaṁ kusalaṁ dhammaṁ,

yogakkhemassa pattiyā.

Appamādarato bhikkhu,

pamāde bhayadassi vā;

Abhabbo parihānāya,

nibbānasseva santike”ti.

Sattamaṁ.

AN4.38

Aṅguttara Nikāya 4.38

1. Cakkavagga

Patilīnasutta

“Panuṇṇapaccekasacco, bhikkhave, bhikkhu ‘samavayasaṭṭhesano passaddhakāyasaṅkhāro patilīno’ti vuccati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu panuṇṇapaccekasacco hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṁ puthupaccekasaccāni, seyyathidaṁ—

sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā;

sabbāni tāni nuṇṇāni honti panuṇṇāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu panuṇṇapaccekasacco hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu patilīno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu patilīno hoti.

Panuṇṇapaccekasacco, bhikkhave, bhikkhu ‘samavayasaṭṭhesano passaddhakāyasaṅkhāro patilīno’ti vuccatīti.

Kāmesanā bhavesanā,

brahmacariyesanā saha;

Iti saccaparāmāso,

diṭṭhiṭṭhānā samussayā.

Sabbarāgavirattassa,

taṇhakkhayavimuttino;

Esanā paṭinissaṭṭhā,

diṭṭhiṭṭhānā samūhatā.

Sa ve santo sato bhikkhu,

passaddho aparājito;

Mānābhisamayā buddho,

patilīnoti vuccatī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.39

Aṅguttara Nikāya 4.39

1. Cakkavagga

Ujjayasutta

Atha kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

“bhavampi no gotamo yaññaṁ vaṇṇetī”ti?

“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ yaññaṁ vaṇṇemi;

na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ yaññaṁ na vaṇṇemi.

Yathārūpe kho, brāhmaṇa, yaññe gāvo haññanti, ajeḷakā haññanti, kukkuṭasūkarā haññanti, vividhā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti;

evarūpaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, sārambhaṁ yaññaṁ na vaṇṇemi.

Taṁ kissa hetu?

Evarūpañhi, brāhmaṇa, sārambhaṁ yaññaṁ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā.

Yathārūpe ca kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti;

evarūpaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, nirārambhaṁ yaññaṁ vaṇṇemi, yadidaṁ niccadānaṁ anukulayaññaṁ.

Taṁ kissa hetu?

Evarūpañhi, brāhmaṇa, nirārambhaṁ yaññaṁ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannāti.

Assamedhaṁ purisamedhaṁ,

Sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ niraggaḷaṁ;

Mahāyaññā mahārambhā,

Na te honti mahapphalā.

Ajeḷakā ca gāvo ca,

vividhā yattha haññare;

Na taṁ sammaggatā yaññaṁ,

upayanti mahesino.

Ye ca yaññā nirārambhā,

yajanti anukulaṁ sadā;

Ajeḷakā ca gāvo ca,

vividhā nettha haññare;

Tañca sammaggatā yaññaṁ,

upayanti mahesino.

Etaṁ yajetha medhāvī,

eso yañño mahapphalo;

Etaṁ hi yajamānassa,

seyyo hoti na pāpiyo;

Yañño ca vipulo hoti,

pasīdanti ca devatā”ti.

Navamaṁ.

AN4.40

Aṅguttara Nikāya 4.40

1. Cakkavagga

Udāyīsutta

Atha kho udāyī brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā …pe… ekamantaṁ nisinno kho udāyī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

“bhavampi no gotamo yaññaṁ vaṇṇetī”ti?

“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ yaññaṁ vaṇṇemi;

na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ yaññaṁ na vaṇṇemi.

Yathārūpe kho, brāhmaṇa, yaññe gāvo haññanti, ajeḷakā haññanti, kukkuṭasūkarā haññanti, vividhā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti;

evarūpaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, sārambhaṁ yaññaṁ na vaṇṇemi.

Taṁ kissa hetu?

Evarūpañhi, brāhmaṇa, sārambhaṁ yaññaṁ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā.

Yathārūpe ca kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti;

evarūpaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, nirārambhaṁ yaññaṁ vaṇṇemi, yadidaṁ niccadānaṁ anukulayaññaṁ.

Taṁ kissa hetu?

Evarūpañhi, brāhmaṇa, nirārambhaṁ yaññaṁ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannāti.

Abhisaṅkhataṁ nirārambhaṁ,

yaññaṁ kālena kappiyaṁ;

Tādisaṁ upasaṁyanti,

saññatā brahmacārayo.

Vivaṭacchadā ye loke,

vītivattā kulaṁ gatiṁ;

Yaññametaṁ pasaṁsanti,

buddhā yaññassa kovidā.

Yaññe vā yadi vā saddhe,

habyaṁ katvā yathārahaṁ;

Pasannacitto yajati,

sukhette brahmacārisu.

Suhutaṁ suyiṭṭhaṁ suppattaṁ,

Dakkhiṇeyyesu yaṁ kataṁ;

Yañño ca vipulo hoti,

Pasīdanti ca devatā.

Evaṁ yajitvā medhāvī,

saddho muttena cetasā;

Abyābajjhaṁ sukhaṁ lokaṁ,

paṇḍito upapajjatī”ti.

Dasamaṁ.

Cakkavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Cakko saṅgaho sīho,

Pasādo vassakārena pañcamaṁ;

Doṇo aparihāniyo patilīno,

Ujjayo udāyinā te dasāti.

AN4.41

Aṅguttara Nikāya 4.41

1. Rohitassavagga

Samādhibhāvanāsutta

“Catasso imā, bhikkhave, samādhibhāvanā.

Katamā catasso?

Atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati;

atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṁvattati;

atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṁvattati;

atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattati.

Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Ayaṁ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati.

Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṁvattati?

Idha, bhikkhave, bhikkhu ālokasaññaṁ manasi karoti, divāsaññaṁ adhiṭṭhāti—

yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.

Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.

Ayaṁ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṁvattati.

Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṁvattati?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti;

viditā saññā …pe… viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.

Ayaṁ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṁvattati.

Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattati?

Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati:

‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;

iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;

iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;

iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;

iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattati.

Imā kho, bhikkhave, catasso samādhibhāvanā.

Idañca pana metaṁ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṁ pārāyane puṇṇakapañhe:

‘Saṅkhāya lokasmiṁ paroparāni,

Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke;

Santo vidhūmo anīgho nirāso,

Atāri so jātijaranti brūmī’”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.42

Aṅguttara Nikāya 4.42

1. Rohitassavagga

Pañhabyākaraṇasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, pañhabyākaraṇāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, pañho ekaṁsabyākaraṇīyo;

atthi, bhikkhave, pañho vibhajjabyākaraṇīyo;

atthi, bhikkhave, pañho paṭipucchābyākaraṇīyo;

atthi, bhikkhave, pañho ṭhapanīyo.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri pañhabyākaraṇānīti.

Ekaṁsavacanaṁ ekaṁ,

vibhajjavacanāparaṁ;

Tatiyaṁ paṭipuccheyya,

catutthaṁ pana ṭhāpaye.

Yo ca tesaṁ tattha tattha,

jānāti anudhammataṁ;

Catupañhassa kusalo,

āhu bhikkhuṁ tathāvidhaṁ.

Durāsado duppasaho,

gambhīro duppadhaṁsiyo;

Atho atthe anatthe ca,

ubhayassa hoti kovido.

Anatthaṁ parivajjeti,

atthaṁ gaṇhāti paṇḍito;

Atthābhisamayā dhīro,

paṇḍitoti pavuccatī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.43

Aṅguttara Nikāya 4.43

1. Rohitassavagga

Paṭhamakodhagarusutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Kodhagaru na saddhammagaru, makkhagaru na saddhammagaru, lābhagaru na saddhammagaru, sakkāragaru na saddhammagaru.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Saddhammagaru na kodhagaru, saddhammagaru na makkhagaru, saddhammagaru na lābhagaru, saddhammagaru na sakkāragaru.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Kodhamakkhagarū bhikkhū,

lābhasakkāragāravā;

Na te dhamme virūhanti,

sammāsambuddhadesite.

Ye ca saddhammagaruno,

vihaṁsu viharanti ca;

Te ve dhamme virūhanti,

sammāsambuddhadesite”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.44

Aṅguttara Nikāya 4.44

1. Rohitassavagga

Dutiyakodhagarusutta

“Cattārome, bhikkhave, asaddhammā.

Katame cattāro?

Kodhagarutā na saddhammagarutā, makkhagarutā na saddhammagarutā, lābhagarutā na saddhammagarutā, sakkāragarutā na saddhammagarutā.

Ime kho, bhikkhave, cattāro asaddhammā.

Cattārome, bhikkhave, saddhammā.

Katame cattāro?

Saddhammagarutā na kodhagarutā, saddhammagarutā na makkhagarutā, saddhammagarutā na lābhagarutā, saddhammagarutā na sakkāragarutā.

Ime kho, bhikkhave, cattāro saddhammāti.

Kodhamakkhagaru bhikkhu,

lābhasakkāragāravo;

Sukhette pūtibījaṁva,

saddhamme na virūhati.

Ye ca saddhammagaruno,

vihaṁsu viharanti ca;

Te ve dhamme virūhanti,

snehānvayamivosadhā”ti.

Catutthaṁ.

AN4.45

Aṅguttara Nikāya 4.45

1. Rohitassavagga

Rohitassasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho rohitasso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṁ etadavoca:

“Yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa anto ñātuṁ vā daṭṭhuṁ vā pāpuṇituṁ vā”ti?

“Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmī”ti.

“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Yāva subhāsitamidaṁ, bhante, bhagavatā:

‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmī’”ti.

“Bhūtapubbāhaṁ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṁ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo.

Tassa mayhaṁ, bhante, evarūpo javo ahosi, seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasirena tiriyaṁ tālacchāyaṁ atipāteyya.

Tassa mayhaṁ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi, seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo.

Tassa mayhaṁ, bhante, evarūpena javena samannāgatassa evarūpena ca padavītihārena evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji:

‘ahaṁ gamanena lokassa antaṁ pāpuṇissāmī’ti.

So kho ahaṁ, bhante, aññatreva asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṁ gantvā appatvāva lokassa antaṁ antarāyeva kālaṅkato.

Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Yāva subhāsitamidaṁ, bhante, bhagavatā:

‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmī’”ti.

“‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyan’ti vadāmi.

Na cāhaṁ, āvuso, appatvāva lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmi.

Api cāhaṁ, āvuso, imasmiṁyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññāpemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipadanti.

Gamanena na pattabbo,

lokassanto kudācanaṁ;

Na ca appatvā lokantaṁ,

dukkhā atthi pamocanaṁ.

Tasmā have lokavidū sumedho,

Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṁ samitāvi ñatvā,

Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.46

Aṅguttara Nikāya 4.46

1. Rohitassavagga

Dutiyarohitassasutta

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:

“imaṁ, bhikkhave, rattiṁ rohitasso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhikkhave, rohitasso devaputto maṁ etadavoca:

‘yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa anto ñātuṁ vā daṭṭhuṁ vā pāpuṇituṁ vā’ti?

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, rohitassaṁ devaputtaṁ etadavocaṁ:

‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmī’ti.

Evaṁ vutte, bhikkhave, rohitasso devaputto maṁ etadavoca:

‘acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Yāva subhāsitamidaṁ, bhante, bhagavatā—

yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmi’.

Bhūtapubbāhaṁ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṁ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo.

Tassa mayhaṁ, bhante, evarūpo javo ahosi, seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasirena tiriyaṁ tālacchāyaṁ atipāteyya.

Tassa mayhaṁ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi, seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo.

Tassa mayhaṁ, bhante, evarūpena javena samannāgatassa evarūpena ca padavītihārena evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji:

‘ahaṁ gamanena lokassa antaṁ pāpuṇissāmī’ti.

So kho ahaṁ, bhante, aññatreva asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṁ gantvā appatvāva lokassa antaṁ antarāyeva kālaṅkato.

Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Yāva subhāsitamidaṁ, bhante, bhagavatā:

‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmī’ti.

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, rohitassaṁ devaputtaṁ etadavocaṁ:

‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṁ, taṁ gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti vadāmī’ti.

Na cāhaṁ, āvuso, appatvāva lokassa antaṁ dukkhassantakiriyaṁ vadāmi.

Api cāhaṁ, āvuso, imasmiṁyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññāpemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipadanti.

Gamanena na pattabbo,

lokassanto kudācanaṁ;

Na ca appatvā lokantaṁ,

dukkhā atthi pamocanaṁ.

Tasmā have lokavidū sumedho,

Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṁ samitāvi ñatvā,

Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.47

Aṅguttara Nikāya 4.47

1. Rohitassavagga

Suvidūrasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, suvidūravidūrāni.

Katamāni cattāri?

Nabhañca, bhikkhave, pathavī ca;

idaṁ paṭhamaṁ suvidūravidūre.

Orimañca, bhikkhave, tīraṁ samuddassa pārimañca;

idaṁ dutiyaṁ suvidūravidūre.

Yato ca, bhikkhave, verocano abbhudeti yattha ca atthameti;

idaṁ tatiyaṁ suvidūravidūre.

Satañca, bhikkhave, dhammo asatañca dhammo;

idaṁ catutthaṁ suvidūravidūre.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri suvidūravidūrānīti.

Nabhañca dūre pathavī ca dūre,

Pāraṁ samuddassa tadāhu dūre;

Yato ca verocano abbhudeti,

Pabhaṅkaro yattha ca atthameti;

Tato have dūrataraṁ vadanti,

Satañca dhammaṁ asatañca dhammaṁ.

Abyāyiko hoti sataṁ samāgamo,

Yāvāpi tiṭṭheyya tatheva hoti;

Khippañhi veti asataṁ samāgamo,

Tasmā sataṁ dhammo asabbhi ārakā”ti.

Sattamaṁ.

AN4.48

Aṅguttara Nikāya 4.48

1. Rohitassavagga

Visākhasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā visākho pañcālaputto upaṭṭhānasālāyaṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti, poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāya.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“Ko nu kho, bhikkhave, upaṭṭhānasālāyaṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā”ti?

“Āyasmā, bhante, visākho pañcālaputto upaṭṭhānasālāyaṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ visākhaṁ pañcālaputtaṁ etadavoca:

“sādhu sādhu, visākha.

Sādhu kho tvaṁ, visākha, bhikkhū dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyāti.

Nābhāsamānaṁ jānanti,

missaṁ bālehi paṇḍitaṁ;

Bhāsamānañca jānanti,

desentaṁ amataṁ padaṁ.

Bhāsaye jotaye dhammaṁ,

paggaṇhe isinaṁ dhajaṁ;

Subhāsitadhajā isayo,

dhammo hi isinaṁ dhajo”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.49

Aṅguttara Nikāya 4.49

1. Rohitassavagga

Vipallāsasutta

“Cattārome, bhikkhave, saññāvipallāsā cittavipallāsā diṭṭhivipallāsā.

Katame cattāro?

Anicce, bhikkhave, niccanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso;

dukkhe, bhikkhave, sukhanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso;

anattani, bhikkhave, attāti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso;

asubhe, bhikkhave, subhanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso.

Ime kho, bhikkhave, cattāro saññāvipallāsā cittavipallāsā diṭṭhivipallāsā.

Cattārome, bhikkhave, nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsā.

Katame cattāro?

Anicce, bhikkhave, aniccanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso;

dukkhe, bhikkhave, dukkhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso;

anattani, bhikkhave, anattāti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso;

asubhe, bhikkhave, asubhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso.

Ime kho, bhikkhave, cattāro nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsāti.

Anicce niccasaññino,

dukkhe ca sukhasaññino;

Anattani ca attāti,

asubhe subhasaññino;

Micchādiṭṭhihatā sattā,

khittacittā visaññino.

Te yogayuttā mārassa,

ayogakkhemino janā;

Sattā gacchanti saṁsāraṁ,

jātimaraṇagāmino.

Yadā ca buddhā lokasmiṁ,

Uppajjanti pabhaṅkarā;

Te imaṁ dhammaṁ pakāsenti,

Dukkhūpasamagāminaṁ.

Tesaṁ sutvāna sappaññā,

sacittaṁ paccaladdhā te;

Aniccaṁ aniccato dakkhuṁ,

dukkhamaddakkhu dukkhato.

Anattani anattāti,

asubhaṁ asubhataddasuṁ;

Sammādiṭṭhisamādānā,

sabbaṁ dukkhaṁ upaccagun”ti.

Navamaṁ.

AN4.50

Aṅguttara Nikāya 4.50

1. Rohitassavagga

Upakkilesasutta

“Cattārome, bhikkhave, candimasūriyānaṁ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Katame cattāro?

Abbhā, bhikkhave, candimasūriyānaṁ upakkilesā, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Mahikā, bhikkhave, candimasūriyānaṁ upakkilesā, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Dhūmo rajo, bhikkhave, candimasūriyānaṁ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Rāhu, bhikkhave, asurindo candimasūriyānaṁ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro candimasūriyānaṁ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattārome samaṇabrāhmaṇānaṁ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Katame cattāro?

Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā suraṁ pivanti merayaṁ, surāmerayapānā appaṭiviratā.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo samaṇabrāhmaṇānaṁ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā methunaṁ dhammaṁ paṭisevanti, methunasmā dhammā appaṭiviratā.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo samaṇabrāhmaṇānaṁ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā jātarūparajataṁ sādiyanti, jātarūparajatapaṭiggahaṇā appaṭiviratā.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo samaṇabrāhmaṇānaṁ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā micchājīvena jīvanti, micchājīvā appaṭiviratā.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho samaṇabrāhmaṇānaṁ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro samaṇabrāhmaṇānaṁ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocantīti.

Rāgadosaparikkiṭṭhā,

eke samaṇabrāhmaṇā;

Avijjānivutā posā,

piyarūpābhinandino.

Suraṁ pivanti merayaṁ,

paṭisevanti methunaṁ;

Rajataṁ jātarūpañca,

sādiyanti aviddasū;

Micchājīvena jīvanti,

eke samaṇabrāhmaṇā.

Ete upakkilesā vuttā,

buddhenādiccabandhunā;

Yehi upakkilesehi,

eke samaṇabrāhmaṇā;

Na tapanti na bhāsanti,

asuddhā sarajā magā.

Andhakārena onaddhā,

taṇhādāsā sanettikā;

Vaḍḍhenti kaṭasiṁ ghoraṁ,

ādiyanti punabbhavan”ti.

Dasamaṁ.

Rohitassavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Samādhipañhā dve kodhā,

Rohitassāpare duve;

Suvidūravisākhavipallāsā,

Upakkilesena te dasāti.

Paṭhamo paṇṇāsako samatto.

AN4.51

Aṅguttara Nikāya 4.51

1. Puññābhisandavagga

Paṭhamapuññābhisandasutta

Sāvatthinidānaṁ.

“Cattārome, bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti.

Katame cattāro?

Yassa, bhikkhave, bhikkhu cīvaraṁ paribhuñjamāno appamāṇaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Yassa, bhikkhave, bhikkhu piṇḍapātaṁ paribhuñjamāno appamāṇaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Yassa, bhikkhave, bhikkhu senāsanaṁ paribhuñjamāno appamāṇaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Yassa, bhikkhave, bhikkhu gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjamāno appamāṇaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti.

Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gahetuṁ: ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchati.

Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṁ udakassa pamāṇaṁ gahetuṁ: ‘ettakāni udakāḷhakānīti vā, ettakāni udakāḷhakasatānīti vā, ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā, ettakāni udakāḷhakasatasahassānīti vā’, atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchati;

evamevaṁ kho, bhikkhave, imehi catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gahetuṁ: ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchatīti.

Mahodadhiṁ aparimitaṁ mahāsaraṁ,

Bahubheravaṁ ratanavarānamālayaṁ;

Najjo yathā naragaṇasaṅghasevitā,

Puthū savantī upayanti sāgaraṁ.

Evaṁ naraṁ annadapānavatthadaṁ,

Seyyānisajjattharaṇassa dāyakaṁ;

Puññassa dhārā upayanti paṇḍitaṁ,

Najjo yathā vārivahāva sāgaran”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.52

Aṅguttara Nikāya 4.52

1. Puññābhisandavagga

Dutiyapuññābhisandasutta

“Cattārome, bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti:

‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti:

‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattantīti.

Yassa saddhā tathāgate,

acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṁ,

ariyakantaṁ pasaṁsitaṁ.

Saṅghe pasādo yassatthi,

ujubhūtañca dassanaṁ;

Adaliddoti taṁ āhu,

amoghaṁ tassa jīvitaṁ.

Tasmā saddhañca sīlañca,

pasādaṁ dhammadassanaṁ;

Anuyuñjetha medhāvī,

saraṁ buddhāna sāsanan”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.53

Aṅguttara Nikāya 4.53

1. Puññābhisandavagga

Paṭhamasaṁvāsasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā antarā ca madhuraṁ antarā ca verañjaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.

Sambahulāpi kho gahapatī ca gahapatāniyo ca antarā ca madhuraṁ antarā ca verañjaṁ addhānamaggappaṭipannā honti.

Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle (…) nisīdi.

Addasaṁsu kho gahapatī ca gahapatāniyo ca bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ.

Disvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te gahapatī ca gahapatāniyo ca bhagavā etadavoca:

“Cattārome, gahapatayo, saṁvāsā.

Katame cattāro?

Chavo chavāya saddhiṁ saṁvasati,

chavo deviyā saddhiṁ saṁvasati,

devo chavāya saddhiṁ saṁvasati,

devo deviyā saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, gahapatayo, chavo chavāya saddhiṁ saṁvasati?

Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyāpissa hoti pāṇātipātinī adinnādāyinī kāmesumicchācārinī musāvādinī surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinī dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, gahapatayo, chavo chavāya saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, gahapatayo, chavo deviyā saddhiṁ saṁvasati?

Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyā khvassa hoti pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, gahapatayo, chavo deviyā saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, gahapatayo, devo chavāya saddhiṁ saṁvasati?

Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyā khvassa hoti pāṇātipātinī …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinī dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, gahapatayo, devo chavāya saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, gahapatayo, devo deviyā saddhiṁ saṁvasati?

Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato …pe… sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyāpissa hoti pāṇātipātā paṭiviratā …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, gahapatayo, devo deviyā saddhiṁ saṁvasati.

Ime kho, gahapatayo, cattāro saṁvāsāti.

Ubho ca honti dussīlā,

kadariyā paribhāsakā;

Te honti jānipatayo,

chavā saṁvāsamāgatā.

Sāmiko hoti dussīlo,

kadariyo paribhāsako;

Bhariyā sīlavatī hoti,

vadaññū vītamaccharā;

Sāpi devī saṁvasati,

chavena patinā saha.

Sāmiko sīlavā hoti,

vadaññū vītamaccharo;

Bhariyā hoti dussīlā,

kadariyā paribhāsikā;

Sāpi chavā saṁvasati,

devena patinā saha.

Ubho saddhā vadaññū ca,

saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo,

aññamaññaṁ piyaṁvadā.

Atthāsaṁ pacurā honti,

phāsukaṁ upajāyati;

Amittā dummanā honti,

ubhinnaṁ samasīlinaṁ.

Idha dhammaṁ caritvāna,

samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṁ,

modanti kāmakāmino”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.54

Aṅguttara Nikāya 4.54

1. Puññābhisandavagga

Dutiyasaṁvāsasutta

“Cattārome, bhikkhave, saṁvāsā.

Katame cattāro?

Chavo chavāya saddhiṁ saṁvasati,

chavo deviyā saddhiṁ saṁvasati,

devo chavāya saddhiṁ saṁvasati,

devo deviyā saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, bhikkhave, chavo chavāya saddhiṁ saṁvasati.

Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyāpissa hoti pāṇātipātinī adinnādāyinī kāmesumicchācārinī musāvādinī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpinī abhijjhālunī byāpannacittā micchādiṭṭhikā dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, chavo chavāya saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, bhikkhave, chavo deviyā saddhiṁ saṁvasati?

Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātī …pe… micchādiṭṭhiko dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyā khvassa hoti pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālunī abyāpannacittā sammādiṭṭhikā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, chavo deviyā saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, bhikkhave, devo chavāya saddhiṁ saṁvasati?

Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhiko sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyā khvassa hoti pāṇātipātinī …pe… micchādiṭṭhikā dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṁ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, devo chavāya saddhiṁ saṁvasati.

Kathañca, bhikkhave, devo deviyā saddhiṁ saṁvasati?

Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato …pe… sammādiṭṭhiko sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṁ;

bhariyāpissa hoti pāṇātipātā paṭiviratā …pe… sammādiṭṭhikā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, devo deviyā saddhiṁ saṁvasati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro saṁvāsāti.

Ubho ca honti dussīlā,

kadariyā paribhāsakā;

Te honti jānipatayo,

chavā saṁvāsamāgatā.

Sāmiko hoti dussīlo,

kadariyo paribhāsako;

Bhariyā sīlavatī hoti,

vadaññū vītamaccharā;

Sāpi devī saṁvasati,

chavena patinā saha.

Sāmiko sīlavā hoti,

vadaññū vītamaccharo;

Bhariyā hoti dussīlā,

kadariyā paribhāsikā;

Sāpi chavā saṁvasati,

devena patinā saha.

Ubho saddhā vadaññū ca,

saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo,

aññamaññaṁ piyaṁvadā.

Atthāsaṁ pacurā honti,

phāsukaṁ upajāyati;

Amittā dummanā honti,

ubhinnaṁ samasīlinaṁ.

Idha dhammaṁ caritvāna,

samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṁ,

modanti kāmakāmino”ti.

Catutthaṁ.

AN4.55

Aṅguttara Nikāya 4.55

1. Puññābhisandavagga

Paṭhamasamajīvīsutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena nakulapituno gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho nakulapitā ca gahapati nakulamātā ca gahapatānī yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṁ etadavoca:

“Yato me, bhante, nakulamātā gahapatānī daharasseva daharā ānītā, nābhijānāmi nakulamātaraṁ gahapatāniṁ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyena.

Iccheyyāma mayaṁ, bhante, diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṁ passituṁ abhisamparāyañca aññamaññaṁ passitun”ti.

Nakulamātāpi kho gahapatānī bhagavantaṁ etadavoca:

“yatohaṁ, bhante, nakulapituno gahapatissa daharasseva daharā ānītā, nābhijānāmi nakulapitaraṁ gahapatiṁ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyena.

Iccheyyāma mayaṁ, bhante, diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṁ passituṁ abhisamparāyañca aññamaññaṁ passitun”ti.

“Ākaṅkheyyuñce, gahapatayo, ubho jānipatayo diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṁ passituṁ abhisamparāyañca aññamaññaṁ passituṁ ubhova assu samasaddhā samasīlā samacāgā samapaññā, te diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṁ passanti abhisamparāyañca aññamaññaṁ passantīti.

Ubho saddhā vadaññū ca,

saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo,

aññamaññaṁ piyaṁvadā.

Atthāsaṁ pacurā honti,

phāsukaṁ upajāyati;

Amittā dummanā honti,

ubhinnaṁ samasīlinaṁ.

Idha dhammaṁ caritvāna,

samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṁ,

modanti kāmakāmino”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.56

Aṅguttara Nikāya 4.56

1. Puññābhisandavagga

Dutiyasamajīvīsutta

“Ākaṅkheyyuñce, bhikkhave, ubho jānipatayo diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṁ passituṁ abhisamparāyañca aññamaññaṁ passituṁ ubhova assu samasaddhā samasīlā samacāgā samapaññā, te diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṁ passanti abhisamparāyañca aññamaññaṁ passantīti.

Ubho saddhā vadaññū ca,

saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo,

aññamaññaṁ piyaṁvadā.

Atthāsaṁ pacurā honti,

phāsukaṁ upajāyati;

Amittā dummanā honti,

ubhinnaṁ samasīlinaṁ.

Idha dhammaṁ caritvāna,

samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṁ,

modanti kāmakāmino”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.57

Aṅguttara Nikāya 4.57

1. Puññābhisandavagga

Suppavāsāsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati pajjanikaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena suppavāsāya koliyadhītuyā nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho suppavāsā koliyadhītā bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

Atha kho suppavāsā koliyadhītā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho suppavāsaṁ koliyadhītaraṁ bhagavā etadavoca:

“Bhojanaṁ, suppavāse, dentī ariyasāvikā paṭiggāhakānaṁ cattāri ṭhānāni deti.

Katamāni cattāri?

Āyuṁ deti, vaṇṇaṁ deti, sukhaṁ deti, balaṁ deti.

Āyuṁ kho pana datvā āyussa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Vaṇṇaṁ datvā vaṇṇassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Sukhaṁ datvā sukhassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Balaṁ datvā balassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Bhojanaṁ, suppavāse, dentī ariyasāvikā paṭiggāhakānaṁ imāni cattāri ṭhānāni detīti.

Susaṅkhataṁ bhojanaṁ yā dadāti,

Suciṁ paṇītaṁ rasasā upetaṁ;

Sā dakkhiṇā ujjugatesu dinnā,

Caraṇūpapannesu mahaggatesu;

Puññena puññaṁ saṁsandamānā,

Mahapphalā lokavidūna vaṇṇitā.

Etādisaṁ yaññamanussarantā,

Ye vedajātā vicaranti loke;

Vineyya maccheramalaṁ samūlaṁ,

Aninditā saggamupenti ṭhānan”ti.

Sattamaṁ.

AN4.58

Aṅguttara Nikāya 4.58

1. Puññābhisandavagga

Sudattasutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Bhojanaṁ, gahapati, dadamāno ariyasāvako paṭiggāhakānaṁ cattāri ṭhānāni deti.

Katamāni cattāri?

Āyuṁ deti, vaṇṇaṁ deti, sukhaṁ deti, balaṁ deti.

Āyuṁ kho pana datvā āyussa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Vaṇṇaṁ datvā … sukhaṁ datvā … balaṁ datvā balassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Bhojanaṁ, gahapati, dadamāno ariyasāvako paṭiggāhakānaṁ imāni cattāri ṭhānāni detīti.

Yo saññatānaṁ paradattabhojinaṁ,

Kālena sakkacca dadāti bhojanaṁ;

Cattāri ṭhānāni anuppavecchati,

Āyuñca vaṇṇañca sukhaṁ balañca.

So āyudāyī vaṇṇadāyī,

sukhaṁ balaṁ dado naro;

Dīghāyu yasavā hoti,

yattha yatthūpapajjatī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.59

Aṅguttara Nikāya 4.59

1. Puññābhisandavagga

Bhojanasutta

“Bhojanaṁ, bhikkhave, dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṁ cattāri ṭhānāni deti.

Katamāni cattāri?

Āyuṁ deti, vaṇṇaṁ deti, sukhaṁ deti, balaṁ deti.

Āyuṁ kho pana datvā āyussa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Vaṇṇaṁ datvā … sukhaṁ datvā … balaṁ datvā balassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Bhojanaṁ, bhikkhave, dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṁ imāni cattāri ṭhānāni detīti.

Yo saññatānaṁ paradattabhojinaṁ,

Kālena sakkacca dadāti bhojanaṁ;

Cattāri ṭhānāni anuppavecchati,

Āyuñca vaṇṇañca sukhaṁ balañca.

So āyudāyī vaṇṇadāyī,

sukhaṁ balaṁ dado naro;

Dīghāyu yasavā hoti,

yattha yatthūpapajjatī”ti.

Navamaṁ.

AN4.60

Aṅguttara Nikāya 4.60

1. Puññābhisandavagga

Gihisāmīcisutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Catūhi kho, gahapati, dhammehi samannāgato ariyasāvako gihisāmīcipaṭipadaṁ paṭipanno hoti yasopaṭilābhiniṁ saggasaṁvattanikaṁ.

Katamehi catūhi?

Idha, gahapati, ariyasāvako bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhito hoti cīvarena, bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhito hoti piṇḍapātena, bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhito hoti senāsanena, bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhito hoti gilānappaccayabhesajjaparikkhārena.

Imehi kho, gahapati, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako gihisāmīcipaṭipadaṁ paṭipanno hoti yasopaṭilābhiniṁ saggasaṁvattanikanti.

Gihisāmīcipaṭipadaṁ,

paṭipajjanti paṇḍitā;

Sammaggate sīlavante,

cīvarena upaṭṭhitā.

Piṇḍapātasayanena,

Gilānappaccayena ca;

Tesaṁ divā ca ratto ca,

Sadā puññaṁ pavaḍḍhati;

Saggañca kamatiṭṭhānaṁ,

Kammaṁ katvāna bhaddakan”ti.

Dasamaṁ.

Puññābhisandavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Dve puññābhisandā dve ca,

saṁvāsā samajīvino;

Suppavāsā sudatto ca,

bhojanaṁ gihisāmicīti.

AN4.61

Aṅguttara Nikāya 4.61

1. Pattakammavagga

Pattakammasutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Cattārome, gahapati, dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Bhogā me uppajjantu sahadhammenāti, ayaṁ paṭhamo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.

Bhoge laddhā sahadhammena yaso me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti, ayaṁ dutiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.

Bhoge laddhā sahadhammena yasaṁ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṁ jīvāmi dīghamāyuṁ pālemīti, ayaṁ tatiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.

Bhoge laddhā sahadhammena yasaṁ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṁ jīvitvā dīghamāyuṁ pāletvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjāmīti, ayaṁ catuttho dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.

Ime kho, gahapati, cattāro dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, gahapati, catunnaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ dullabhānaṁ lokasmiṁ cattāro dhammā paṭilābhāya saṁvattanti.

Katame cattāro?

Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā.

Katamā ca, gahapati, saddhāsampadā?

Idha, gahapati, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Ayaṁ vuccati, gahapati, saddhāsampadā.

Katamā ca, gahapati, sīlasampadā?

Idha, gahapati, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Ayaṁ vuccati, gahapati, sīlasampadā.

Katamā ca, gahapati, cāgasampadā?

Idha, gahapati, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.

Ayaṁ vuccati, gahapati, cāgasampadā.

Katamā ca, gahapati, paññāsampadā?

Abhijjhāvisamalobhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.

Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.

Byāpādābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.

Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.

Thinamiddhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti kiccaṁ aparādheti.

Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.

Uddhaccakukkuccābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.

Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.

Vicikicchābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.

Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.

Sa kho so, gahapati, ariyasāvako abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.

Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.

Thinamiddhaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.

Uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.

Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.

Yato ca kho, gahapati, ariyasāvakassa abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso pahīno hoti.

Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti.

Thinamiddhaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṁ cittassa upakkileso pahīno hoti.

Uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkileso pahīno hoti.

Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno hoti.

Ayaṁ vuccati, gahapati, ariyasāvako mahāpañño puthupañño āpātadaso paññāsampanno.

Ayaṁ vuccati, gahapati, paññāsampadā.

Imesaṁ kho, gahapati, catunnaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ dullabhānaṁ lokasmiṁ ime cattāro dhammā paṭilābhāya saṁvattanti.

Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi cattāri pattakammāni kattā hoti.

Katamāni cattāri?

Idha, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṁ sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.

Mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.

Puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.

Mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.

Idamassa paṭhamaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato, tathārūpāsu āpadāsu pariyodhāya saṁvattati.

Sotthiṁ attānaṁ karoti.

Idamassa dutiyaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṁ kattā hoti—

ñātibaliṁ, atithibaliṁ, pubbapetabaliṁ, rājabaliṁ, devatābaliṁ.

Idamassa tatiyaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṁ damenti, ekamattānaṁ samenti, ekamattānaṁ parinibbāpenti, tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ.

Idamassa catutthaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.

Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi imāni cattāri pattakammāni kattā hoti.

Yassa kassaci, gahapati, aññatra imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṁ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā aṭṭhānagatā apattagatā anāyatanaso paribhuttā.

Yassa kassaci, gahapati, imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṁ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā ṭhānagatā pattagatā āyatanaso paribhuttāti.

Bhuttā bhogā bhatā bhaccā,

Vitiṇṇā āpadāsu me;

Uddhaggā dakkhiṇā dinnā,

Atho pañcabalī katā;

Upaṭṭhitā sīlavanto,

Saññatā brahmacārayo.

Yadatthaṁ bhogaṁ iccheyya,

paṇḍito gharamāvasaṁ;

So me attho anuppatto,

kataṁ ananutāpiyaṁ.

Etaṁ anussaraṁ macco,

ariyadhamme ṭhito naro;

Idheva naṁ pasaṁsanti,

pecca sagge pamodatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.62

Aṅguttara Nikāya 4.62

1. Pattakammavagga

Ānaṇyasutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Cattārimāni, gahapati, sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṁ samayena samayaṁ upādāya.

Katamāni cattāri?

Atthisukhaṁ, bhogasukhaṁ, ānaṇyasukhaṁ, anavajjasukhaṁ.

Katamañca, gahapati, atthisukhaṁ?

Idha, gahapati, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā.

So ‘bhogā me atthi uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā’ti adhigacchati sukhaṁ, adhigacchati somanassaṁ.

Idaṁ vuccati, gahapati, atthisukhaṁ.

Katamañca, gahapati, bhogasukhaṁ?

Idha, gahapati, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjati puññāni ca karoti.

So ‘uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjāmi puññāni ca karomī’ti adhigacchati sukhaṁ, adhigacchati somanassaṁ.

Idaṁ vuccati, gahapati, bhogasukhaṁ.

Katamañca, gahapati, ānaṇyasukhaṁ?

Idha, gahapati, kulaputto na kassaci kiñci dhāreti appaṁ vā bahuṁ vā.

So ‘na kassaci kiñci dhāremi appaṁ vā bahuṁ vā’ti adhigacchati sukhaṁ, adhigacchati somanassaṁ.

Idaṁ vuccati, gahapati, ānaṇyasukhaṁ.

Katamañca, gahapati, anavajjasukhaṁ?

Idha, gahapati, ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti.

So ‘anavajjenamhi kāyakammena samannāgato, anavajjena vacīkammena samannāgato, anavajjena manokammena samannāgato’ti adhigacchati sukhaṁ, adhigacchati somanassaṁ.

Idaṁ vuccati, gahapati, anavajjasukhaṁ.

Imāni kho, gahapati, cattāri sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṁ samayena samayaṁ upādāyāti.

Ānaṇyasukhaṁ ñatvāna,

Atho atthisukhaṁ paraṁ;

Bhuñjaṁ bhogasukhaṁ macco,

Tato paññā vipassati.

Vipassamāno jānāti,

ubho bhoge sumedhaso;

Anavajjasukhassetaṁ,

kalaṁ nāgghati soḷasin”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.63

Aṅguttara Nikāya 4.63

1. Pattakammavagga

Brahmasutta

“Sabrahmakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti.

Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni, yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti.

Sapubbadevatāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti.

Sāhuneyyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti.

Brahmāti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ.

Pubbācariyāti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ.

Pubbadevatāti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ.

Āhuneyyāti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ.

Taṁ kissa hetu?

Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro, puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāroti.

Brahmāti mātāpitaro,

pubbācariyāti vuccare;

Āhuneyyā ca puttānaṁ,

pajāya anukampakā.

Tasmā hi ne namasseyya,

sakkareyya ca paṇḍito;

Annena atha pānena,

vatthena sayanena ca;

Ucchādanena nhāpanena,

pādānaṁ dhovanena ca.

Tāya naṁ pāricariyāya,

mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṁ pasaṁsanti,

pecca sagge pamodatī”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.64

Aṅguttara Nikāya 4.64

1. Pattakammavagga

Nirayasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ nirayeti.

Pāṇātipāto adinnādānaṁ,

Musāvādo ca vuccati;

Paradāragamanañcāpi,

Nappasaṁsanti paṇḍitā”ti.

Catutthaṁ.

AN4.65

Aṅguttara Nikāya 4.65

1. Pattakammavagga

Rūpasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Rūpappamāṇo rūpappasanno, ghosappamāṇo ghosappasanno, lūkhappamāṇo lūkhappasanno, dhammappamāṇo dhammappasanno—

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Ye ca rūpe pamāṇiṁsu,

ye ca ghosena anvagū;

Chandarāgavasūpetā,

nābhijānanti te janā.

Ajjhattañca na jānāti,

bahiddhā ca na passati;

Samantāvaraṇo bālo,

sa ve ghosena vuyhati.

Ajjhattañca na jānāti,

bahiddhā ca vipassati;

Bahiddhā phaladassāvī,

sopi ghosena vuyhati.

Ajjhattañca pajānāti,

bahiddhā ca vipassati;

Vinīvaraṇadassāvī,

na so ghosena vuyhatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.66

Aṅguttara Nikāya 4.66

1. Pattakammavagga

Sarāgasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Sarāgo, sadoso, samoho, samāno—

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Sārattā rajanīyesu,

Piyarūpābhinandino;

Mohena āvutā sattā,

Baddhā vaḍḍhenti bandhanaṁ.

Rāgajaṁ dosajañcāpi,

mohajaṁ cāpaviddasū;

Karontākusalaṁ kammaṁ,

savighātaṁ dukhudrayaṁ.

Avijjānivutā posā,

andhabhūtā acakkhukā;

Yathā dhammā tathā santā,

na tassevanti maññare”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.67

Aṅguttara Nikāya 4.67

1. Pattakammavagga

Ahirājasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena sāvatthiyaṁ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato hoti.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

“idha, bhante, sāvatthiyaṁ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato”ti.

“Na hi nūna so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari.

Sace hi so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya, na hi so, bhikkhave, bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṁ kareyya.

Katamāni cattāri?

Virūpakkhaṁ ahirājakulaṁ, erāpathaṁ ahirājakulaṁ, chabyāputtaṁ ahirājakulaṁ, kaṇhāgotamakaṁ ahirājakulaṁ.

Na hi nūna so, bhikkhave, bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari.

Sace hi so, bhikkhave, bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya, na hi so, bhikkhave, bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṁ kareyya.

Anujānāmi, bhikkhave, imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena pharituṁ attaguttiyā attarakkhāya attaparittāyāti.

Virūpakkhehi me mettaṁ,

Mettaṁ erāpathehi me;

Chabyāputtehi me mettaṁ,

Mettaṁ kaṇhāgotamakehi ca.

Apādakehi me mettaṁ,

mettaṁ dvipādakehi me;

Catuppadehi me mettaṁ,

mettaṁ bahuppadehi me.

Mā maṁ apādako hiṁsi,

mā maṁ hiṁsi dvipādako;

Mā maṁ catuppado hiṁsi,

mā maṁ hiṁsi bahuppado.

Sabbe sattā sabbe pāṇā,

sabbe bhūtā ca kevalā;

Sabbe bhadrāni passantu,

mā kañci pāpamāgamā.

Appamāṇo buddho,

Appamāṇo dhammo;

Appamāṇo saṅgho,

Pamāṇavantāni sarīsapāni.

Ahivicchikā satapadī,

Uṇṇanābhī sarabū mūsikā;

Katā me rakkhā katā me parittā,

Paṭikkamantu bhūtāni;

Sohaṁ namo bhagavato,

Namo sattannaṁ sammāsambuddhānan”ti.

Sattamaṁ.

AN4.68

Aṅguttara Nikāya 4.68

1. Pattakammavagga

Devadattasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte.

Tatra kho bhagavā devadattaṁ ārabbha bhikkhū āmantesi:

“attavadhāya, bhikkhave, devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

Parābhavāya, bhikkhave, devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

Seyyathāpi, bhikkhave, kadalī attavadhāya phalaṁ deti, parābhavāya phalaṁ deti;

evamevaṁ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

Seyyathāpi, bhikkhave, veḷu attavadhāya phalaṁ deti, parābhavāya phalaṁ deti;

evamevaṁ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

Seyyathāpi, bhikkhave, naḷo attavadhāya phalaṁ deti, parābhavāya phalaṁ deti;

evamevaṁ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

Seyyathāpi, bhikkhave, assatarī attavadhāya gabbhaṁ gaṇhāti, parābhavāya gabbhaṁ gaṇhāti;

evamevaṁ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādīti.

Phalaṁ ve kadaliṁ hanti,

phalaṁ veḷuṁ phalaṁ naḷaṁ;

Sakkāro kāpurisaṁ hanti,

gabbho assatariṁ yathā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.69

Aṅguttara Nikāya 4.69

1. Pattakammavagga

Padhānasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, padhānāni.

Katamāni cattāri?

Saṁvarappadhānaṁ, pahānappadhānaṁ, bhāvanāppadhānaṁ, anurakkhaṇāppadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, saṁvarappadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, saṁvarappadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, pahānappadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, pahānappadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṁ.

Katamañca, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri padhānānīti.

Saṁvaro ca pahānañca,

bhāvanā anurakkhaṇā;

Ete padhānā cattāro,

desitādiccabandhunā;

Yo hi bhikkhu idhātāpī,

khayaṁ dukkhassa pāpuṇe”ti.

Navamaṁ.

AN4.70

Aṅguttara Nikāya 4.70

1. Pattakammavagga

Adhammikasutta

“Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno adhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṁ samaye adhammikā honti.

Rājāyuttesu adhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṁ samaye adhammikā honti.

Brāhmaṇagahapatikesu adhammikesu negamajānapadāpi tasmiṁ samaye adhammikā honti.

Negamajānapadesu adhammikesu visamaṁ candimasūriyā parivattanti.

Visamaṁ candimasūriyesu parivattantesu visamaṁ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti.

Visamaṁ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu visamaṁ rattindivā parivattanti.

Visamaṁ rattindivesu parivattantesu visamaṁ māsaddhamāsā parivattanti.

Visamaṁ māsaddhamāsesu parivattantesu visamaṁ utusaṁvaccharā parivattanti.

Visamaṁ utusaṁvaccharesu parivattantesu visamaṁ vātā vāyanti visamā apañjasā.

Visamaṁ vātesu vāyantesu visamesu apañjasesu devatā parikupitā bhavanti.

Devatāsu parikupitāsu devo na sammā dhāraṁ anuppavecchati.

Deve na sammā dhāraṁ anuppavecchante visamapākāni sassāni bhavanti.

Visamapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā appāyukā honti dubbaṇṇā ca bavhābādhā ca.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno dhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṁ samaye dhammikā honti.

Rājāyuttesu dhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṁ samaye dhammikā honti.

Brāhmaṇagahapatikesu dhammikesu negamajānapadāpi tasmiṁ samaye dhammikā honti.

Negamajānapadesu dhammikesu samaṁ candimasūriyā parivattanti.

Samaṁ candimasūriyesu parivattantesu samaṁ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti.

Samaṁ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu samaṁ rattindivā parivattanti.

Samaṁ rattindivesu parivattantesu samaṁ māsaddhamāsā parivattanti.

Samaṁ māsaddhamāsesu parivattantesu samaṁ utusaṁvaccharā parivattanti.

Samaṁ utusaṁvaccharesu parivattantesu samaṁ vātā vāyanti samā pañjasā.

Samaṁ vātesu vāyantesu samesu pañjasesu devatā aparikupitā bhavanti.

Devatāsu aparikupitāsu devo sammā dhāraṁ anuppavecchati.

Deve sammā dhāraṁ anuppavecchante samapākāni sassāni bhavanti.

Samapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā dīghāyukā ca honti vaṇṇavanto ca balavanto ca appābādhā cāti.

Gunnañce taramānānaṁ,

jimhaṁ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā jimhaṁ gacchanti,

nette jimhaṁ gate sati.

Evamevaṁ manussesu,

yo hoti seṭṭhasammato;

So ce adhammaṁ carati,

pageva itarā pajā;

Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukkhaṁ seti,

rājā ce hoti adhammiko.

Gunnañce taramānānaṁ,

ujuṁ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā ujuṁ gacchanti,

nette ujuṁ gate sati.

Evamevaṁ manussesu,

yo hoti seṭṭhasammato;

So sace dhammaṁ carati,

pageva itarā pajā;

Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti,

rājā ce hoti dhammiko”ti.

Dasamaṁ.

Pattakammavaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Pattakammaṁ ānaṇyako,

Sabrahmanirayā rūpena pañcamaṁ;

Sarāgaahirājā devadatto,

Padhānaṁ adhammikena cāti.

AN4.71

Aṅguttara Nikāya 4.71

1. Apaṇṇakavagga

Padhānasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṁ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṁ khayāya.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṁ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṁ khayāyā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.72

Aṅguttara Nikāya 4.72

1. Apaṇṇakavagga

Sammādiṭṭhisutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṁ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṁ khayāya.

Katamehi catūhi?

Nekkhammavitakkena, abyāpādavitakkena, avihiṁsāvitakkena, sammādiṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṁ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṁ khayāyā”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.73

Aṅguttara Nikāya 4.73

1. Apaṇṇakavagga

Sappurisasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, asappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṁ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṁ vitthārena parassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, asappuriso ayaṁ bhavanti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, asappuriso yo hoti parassa vaṇṇo taṁ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṁ avitthārena parassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, asappuriso ayaṁ bhavanti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, asappuriso yo hoti attano avaṇṇo taṁ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṁ avitthārena attano avaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, asappuriso ayaṁ bhavanti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, asappuriso yo hoti attano vaṇṇo taṁ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṁ vitthārena attano vaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, asappuriso ayaṁ bhavanti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato sappuriso veditabbo.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, sappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṁ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṁ avitthārena parassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, sappuriso ayaṁ bhavanti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sappuriso yo hoti parassa vaṇṇo taṁ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṁ vitthārena parassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, sappuriso ayaṁ bhavanti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sappuriso yo hoti attano avaṇṇo taṁ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṁ vitthārena attano avaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, sappuriso ayaṁ bhavanti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sappuriso yo hoti attano vaṇṇo taṁ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa.

Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṁ avitthārena attano vaṇṇaṁ bhāsitā hoti.

Veditabbametaṁ, bhikkhave, sappuriso ayaṁ bhavanti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato sappuriso veditabbo.

Seyyathāpi, bhikkhave, vadhukā yaññadeva rattiṁ vā divaṁ vā ānītā hoti, tāvadevassā tibbaṁ hirottappaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sassuyāpi sasurepi sāmikepi antamaso dāsakammakaraporisesu.

Sā aparena samayena saṁvāsamanvāya vissāsamanvāya sassumpi sasurampi sāmikampi evamāha:

‘apetha, kiṁ pana tumhe jānāthā’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu yaññadeva rattiṁ vā divaṁ vā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, tāvadevassa tibbaṁ hirottappaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti bhikkhūsu bhikkhunīsu upāsakesu upāsikāsu antamaso ārāmikasamaṇuddesesu.

So aparena samayena saṁvāsamanvāya vissāsamanvāya ācariyampi upajjhāyampi evamāha:

‘apetha, kiṁ pana tumhe jānāthā’ti.

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘adhunāgatavadhukāsamena cetasā viharissāmā’ti.

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.74

Aṅguttara Nikāya 4.74

1. Apaṇṇakavagga

Paṭhamaaggasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, aggāni.

Katamāni cattāri?

Sīlaggaṁ, samādhiggaṁ, paññāggaṁ, vimuttaggaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri aggānī”ti.

Catutthaṁ.

AN4.75

Aṅguttara Nikāya 4.75

1. Apaṇṇakavagga

Dutiyaaggasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, aggāni.

Katamāni cattāri?

Rūpaggaṁ, vedanāggaṁ, saññāggaṁ, bhavaggaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri aggānī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.76

Aṅguttara Nikāya 4.76

1. Apaṇṇakavagga

Kusinārasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā kusinārāyaṁ viharati upavattane mallānaṁ sālavane antarena yamakasālānaṁ parinibbānasamaye.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:

‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.

Evaṁ vutte, te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

Dutiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:

‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.

Dutiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

Tatiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:

‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.

Tatiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“siyā kho pana, bhikkhave, satthugāravenapi na puccheyyātha, sahāyakopi, bhikkhave, sahāyakassa ārocetū”ti.

Evaṁ vutte, te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Evaṁ pasanno ahaṁ, bhante. Natthi imasmiṁ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā”ti.

“Pasādā kho tvaṁ, ānanda, vadesi. Ñāṇameva hettha, ānanda, tathāgatassa: ‘natthi imasmiṁ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā’.

Imesañhi, ānanda, pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ yo pacchimako bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.77

Aṅguttara Nikāya 4.77

1. Apaṇṇakavagga

Acinteyyasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, acinteyyāni, na cintetabbāni; yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa.

Katamāni cattāri?

Buddhānaṁ, bhikkhave, buddhavisayo acinteyyo, na cintetabbo;

yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa.

Jhāyissa, bhikkhave, jhānavisayo acinteyyo, na cintetabbo;

yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa.

Kammavipāko, bhikkhave, acinteyyo, na cintetabbo;

yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa.

Lokacintā, bhikkhave, acinteyyā, na cintetabbā;

yaṁ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri acinteyyāni, na cintetabbāni; yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assā”ti.

Sattamaṁ.

AN4.78

Aṅguttara Nikāya 4.78

1. Apaṇṇakavagga

Dakkhiṇasutta

“Catasso imā, bhikkhave, dakkhiṇā visuddhiyo.

Katamā catasso?

Atthi, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato;

atthi, bhikkhave, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati, no dāyakato;

atthi, bhikkhave, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato;

atthi, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.

Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato?

Idha, bhikkhave, dāyako hoti sīlavā kalyāṇadhammo; paṭiggāhakā honti dussīlā pāpadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato.

Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati, no dāyakato?

Idha, bhikkhave, dāyako hoti dussīlo pāpadhammo; paṭiggāhakā honti sīlavanto kalyāṇadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati, no dāyakato.

Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato?

Idha, bhikkhave, dāyako hoti dussīlo pāpadhammo; paṭiggāhakāpi honti dussīlā pāpadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato.

Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca?

Idha, bhikkhave, dāyako hoti sīlavā kalyāṇadhammo; paṭiggāhakāpi honti sīlavanto kalyāṇadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.

Imā kho, bhikkhave, catasso dakkhiṇā visuddhiyo”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.79

Aṅguttara Nikāya 4.79

1. Apaṇṇakavagga

Vaṇijjasutta

Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:

“ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā chedagāminī hoti?

Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā na yathādhippāyā hoti?

Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā yathādhippāyā hoti?

Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā parādhippāyā hotī”ti?

“Idha, sāriputta, ekacco samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā pavāreti: ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṁ na deti.

So ce tato cuto itthattaṁ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṁ payojeti, sāssa hoti chedagāminī.

Idha pana, sāriputta, ekacco samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā pavāreti: ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṁ na yathādhippāyaṁ deti.

So ce tato cuto itthattaṁ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṁ payojeti, sāssa na hoti yathādhippāyā.

Idha pana, sāriputta, ekacco samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā pavāreti: ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṁ yathādhippāyaṁ deti.

So ce tato cuto itthattaṁ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṁ payojeti, sāssa hoti yathādhippāyā.

Idha, sāriputta, ekacco samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā pavāreti: ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṁ parādhippāyaṁ deti.

So ce tato cuto itthattaṁ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṁ payojeti, sāssa hoti parādhippāyā.

Ayaṁ kho, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā chedagāminī hoti.

Ayaṁ pana, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā na yathādhippāyā hoti.

Ayaṁ kho pana, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā yathādhippāyā hoti.

Ayaṁ pana, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā parādhippāyā hotī”ti.

Navamaṁ.

AN4.80

Aṅguttara Nikāya 4.80

1. Apaṇṇakavagga

Kambojasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

“Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena mātugāmo neva sabhāyaṁ nisīdati, na kammantaṁ payojeti, na kambojaṁ gacchatī”ti?

“Kodhano, ānanda, mātugāmo;

issukī, ānanda, mātugāmo;

maccharī, ānanda, mātugāmo;

duppañño, ānanda, mātugāmo—

ayaṁ kho, ānanda, hetu ayaṁ paccayo, yena mātugāmo neva sabhāyaṁ nisīdati, na kammantaṁ payojeti, na kambojaṁ gacchatī”ti.

Dasamaṁ.

Apaṇṇakavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Padhānaṁ diṭṭhisappurisa,

Vadhukā dve ca honti aggāni;

Kusināraacinteyyā,

Dakkhiṇā ca vaṇijjā kambojanti.

AN4.81

Aṅguttara Nikāya 4.81

1. Macalavagga

Pāṇātipātasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.82

Aṅguttara Nikāya 4.82

1. Macalavagga

Musāvādasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.83

Aṅguttara Nikāya 4.83

1. Macalavagga

Avaṇṇārahasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti, ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti

anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.84

Aṅguttara Nikāya 4.84

1. Macalavagga

Kodhagarusutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Kodhagaru hoti na saddhammagaru, makkhagaru hoti na saddhammagaru, lābhagaru hoti na saddhammagaru, sakkāragaru hoti na saddhammagaru—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Saddhammagaru hoti na kodhagaru, saddhammagaru hoti na makkhagaru, saddhammagaru hoti na lābhagaru, saddhammagaru hoti na sakkāragaru—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Catutthaṁ.

AN4.85

Aṅguttara Nikāya 4.85

1. Macalavagga

Tamotamasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Tamo tamaparāyaṇo,

tamo jotiparāyaṇo,

joti tamaparāyaṇo,

joti jotiparāyaṇo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo tamo hoti tamaparāyaṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti—caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati.

So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.

So kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati.

So kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo tamo hoti tamaparāyaṇo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo tamo hoti jotiparāyaṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti—caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati;

so ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.

So kāyena sucaritaṁ carati, vācāya sucaritaṁ carati, manasā sucaritaṁ carati.

So kāyena sucaritaṁ caritvā, vācāya sucaritaṁ caritvā, manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo tamo hoti jotiparāyaṇo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo joti hoti tamaparāyaṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti—khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe;

so ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.

So kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati.

So kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo joti hoti tamaparāyaṇo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo joti hoti jotiparāyaṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti—khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe;

so ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.

So kāyena sucaritaṁ carati, vācāya sucaritaṁ carati, manasā sucaritaṁ carati.

So kāyena sucaritaṁ caritvā, vācāya sucaritaṁ caritvā, manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo joti hoti jotiparāyaṇo.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.86

Aṅguttara Nikāya 4.86

1. Macalavagga

Oṇatoṇatasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Oṇatoṇato,

oṇatuṇṇato,

uṇṇatoṇato,

uṇṇatuṇṇato.

… Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.87

Aṅguttara Nikāya 4.87

1. Macalavagga

Puttasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti pāṭipado;

anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamāno viharati.

Seyyathāpi, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ābhiseko anabhisitto macalappatto;

evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti pāṭipado, anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamāno viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito.

Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṁ viharati, tyassa manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti, appaṁ amanāpena;

manāpaṁyeva bahulaṁ upahāraṁ upaharanti, appaṁ amanāpaṁ.

Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā, tāni panassa na bahudeva uppajjanti. Appābādho hoti.

Catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī,

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti.

Ahañhi, bhikkhave, yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito.

Yehi kho pana bhikkhūhi saddhiṁ viharāmi te me manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpaṁyeva bahulaṁ upahāraṁ upaharanti, appaṁ amanāpaṁ.

Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā, tāni me na bahudeva uppajjanti. Appābādhohamasmi.

Catunnaṁ kho panasmi jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī,

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Sattamaṁ.

AN4.88

Aṅguttara Nikāya 4.88

1. Macalavagga

Saṁyojanasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā, rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.89

Aṅguttara Nikāya 4.89

1. Macalavagga

Sammādiṭṭhisutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti, no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti …pe… sammāvimutti hoti, aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito …pe… yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Navamaṁ.

AN4.90

Aṅguttara Nikāya 4.90

1. Macalavagga

Khandhasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti appattamānaso, anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamāno viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati:

‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;

iti vedanā …pe…

iti saññā …pe…

iti saṅkhārā …pe…

iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;

no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati:

‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;

iti vedanā …pe…

iti saññā …pe…

iti saṅkhārā …pe…

iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti;

aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito …pe… mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Dasamaṁ.

Macalavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Pāṇātipāto ca musā,

avaṇṇakodhatamoṇatā;

Putto saṁyojanañceva,

diṭṭhi khandhena te dasāti.

AN4.91

Aṅguttara Nikāya 4.91

1. Asuravagga

Asurasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Asuro asuraparivāro,

asuro devaparivāro,

devo asuraparivāro,

devo devaparivāro.

Kathañca, bhikkhave, puggalo asuro hoti asuraparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo, parisāpissa hoti dussīlā pāpadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo asuro hoti asuraparivāro.

Kathañca, bhikkhave, puggalo asuro hoti devaparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo, parisā ca khvassa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo asuro hoti devaparivāro.

Kathañca, bhikkhave, puggalo devo hoti asuraparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, parisā ca khvassa hoti dussīlā pāpadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo devo hoti asuraparivāro.

Kathañca, bhikkhave, puggalo devo hoti devaparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, parisāpissa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo devo hoti, devaparivāro.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.92

Aṅguttara Nikāya 4.92

1. Asuravagga

Paṭhamasamādhisutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.93

Aṅguttara Nikāya 4.93

1. Asuravagga

Dutiyasamādhisutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena ajjhattaṁ cetosamathe patiṭṭhāya adhipaññādhammavipassanāya yogo karaṇīyo.

So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya na lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa, tena, bhikkhave, puggalena adhipaññādhammavipassanāya patiṭṭhāya ajjhattaṁ cetosamathe yogo karaṇīyo.

So aparena samayena lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṁ cetosamathassa.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo na ceva lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesaṁyeva kusalānaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.

Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṁ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya;

evamevaṁ kho, bhikkhave, tena puggalena tesaṁyeva kusalānaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.

So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṁ khayāya yogo karaṇīyo.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.94

Aṅguttara Nikāya 4.94

1. Asuravagga

Tatiyasamādhisutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṁ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṁ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo:

‘kathaṁ nu kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā?

Kathaṁ saṅkhārā sammasitabbā?

Kathaṁ saṅkhārā vipassitabbā’ti?

Tassa so yathādiṭṭhaṁ yathāviditaṁ byākaroti:

‘evaṁ kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā, evaṁ saṅkhārā sammasitabbā, evaṁ saṅkhārā vipassitabbā’ti.

So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya na lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṁ puggalo lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo:

‘kathaṁ nu kho, āvuso, cittaṁ saṇṭhapetabbaṁ?

Kathaṁ cittaṁ sannisādetabbaṁ?

Kathaṁ cittaṁ ekodi kātabbaṁ?

Kathaṁ cittaṁ samādahātabban’ti?

Tassa so yathādiṭṭhaṁ yathāviditaṁ byākaroti:

‘evaṁ kho, āvuso, cittaṁ saṇṭhapetabbaṁ, evaṁ cittaṁ sannisādetabbaṁ, evaṁ cittaṁ ekodi kātabbaṁ, evaṁ cittaṁ samādahātabban’ti.

So aparena samaye lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṁ cetosamathassa.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo na ceva lābhī ajjhattaṁ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṁ puggalo lābhī ceva ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo:

‘kathaṁ nu kho, āvuso, cittaṁ saṇṭhapetabbaṁ?

Kathaṁ cittaṁ sannisādetabbaṁ?

Kathaṁ cittaṁ ekodi kātabbaṁ?

Kathaṁ cittaṁ samādahātabbaṁ?

Kathaṁ saṅkhārā daṭṭhabbā?

Kathaṁ saṅkhārā sammasitabbā?

Kathaṁ saṅkhārā vipassitabbā’ti?

Tassa so yathādiṭṭhaṁ yathāviditaṁ byākaroti:

‘evaṁ kho, āvuso, cittaṁ saṇṭhapetabbaṁ, evaṁ cittaṁ sannisādetabbaṁ, evaṁ cittaṁ ekodi kātabbaṁ, evaṁ cittaṁ samādahātabbaṁ, evaṁ saṅkhārā daṭṭhabbā, evaṁ saṅkhārā sammasitabbā, evaṁ saṅkhārā vipassitabbā’ti.

So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṁ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesu ceva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṁ khayāya yogo karaṇīyo.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Catutthaṁ.

AN4.95

Aṅguttara Nikāya 4.95

1. Asuravagga

Chavālātasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Nevattahitāya paṭipanno no parahitāya,

parahitāya paṭipanno no attahitāya,

attahitāya paṭipanno no parahitāya,

attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

Seyyathāpi, bhikkhave, chavālātaṁ ubhato padittaṁ, majjhe gūthagataṁ, neva gāme kaṭṭhatthaṁ pharati na araññe (…);

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi yvāyaṁ puggalo nevattahitāya paṭipanno no parahitāya.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo parahitāya paṭipanno no attahitāya, ayaṁ imesaṁ dvinnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo attahitāya paṭipanno no parahitāya, ayaṁ imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca, ayaṁ imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.

Seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍo tattha aggamakkhāyati;

evamevaṁ kho, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca, ayaṁ imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.96

Aṅguttara Nikāya 4.96

1. Asuravagga

Rāgavinayasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Attahitāya paṭipanno no parahitāya,

parahitāya paṭipanno no attahitāya,

nevattahitāya paṭipanno no parahitāya,

attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā rāgavinayāya paṭipanno hoti, no paraṁ rāgavinayāya samādapeti;

attanā dosavinayāya paṭipanno hoti, no paraṁ dosavinayāya samādapeti;

attanā mohavinayāya paṭipanno hoti, no paraṁ mohavinayāya samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā na rāgavinayāya paṭipanno hoti, paraṁ rāgavinayāya samādapeti;

attanā na dosavinayāya paṭipanno hoti, paraṁ dosavinayāya samādapeti;

attanā na mohavinayāya paṭipanno hoti, paraṁ mohavinayāya samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā na rāgavinayāya paṭipanno hoti, no paraṁ rāgavinayāya samādapeti;

attanā na dosavinayāya paṭipanno hoti, no paraṁ dosavinayāya samādapeti;

attanā na mohavinayāya paṭipanno hoti, no paraṁ mohavinayāya samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā ca rāgavinayāya paṭipanno hoti, parañca rāgavinayāya samādapeti;

attanā ca dosavinayāya paṭipanno hoti, parañca dosavinayāya samādapeti;

attanā ca mohavinayāya paṭipanno hoti, parañca mohavinayāya samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.97

Aṅguttara Nikāya 4.97

1. Asuravagga

Khippanisantisutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

attahitāya paṭipanno no parahitāya,

parahitāya paṭipanno no attahitāya,

nevattahitāya paṭipanno no parahitāya,

attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo khippanisantī ca hoti kusalesu dhammesu, sutānañca dhammānaṁ dhārakajātiko hoti, dhātānañca dhammānaṁ atthūpaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya, dhammānudhammappaṭipanno hoti;

no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho khippanisantī hoti kusalesu dhammesu, no ca sutānaṁ dhammānaṁ dhārakajātiko hoti, no ca dhātānaṁ dhammānaṁ atthūpaparikkhī hoti, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti;

kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho khippanisantī hoti kusalesu dhammesu, no ca sutānaṁ dhammānaṁ dhārakajātiko hoti, no ca dhātānaṁ dhammānaṁ atthūpaparikkhī hoti, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti;

no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo khippanisantī ca hoti kusalesu dhammesu, sutānañca dhammānaṁ dhārakajātiko hoti, dhātānañca dhammānaṁ atthūpaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya, dhammānudhammappaṭipanno hoti;

kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Sattamaṁ.

AN4.98

Aṅguttara Nikāya 4.98

1. Asuravagga

Attahitasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Attahitāya paṭipanno no parahitāya,

parahitāya paṭipanno no attahitāya,

nevattahitāya paṭipanno no parahitāya,

attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.99

Aṅguttara Nikāya 4.99

1. Asuravagga

Sikkhāpadasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

attahitāya paṭipanno no parahitāya,

parahitāya paṭipanno no attahitāya,

nevattahitāya paṭipanno no parahitāya,

attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā paṭivirato hoti, no paraṁ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti;

attanā adinnādānā paṭivirato hoti, no paraṁ adinnādānā veramaṇiyā samādapeti;

attanā kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, no paraṁ kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti;

attanā musāvādā paṭivirato hoti, no paraṁ musāvādā veramaṇiyā samādapeti;

attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, no paraṁ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā appaṭivirato hoti, paraṁ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti;

attanā adinnādānā appaṭivirato hoti, paraṁ adinnādānā veramaṇiyā samādapeti;

attanā kāmesumicchācārā appaṭivirato hoti, paraṁ kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti;

attanā musāvādā appaṭivirato hoti, paraṁ musāvādā veramaṇiyā samādapeti;

attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato hoti, paraṁ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti no parahitāya?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā appaṭivirato hoti, no paraṁ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti …pe… attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato hoti, no paraṁ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti …pe… attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Navamaṁ.

AN4.100

Aṅguttara Nikāya 4.100

1. Asuravagga

Potaliyasutta

Atha kho potaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho potaliyaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:

“Cattārome, potaliya, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Idha pana, potaliya, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Idha pana, potaliya, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Idha pana, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, potaliya, catunnaṁ puggalānaṁ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?

“Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.

Ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Imesaṁ, bho gotama, catunnaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena;

ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Taṁ kissa hetu?

Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṁ upekkhā”ti.

“Cattārome, potaliya, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro …pe… ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, potaliya, catunnaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena;

ayaṁ imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Taṁ kissa hetu?

Abhikkantā hesā, potaliya, yadidaṁ tattha tattha kālaññutā”ti.

“Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro …pe… ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Imesaṁ, bho gotama, catunnaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā bhūtaṁ tacchaṁ kālena;

ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Taṁ kissa hetu?

Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṁ tattha tattha kālaññutā.

Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.

Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Dasamaṁ.

Asuravaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Asuro tayo samādhī,

chavālātena pañcamaṁ;

Rāgo nisanti attahitaṁ,

sikkhā potaliyena cāti.

Dutiyo paṇṇāsako samatto.

AN4.101

Aṅguttara Nikāya 4.101

1. Valāhakavagga

Paṭhamavalāhakasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Cattārome, bhikkhave, valāhakā.

Katame cattāro?

Gajjitā no vassitā,

vassitā no gajjitā,

neva gajjitā no vassitā,

gajjitā ca vassitā ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Gajjitā no vassitā,

vassitā no gajjitā,

neva gajjitā no vassitā,

gajjitā ca vassitā ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti no vassitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāsitā hoti, no kattā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti, no vassitā.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā, no vassitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kattā hoti, no bhāsitā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako vassitā, no gajjitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo neva bhāsitā hoti, no kattā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako neva gajjitā, no vassitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāsitā ca hoti kattā ca.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā ca vassitā ca;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.102

Aṅguttara Nikāya 4.102

1. Valāhakavagga

Dutiyavalāhakasutta

“Cattārome, bhikkhave, valāhakā.

Katame cattāro?

Gajjitā no vassitā,

vassitā no gajjitā,

neva gajjitā no vassitā,

gajjitā ca vassitā ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Gajjitā no vassitā,

vassitā no gajjitā,

neva gajjitā no vassitā,

gajjitā ca vassitā ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti, no vassitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti, no vassitā.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā, no vassitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ na pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako vassitā, no gajjitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo neva dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako neva gajjitā, no vassitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca.

Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā ca vassitā ca;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.103

Aṅguttara Nikāya 4.103

1. Valāhakavagga

Kumbhasutta

“Cattārome, bhikkhave, kumbhā.

Katame cattāro?

Tuccho pihito,

pūro vivaṭo,

tuccho vivaṭo,

pūro pihito—

Ime kho, bhikkhave, cattāro kumbhā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro kumbhūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Tuccho pihito,

pūro vivaṭo,

tuccho vivaṭo,

pūro pihito.

Kathañca, bhikkhave, puggalo tuccho hoti pihito?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo tuccho hoti pihito.

Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho tuccho pihito;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo pūro hoti vivaṭo?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo pūro hoti vivaṭo.

Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho pūro vivaṭo;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo tuccho hoti vivaṭo?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo tuccho hoti vivaṭo.

Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho tuccho vivaṭo;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo pūro hoti pihito?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo pūro hoti pihito.

Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho pūro pihito;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro kumbhūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.104

Aṅguttara Nikāya 4.104

1. Valāhakavagga

Udakarahadasutta

“Cattārome, bhikkhave, udakarahadā.

Katame cattāro?

Uttāno gambhīrobhāso,

gambhīro uttānobhāso,

uttāno uttānobhāso,

gambhīro gambhīrobhāso—

Ime kho, bhikkhave, cattāro udakarahadā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro udakarahadūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Uttāno gambhīrobhāso,

gambhīro uttānobhāso,

uttāno uttānobhāso,

gambhīro gambhīrobhāso.

Kathañca, bhikkhave, puggalo uttāno hoti gambhīrobhāso?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo uttāno hoti gambhīrobhāso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado uttāno gambhīrobhāso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti uttānobhāso?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti uttānobhāso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado gambhīro uttānobhāso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo uttāno hoti uttānobhāso?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo uttāno hoti uttānobhāso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado uttāno uttānobhāso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti gambhīrobhāso?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti gambhīrobhāso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado gambhīro gambhīrobhāso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro udakarahadūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Catutthaṁ.

AN4.105

Aṅguttara Nikāya 4.105

1. Valāhakavagga

Ambasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, ambāni.

Katamāni cattāri?

Āmaṁ pakkavaṇṇi,

pakkaṁ āmavaṇṇi,

āmaṁ āmavaṇṇi,

pakkaṁ pakkavaṇṇi—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri ambāni.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro ambūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Āmo pakkavaṇṇī,

pakko āmavaṇṇī,

āmo āmavaṇṇī,

pakko pakkavaṇṇī.

Kathañca, bhikkhave, puggalo āmo hoti pakkavaṇṇī?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo āmo hoti pakkavaṇṇī.

Seyyathāpi taṁ, bhikkhave, ambaṁ āmaṁ pakkavaṇṇi;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo pakko hoti āmavaṇṇī?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo pakko hoti āmavaṇṇī.

Seyyathāpi taṁ, bhikkhave, ambaṁ pakkaṁ āmavaṇṇi;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo āmo hoti āmavaṇṇī?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo āmo hoti āmavaṇṇī.

Seyyathāpi taṁ, bhikkhave, ambaṁ āmaṁ āmavaṇṇi;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo pakko hoti pakkavaṇṇī?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo pakko hoti pakkavaṇṇī.

Seyyathāpi taṁ, bhikkhave, ambaṁ pakkaṁ pakkavaṇṇi;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro ambūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.106

Aṅguttara Nikāya 4.106

1. Valāhakavagga

[Dutiyaambasutta]

()

AN4.107

Aṅguttara Nikāya 4.107

1. Valāhakavagga

Mūsikasutta

“Catasso imā, bhikkhave, mūsikā.

Katamā catasso?

Gādhaṁ kattā no vasitā,

vasitā no gādhaṁ kattā,

neva gādhaṁ kattā no vasitā,

gādhaṁ kattā ca vasitā ca—

imā kho, bhikkhave, catasso mūsikā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro mūsikūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Gādhaṁ kattā no vasitā,

vasitā no gādhaṁ kattā,

neva gādhaṁ kattā no vasitā,

gādhaṁ kattā ca vasitā ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gādhaṁ kattā hoti no vasitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gādhaṁ kattā hoti, no vasitā.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā gādhaṁ kattā, no vasitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo vasitā hoti, no gādhaṁ kattā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ na pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo vasitā hoti, no gādhaṁ kattā.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā vasitā hoti, no gādhaṁ kattā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ, puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo neva gādhaṁ kattā hoti no vasitā?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ na pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo neva gādhaṁ kattā hoti, no vasitā.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā neva gādhaṁ kattā hoti, no vasitā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo gādhaṁ kattā ca hoti vasitā ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo gādhaṁ kattā ca hoti vasitā ca.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā gādhaṁ kattā ca hoti vasitā ca;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro mūsikūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Sattamaṁ.

AN4.108

Aṅguttara Nikāya 4.108

1. Valāhakavagga

Balībaddasutta

“Cattārome, bhikkhave, balībaddā.

Katame cattāro?

Sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo,

paragavacaṇḍo no sagavacaṇḍo,

sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca,

neva sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo—

Ime kho, bhikkhave, cattāro balībaddā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro balībaddūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo,

paragavacaṇḍo no sagavacaṇḍo,

sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca,

neva sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo hoti, no paragavacaṇḍo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakaparisaṁ ubbejetā hoti, no paraparisaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo hoti, no paragavacaṇḍo.

Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo sagavacaṇḍo, no paragavacaṇḍo;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo paragavacaṇḍo hoti, no sagavacaṇḍo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo paraparisaṁ ubbejetā hoti, no sakaparisaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo paragavacaṇḍo hoti, no sagavacaṇḍo.

Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo paragavacaṇḍo, no sagavacaṇḍo;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo ca hoti paragavacaṇḍo ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakaparisaṁ ubbejetā hoti paraparisañca.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo ca hoti paragavacaṇḍo ca.

Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo neva sagavacaṇḍo hoti no paragavacaṇḍo?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo neva sakaparisaṁ ubbejetā hoti, no paraparisañca.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo neva sagavacaṇḍo hoti, no paragavacaṇḍo.

Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo neva sagavacaṇḍo, no paragavacaṇḍo;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro balībaddūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.109

Aṅguttara Nikāya 4.109

1. Valāhakavagga

Rukkhasutta

“Cattārome, bhikkhave, rukkhā.

Katame cattāro?

Pheggu phegguparivāro,

pheggu sāraparivāro,

sāro phegguparivāro,

sāro sāraparivāro—

Ime kho, bhikkhave, cattāro rukkhā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro rukkhūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Pheggu phegguparivāro,

pheggu sāraparivāro,

sāro phegguparivāro,

sāro sāraparivāro.

Kathañca, bhikkhave, puggalo pheggu hoti phegguparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo;

parisāpissa hoti dussīlā pāpadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo pheggu hoti phegguparivāro.

Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho pheggu phegguparivāro;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo pheggu hoti sāraparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo;

parisā ca khvassa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo pheggu hoti sāraparivāro.

Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho pheggu sāraparivāro;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo sāro hoti phegguparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo;

parisā ca khvassa hoti dussīlā pāpadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo sāro hoti phegguparivāro.

Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho sāro phegguparivāro;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo sāro hoti sāraparivāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo;

parisāpissa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo sāro hoti sāraparivāro.

Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho sāro sāraparivāro;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro rukkhūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Navamaṁ.

AN4.110

Aṅguttara Nikāya 4.110

1. Valāhakavagga

Āsīvisasutta

“Cattārome, bhikkhave, āsīvisā.

Katame cattāro?

Āgataviso na ghoraviso,

ghoraviso na āgataviso,

āgataviso ca ghoraviso ca,

nevāgataviso na ghoraviso—

Ime kho, bhikkhave, cattāro āsīvisā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro āsīvisūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Āgataviso na ghoraviso,

ghoraviso na āgataviso,

āgataviso ca ghoraviso ca,

nevāgataviso na ghoraviso.

Kathañca, bhikkhave, puggalo āgataviso hoti, na ghoraviso?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṁ kujjhati.

So ca khvassa kodho na dīgharattaṁ anuseti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo āgataviso hoti, na ghoraviso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso āgataviso, na ghoraviso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo ghoraviso hoti, na āgataviso?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho abhiṇhaṁ kujjhati.

So ca khvassa kodho dīgharattaṁ anuseti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo ghoraviso hoti, na āgataviso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso ghoraviso, na āgataviso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo āgataviso ca hoti ghoraviso ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṁ kujjhati.

So ca khvassa kodho dīgharattaṁ anuseti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo āgataviso ca hoti ghoraviso ca.

Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso āgataviso ca ghoraviso ca;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nevāgataviso hoti na ghoraviso?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho abhiṇhaṁ kujjhati.

So ca khvassa kodho na dīgharattaṁ anuseti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nevāgataviso hoti, na ghoraviso.

Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso nevāgataviso na ghoraviso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro āsīvisūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Dasamaṁ.

Valāhakavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Dve valāhā kumbha udaka,

rahadā dve honti ambāni;

Mūsikā balībaddā rukkhā,

āsīvisena te dasāti.

AN4.111

Aṅguttara Nikāya 4.111

1. Kesivagga

Kesisutta

Atha kho kesi assadammasārathi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho kesiṁ assadammasārathiṁ bhagavā etadavoca:

“tvaṁ khosi, kesi, paññāto assadammasārathīti.

Kathaṁ pana tvaṁ, kesi, assadammaṁ vinesī”ti?

“Ahaṁ kho, bhante, assadammaṁ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemī”ti.

“Sace te, kesi, assadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, kinti naṁ karosī”ti?

“Sace me, bhante, assadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti;

hanāmi naṁ, bhante.

Taṁ kissa hetu?

‘Mā me ācariyakulassa avaṇṇo ahosī’ti.

Bhagavā pana, bhante, anuttaro purisadammasārathi.

Kathaṁ pana, bhante, bhagavā purisadammaṁ vinetī”ti?

“Ahaṁ kho, kesi, purisadammaṁ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemi.

Tatridaṁ, kesi, saṇhasmiṁ—

iti kāyasucaritaṁ iti kāyasucaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṁ iti vacīsucaritassa vipāko, iti manosucaritaṁ iti manosucaritassa vipāko, iti devā, iti manussāti.

Tatridaṁ, kesi, pharusasmiṁ—

iti kāyaduccaritaṁ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṁ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manoduccaritaṁ iti manoduccaritassa vipāko, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayoti.

Tatridaṁ, kesi, saṇhapharusasmiṁ—

iti kāyasucaritaṁ iti kāyasucaritassa vipāko, iti kāyaduccaritaṁ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṁ iti vacīsucaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṁ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manosucaritaṁ iti manosucaritassa vipāko, iti manoduccaritaṁ iti manoduccaritassa vipāko, iti devā, iti manussā, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayo”ti.

“Sace te, bhante, purisadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, kinti naṁ bhagavā karotī”ti?

“Sace me, kesi, purisadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, hanāmi naṁ, kesī”ti.

“Na kho, bhante, bhagavato pāṇātipāto kappati.

Atha ca pana bhagavā evamāha:

‘hanāmi naṁ, kesī’”ti.

“Saccaṁ, kesi.

Na tathāgatassa pāṇātipāto kappati.

Api ca yo purisadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, na taṁ tathāgato vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññanti.

Vadho heso, kesi, ariyassa vinaye—

yaṁ na tathāgato vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññantī”ti.

“So hi nūna, bhante, suhato hoti—

yaṁ na tathāgato vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññantīti.

Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe… upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.112

Aṅguttara Nikāya 4.112

1. Kesivagga

Javasutta

“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi catūhi?

Ajjavena, javena, khantiyā, soraccena—

imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti, rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi catūhi?

Ajjavena, javena, khantiyā, soraccena—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.113

Aṅguttara Nikāya 4.113

1. Kesivagga

Patodasutta

“Cattārome, bhikkhave, bhadrā assājānīyā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco bhadro assājānīyo patodacchāyaṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:

‘kiṁ nu kho maṁ ajja assadammasārathi kāraṇaṁ kāressati, kimassāhaṁ paṭikaromī’ti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo bhadro assājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati, api ca kho lomavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:

‘kiṁ nu kho maṁ ajja assadammasārathi kāraṇaṁ kāressati, kimassāhaṁ paṭikaromī’ti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo bhadro assājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati nāpi lomavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati, api ca kho cammavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:

‘kiṁ nu kho maṁ ajja assadammasārathi kāraṇaṁ kāressati, kimassāhaṁ paṭikaromī’ti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo bhadro assājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati nāpi lomavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati nāpi cammavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati, api ca kho aṭṭhivedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:

‘kiṁ nu kho maṁ ajja assadammasārathi kāraṇaṁ kāressati, kimassāhaṁ paṭikaromī’ti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho bhadro assājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Ime kho, bhikkhave, cattāro bhadrā assājānīyā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattārome bhadrā purisājānīyā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco bhadro purisājānīyo suṇāti:

‘amukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti.

So tena saṁvijjati, saṁvegaṁ āpajjati.

Saṁviggo yoniso padahati.

Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo patodacchāyaṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ bhadraṁ purisājānīyaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo bhadro purisājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti:

‘amukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, api ca kho sāmaṁ passati itthiṁ vā purisaṁ vā dukkhitaṁ vā kālaṅkataṁ vā.

So tena saṁvijjati, saṁvegaṁ āpajjati.

Saṁviggo yoniso padahati.

Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo lomavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ bhadraṁ purisājānīyaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo bhadro purisājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti:

‘amukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, nāpi sāmaṁ passati itthiṁ vā purisaṁ vā dukkhitaṁ vā kālaṅkataṁ vā, api ca khvassa ñāti vā sālohito vā dukkhito vā hoti kālaṅkato vā.

So tena saṁvijjati, saṁvegaṁ āpajjati.

Saṁviggo yoniso padahati.

Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo cammavedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ bhadraṁ purisājānīyaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo bhadro purisājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti:

‘amukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, nāpi sāmaṁ passati itthiṁ vā purisaṁ vā dukkhitaṁ vā kālaṅkataṁ vā, nāpissa ñāti vā sālohito vā dukkhito vā hoti kālaṅkato vā, api ca kho sāmaññeva phuṭṭho hoti sārīrikāhi vedanāhi dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi asātāhi amanāpāhi pāṇaharāhi.

So tena saṁvijjati, saṁvegaṁ āpajjati.

Saṁviggo yoniso padahati.

Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo aṭṭhivedhaviddho saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ bhadraṁ purisājānīyaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho bhadro purisājānīyo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Ime kho, bhikkhave, cattāro bhadrā purisājānīyā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.114

Aṅguttara Nikāya 4.114

1. Kesivagga

Nāgasutta

“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi kāraṇaṁ kāreti—

yadi vā katapubbaṁ yadi vā akatapubbaṁ—

taṁ aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto suṇāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati, hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi hanati, pattikampi hanati.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti?

Idha bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṁ asippahārānaṁ usuppahārānaṁ pharasuppahārānaṁ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi disaṁ peseti—

yadi vā gatapubbaṁ yadi vā agatapubbaṁ—

taṁ khippameva gantā hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti, uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yāyaṁ disā agatapubbā iminā dīghena addhunā yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ, taṁ khippaññeva gantā hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Catutthaṁ.

AN4.115

Aṅguttara Nikāya 4.115

1. Kesivagga

Ṭhānasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.

Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati.

Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.

Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati.

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati—

idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva na kattabbaṁ maññati.

Yampidaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

imināpi naṁ na kattabbaṁ maññati.

Yampidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati;

imināpi naṁ na kattabbaṁ maññati.

Idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva na kattabbaṁ maññati.

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati—

imasmiṁ, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame.

Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati:

‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattatī’ti.

So taṁ ṭhānaṁ na karoti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ akayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.

Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:

‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;

atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattatī’ti.

So taṁ ṭhānaṁ karoti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattati.

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;

tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati—

imasmimpi, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame.

Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati:

‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;

atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattatī’ti.

So taṁ ṭhānaṁ karoti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.

Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:

‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;

atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattatī’ti.

So taṁ ṭhānaṁ na karoti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ akayiramānaṁ atthāya saṁvattati.

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ, tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati—

idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva kattabbaṁ maññati.

Yampidaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ, imināpi naṁ kattabbaṁ maññati;

yampidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattati, imināpi naṁ kattabbaṁ maññati.

Idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva kattabbaṁ maññati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānānī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.116

Aṅguttara Nikāya 4.116

1. Kesivagga

Appamādasutta

“Catūhi, bhikkhave, ṭhānehi appamādo karaṇīyo.

Katamehi catūhi?

Kāyaduccaritaṁ, bhikkhave, pajahatha, kāyasucaritaṁ bhāvetha;

tattha ca mā pamādattha.

Vacīduccaritaṁ, bhikkhave, pajahatha, vacīsucaritaṁ bhāvetha;

tattha ca mā pamādattha.

Manoduccaritaṁ, bhikkhave, pajahatha, manosucaritaṁ bhāvetha;

tattha ca mā pamādattha.

Micchādiṭṭhiṁ, bhikkhave, pajahatha, sammādiṭṭhiṁ bhāvetha;

tattha ca mā pamādattha.

Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno kāyaduccaritaṁ pahīnaṁ hoti kāyasucaritaṁ bhāvitaṁ, vacīduccaritaṁ pahīnaṁ hoti vacīsucaritaṁ bhāvitaṁ, manoduccaritaṁ pahīnaṁ hoti manosucaritaṁ bhāvitaṁ, micchādiṭṭhi pahīnā hoti sammādiṭṭhi bhāvitā, so na bhāyati samparāyikassa maraṇassā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.117

Aṅguttara Nikāya 4.117

1. Kesivagga

Ārakkhasutta

“Catūsu, bhikkhave, ṭhānesu attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo.

Katamesu catūsu?

‘Mā me rajanīyesu dhammesu cittaṁ rajjī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo;

‘mā me dosanīyesu dhammesu cittaṁ dussī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo;

‘mā me mohanīyesu dhammesu cittaṁ muyhī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo;

‘mā me madanīyesu dhammesu cittaṁ majjī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo.

Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno rajanīyesu dhammesu cittaṁ na rajjati vītarāgattā, dosanīyesu dhammesu cittaṁ na dussati vītadosattā, mohanīyesu dhammesu cittaṁ na muyhati vītamohattā, madanīyesu dhammesu cittaṁ na majjati vītamadattā, so na chambhati na kampati na vedhati na santāsaṁ āpajjati, na ca pana samaṇavacanahetupi gacchatī”ti.

Sattamaṁ.

AN4.118

Aṅguttara Nikāya 4.118

1. Kesivagga

Saṁvejanīyasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saṁvejanīyāni ṭhānāni.

Katamāni cattāri?

‘Idha tathāgato jāto’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṁ saṁvejanīyaṁ ṭhānaṁ.

‘Idha tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṁ saṁvejanīyaṁ ṭhānaṁ.

‘Idha tathāgato anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattesī’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṁ saṁvejanīyaṁ ṭhānaṁ.

‘Idha tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṁ saṁvejanīyaṁ ṭhānaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saṁvejanīyāni ṭhānānī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.119

Aṅguttara Nikāya 4.119

1. Kesivagga

Paṭhamabhayasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni.

Katamāni cattāri?

Jātibhayaṁ, jarābhayaṁ, byādhibhayaṁ, maraṇabhayaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī”ti.

Navamaṁ.

AN4.120

Aṅguttara Nikāya 4.120

1. Kesivagga

Dutiyabhayasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni.

Katamāni cattāri?

Aggibhayaṁ, udakabhayaṁ, rājabhayaṁ, corabhayaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī”ti.

Dasamaṁ.

Kesivaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Kesi javo patodo ca,

Nāgo ṭhānena pañcamaṁ;

Appamādo ca ārakkho,

Saṁvejanīyañca dve bhayāti.

AN4.121

Aṅguttara Nikāya 4.121

1. Bhayavagga

Attānuvādasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni.

Katamāni cattāri?

Attānuvādabhayaṁ, parānuvādabhayaṁ, daṇḍabhayaṁ, duggatibhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, attānuvādabhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati:

‘ahañceva kho pana kāyena duccaritaṁ careyyaṁ, vācāya duccaritaṁ careyyaṁ, manasā duccaritaṁ careyyaṁ, kiñca taṁ yaṁ maṁ attā sīlato na upavadeyyā’ti.

So attānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṁ pahāya kāyasucaritaṁ bhāveti, vacīduccaritaṁ pahāya vacīsucaritaṁ bhāveti, manoduccaritaṁ pahāya manosucaritaṁ bhāveti, suddhaṁ attānaṁ pariharati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, attānuvādabhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, parānuvādabhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati:

‘ahañceva kho pana kāyena duccaritaṁ careyyaṁ, vācāya duccaritaṁ careyyaṁ, manasā duccaritaṁ careyyaṁ, kiñca taṁ yaṁ maṁ pare sīlato na upavadeyyun’ti.

So parānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṁ pahāya kāyasucaritaṁ bhāveti, vacīduccaritaṁ pahāya vacīsucaritaṁ bhāveti, manoduccaritaṁ pahāya manosucaritaṁ bhāveti, suddhaṁ attānaṁ pariharati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, parānuvādabhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, daṇḍabhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco passati coraṁ āgucāriṁ, rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente,

kasāhipi tāḷente, vettehipi tāḷente, addhadaṇḍakehipi tāḷente, hatthampi chindante, pādampi chindante, hatthapādampi chindante, kaṇṇampi chindante, nāsampi chindante, kaṇṇanāsampi chindante, bilaṅgathālikampi karonte, saṅkhamuṇḍikampi karonte, rāhumukhampi karonte, jotimālikampi karonte, hatthapajjotikampi karonte, erakavattikampi karonte, cīrakavāsikampi karonte, eṇeyyakampi karonte, balisamaṁsikampi karonte, kahāpaṇakampi karonte, khārāpatacchikampi karonte, palighaparivattikampi karonte, palālapīṭhakampi karonte, tattenapi telena osiñcante, sunakhehipi khādāpente, jīvantampi sūle uttāsente, asināpi sīsaṁ chindante.

Tassa evaṁ hoti:

‘yathārūpānaṁ kho pāpakānaṁ kammānaṁ hetu coraṁ āgucāriṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti, kasāhipi tāḷenti …pe… asināpi sīsaṁ chindanti, ahañceva kho pana evarūpaṁ pāpakammaṁ kareyyaṁ, mampi rājāno gahetvā evarūpā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṁ, kasāhipi tāḷeyyuṁ, vettehipi tāḷeyyuṁ, addhadaṇḍakehipi tāḷeyyuṁ, hatthampi chindeyyuṁ, pādampi chindeyyuṁ, hatthapādampi chindeyyuṁ, kaṇṇampi chindeyyuṁ, nāsampi chindeyyuṁ, kaṇṇanāsampi chindeyyuṁ, bilaṅgathālikampi kareyyuṁ, saṅkhamuṇḍikampi kareyyuṁ;

rāhumukhampi kareyyuṁ, jotimālikampi kareyyuṁ, hatthapajjotikampi kareyyuṁ, erakavattikampi kareyyuṁ, cīrakavāsikampi kareyyuṁ, eṇeyyakampi kareyyuṁ, balisamaṁsikampi kareyyuṁ, kahāpaṇakampi kareyyuṁ, khārāpatacchikampi kareyyuṁ, palighaparivattikampi kareyyuṁ, palālapīṭhakampi kareyyuṁ, tattenapi telena osiñceyyuṁ, sunakhehipi khādāpeyyuṁ, jīvantampi sūle uttāseyyuṁ, asināpi sīsaṁ chindeyyun’ti.

So daṇḍabhayassa bhīto na paresaṁ pābhataṁ vilumpanto carati.

Kāyaduccaritaṁ pahāya …pe… suddhaṁ attānaṁ pariharati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, daṇḍabhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, duggatibhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati:

‘kāyaduccaritassa kho pāpako vipāko abhisamparāyaṁ, vacīduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṁ, manoduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṁ.

Ahañceva kho pana kāyena duccaritaṁ careyyaṁ, vācāya duccaritaṁ careyyaṁ, manasā duccaritaṁ careyyaṁ, kiñca taṁ yāhaṁ na kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyan’ti.

So duggatibhayassa bhīto kāyaduccaritaṁ pahāya kāyasucaritaṁ bhāveti, vacīduccaritaṁ pahāya vacīsucaritaṁ bhāveti, manoduccaritaṁ pahāya manosucaritaṁ bhāveti, suddhaṁ attānaṁ pariharati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, duggatibhayaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.122

Aṅguttara Nikāya 4.122

1. Bhayavagga

Ūmibhayasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni udakorohantassa pāṭikaṅkhitabbāni.

Katamāni cattāri?

Ūmibhayaṁ, kumbhīlabhayaṁ, āvaṭṭabhayaṁ, susukābhayaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni udakorohantassa pāṭikaṅkhitabbāni.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṁ dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa pāṭikaṅkhitabbāni.

Katamāni cattāri?

Ūmibhayaṁ, kumbhīlabhayaṁ, āvaṭṭabhayaṁ, susukābhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, ūmibhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto;

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

Tamenaṁ tathā pabbajitaṁ samānaṁ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti:

‘evaṁ te abhikkamitabbaṁ, evaṁ te paṭikkamitabbaṁ, evaṁ te āloketabbaṁ, evaṁ te viloketabbaṁ, evaṁ te samiñjitabbaṁ, evaṁ te pasāritabbaṁ, evaṁ te saṅghāṭipattacīvaraṁ dhāretabban’ti.

Tassa evaṁ hoti:

‘mayaṁ kho pubbe agāriyabhūtā samānā aññe ovadāmapi anusāsāmapi.

Ime panamhākaṁ puttamattā maññe nattamattā maññe ovaditabbaṁ anusāsitabbaṁ maññantī’ti.

So kupito anattamano sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ūmibhayassa bhīto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto.

Ūmibhayanti kho, bhikkhave, kodhūpāyāsassetaṁ adhivacanaṁ.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, ūmibhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kumbhīlabhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto;

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

Tamenaṁ tathā pabbajitaṁ samānaṁ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti:

‘idaṁ te khāditabbaṁ, idaṁ te na khāditabbaṁ, idaṁ te bhuñjitabbaṁ, idaṁ te na bhuñjitabbaṁ, idaṁ te sāyitabbaṁ, idaṁ te na sāyitabbaṁ, idaṁ te pātabbaṁ, idaṁ te na pātabbaṁ, kappiyaṁ te khāditabbaṁ, akappiyaṁ te na khāditabbaṁ, kappiyaṁ te bhuñjitabbaṁ, akappiyaṁ te na bhuñjitabbaṁ, kappiyaṁ te sāyitabbaṁ, akappiyaṁ te na sāyitabbaṁ, kappiyaṁ te pātabbaṁ, akappiyaṁ te na pātabbaṁ, kāle te khāditabbaṁ, vikāle te na khāditabbaṁ, kāle te bhuñjitabbaṁ, vikāle te na bhuñjitabbaṁ, kāle te sāyitabbaṁ, vikāle te na sāyitabbaṁ, kāle te pātabbaṁ, vikāle te na pātabban’ti.

Tassa evaṁ hoti:

‘mayaṁ kho pubbe agāriyabhūtā samānā yaṁ icchāma taṁ khādāma, yaṁ na icchāma na taṁ khādāma;

yaṁ icchāma taṁ bhuñjāma, yaṁ na icchāma na taṁ bhuñjāma;

yaṁ icchāma taṁ sāyāma, yaṁ na icchāma na taṁ sāyāma;

yaṁ icchāma taṁ pivāma, yaṁ na icchāma na taṁ pivāma;

kappiyampi khādāma akappiyampi khādāma kappiyampi bhuñjāma akappiyampi bhuñjāma kappiyampi sāyāma akappiyampi sāyāma kappiyampi pivāma akappiyampi pivāma, kālepi khādāma vikālepi khādāma kālepi bhuñjāma vikālepi bhuñjāma kālepi sāyāma vikālepi sāyāma kālepi pivāma vikālepi pivāma;

yampi no saddhā gahapatikā divā vikāle paṇītaṁ khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā denti, tatrapime mukhāvaraṇaṁ maññe karontī’ti.

So kupito anattamano sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu kumbhīlabhayassa bhīto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto.

Kumbhīlabhayanti kho, bhikkhave, odarikattassetaṁ adhivacanaṁ.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kumbhīlabhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi, dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇo dukkhapareto;

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṁvutehi indriyehi.

So tattha passati gahapatiṁ vā gahapatiputtaṁ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṁ samaṅgībhūtaṁ paricārayamānaṁ.

Tassa evaṁ hoti:

‘mayaṁ kho pubbe agāriyabhūtā samānā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārimhā;

saṁvijjanti kho pana me kule bhogā.

Sakkā bhoge ca bhuñjituṁ puññāni ca kātuṁ.

Yannūnāhaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṁ puññāni ca kareyyan’ti.

So sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvaṭṭabhayassa bhīto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto.

Āvaṭṭabhayanti kho, bhikkhave, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṁ.

Katamañca, bhikkhave, susukābhayaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto;

appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

So evaṁ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṁvutehi indriyehi.

So tattha passati mātugāmaṁ dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā.

Tassa mātugāmaṁ disvā dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.

So rāgānuddhaṁsitena cittena sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu susukābhayassa bhīto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto.

Susukābhayanti kho, bhikkhave, mātugāmassetaṁ adhivacanaṁ.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, susukābhayaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṁ dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa pāṭikaṅkhitabbānī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.123

Aṅguttara Nikāya 4.123

1. Bhayavagga

Paṭhamanānākaraṇasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Brahmakāyikānaṁ, bhikkhave, devānaṁ kappo āyuppamāṇaṁ.

Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.

Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.

Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno ābhassarānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Ābhassarānaṁ, bhikkhave, devānaṁ dve kappā āyuppamāṇaṁ.

Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.

Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.

Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno, kālaṁ kurumāno subhakiṇhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Subhakiṇhānaṁ, bhikkhave, devānaṁ cattāro kappā āyuppamāṇaṁ.

Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.

Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.

Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno vehapphalānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Vehapphalānaṁ, bhikkhave, devānaṁ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṁ.

Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.

Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.

Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.124

Aṅguttara Nikāya 4.124

1. Bhayavagga

Dutiyanānākaraṇasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So yadeva tattha hoti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā suddhāvāsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Ayaṁ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So yadeva tattha hoti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā suddhāvāsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Ayaṁ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Catutthaṁ.

AN4.125

Aṅguttara Nikāya 4.125

1. Bhayavagga

Paṭhamamettāsutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Brahmakāyikānaṁ, bhikkhave, devānaṁ kappo āyuppamāṇaṁ.

Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.

Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.

Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇāsahagatena cetasā …pe…

muditāsahagatena cetasā …pe…

upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno ābhassarānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Ābhassarānaṁ, bhikkhave, devānaṁ dve kappā āyuppamāṇaṁ …pe… subhakiṇhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Subhakiṇhānaṁ, bhikkhave, devānaṁ cattāro kappā āyuppamāṇaṁ …pe… vehapphalānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Vehapphalānaṁ, bhikkhave, devānaṁ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṁ.

Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.

Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.

Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.126

Aṅguttara Nikāya 4.126

1. Bhayavagga

Dutiyamettāsutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So yadeva tattha hoti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā suddhāvāsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Ayaṁ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇā …pe…

muditā …pe…

upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So yadeva tattha hoti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati.

So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā suddhāvāsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

Ayaṁ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.127

Aṅguttara Nikāya 4.127

1. Bhayavagga

Paṭhamatathāgataacchariyasutta

“Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavanti.

Katame cattāro?

Yadā, bhikkhave, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṁ okkamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṁ candimasūriyānaṁ evaṁmahiddhikānaṁ evaṁmahānubhāvānaṁ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti:

‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṁ candimasūriyānaṁ evaṁmahiddhikānaṁ evaṁmahānubhāvānaṁ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti:

‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṁ candimasūriyānaṁ evaṁmahiddhikānaṁ evaṁmahānubhāvānaṁ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti:

‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavatteti, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṁ candimasūriyānaṁ evaṁmahiddhikānaṁ evaṁmahānubhāvānaṁ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.

Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti:

‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī”ti.

Sattamaṁ.

AN4.128

Aṅguttara Nikāya 4.128

1. Bhayavagga

Dutiyatathāgataacchariyasutta

“Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavanti.

Katame cattāro?

Ālayārāmā, bhikkhave, pajā ālayaratā ālayasammuditā;

sā tathāgatena anālaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapeti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Mānārāmā, bhikkhave, pajā mānaratā mānasammuditā.

Sā tathāgatena mānavinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapeti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Anupasamārāmā, bhikkhave, pajā anupasamaratā anupasamasammuditā.

Sā tathāgatena opasamike dhamme desiyamāne sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapeti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Avijjāgatā, bhikkhave, pajā aṇḍabhūtā pariyonaddhā.

Sā tathāgatena avijjāvinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapeti.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṁ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.129

Aṅguttara Nikāya 4.129

1. Bhayavagga

Ānandaacchariyasutta

“Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā ānande.

Katame cattāro?

Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce ānando dhammaṁ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā ānandaṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tattha ce ānando dhammaṁ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, bhikkhuniparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, upāsakaparisā ānandaṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce ānando dhammaṁ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, upāsakaparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce ānando dhammaṁ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande”ti.

Navamaṁ.

AN4.130

Aṅguttara Nikāya 4.130

1. Bhayavagga

Cakkavattiacchariyasutta

“Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi.

Katame cattāro?

Sace, bhikkhave, khattiyaparisā rājānaṁ cakkavattiṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, khattiyaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, brāhmaṇaparisā rājānaṁ cakkavattiṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, brāhmaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, gahapatiparisā rājānaṁ cakkavattiṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, gahapatiparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, samaṇaparisā rājānaṁ cakkavattiṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, samaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande.

Katame cattāro?

Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce ānando dhammaṁ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā …pe… sace, bhikkhave, upāsakaparisā …pe… sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṁ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti.

Tatra ce ānando dhammaṁ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti.

Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande”ti.

Dasamaṁ.

Bhayavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Attānuvādaūmi ca,

dve ca nānā dve ca honti;

Mettā dve ca acchariyā,

aparā ca tathā duveti.

AN4.131

Aṅguttara Nikāya 4.131

1. Puggalavagga

Saṁyojanasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti.

Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti.

Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti.

Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti.

Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni?

Sakadāgāmissa.

Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni.

Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni?

Uddhaṁsotassa akaniṭṭhagāmino.

Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni.

Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni?

Antarāparinibbāyissa.

Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni appahīnāni.

Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni?

Arahato.

Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṁyojanāni pahīnāni.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.132

Aṅguttara Nikāya 4.132

1. Puggalavagga

Paṭibhānasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Yuttappaṭibhāno, no muttappaṭibhāno;

muttappaṭibhāno, no yuttappaṭibhāno;

yuttappaṭibhāno ca muttappaṭibhāno ca;

neva yuttappaṭibhāno na muttappaṭibhāno—

ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.133

Aṅguttara Nikāya 4.133

1. Puggalavagga

Ugghaṭitaññūsutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Ugghaṭitaññū, vipañcitaññū, neyyo, padaparamo—

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.134

Aṅguttara Nikāya 4.134

1. Puggalavagga

Uṭṭhānaphalasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Uṭṭhānaphalūpajīvī na kammaphalūpajīvī,

kammaphalūpajīvī na uṭṭhānaphalūpajīvī,

uṭṭhānaphalūpajīvī ceva kammaphalūpajīvī ca,

neva uṭṭhānaphalūpajīvī na kammaphalūpajīvī—

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Catutthaṁ.

AN4.135

Aṅguttara Nikāya 4.135

1. Puggalavagga

Sāvajjasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Sāvajjo, vajjabahulo, appavajjo, anavajjo.

Kathañca, bhikkhave, puggalo sāvajjo hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sāvajjena kāyakammena samannāgato hoti, sāvajjena vacīkammena samannāgato hoti, sāvajjena manokammena samannāgato hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo sāvajjo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo vajjabahulo hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sāvajjena bahulaṁ kāyakammena samannāgato hoti, appaṁ anavajjena;

sāvajjena bahulaṁ vacīkammena samannāgato hoti, appaṁ anavajjena;

sāvajjena bahulaṁ manokammena samannāgato hoti, appaṁ anavajjena.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo vajjabahulo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo appavajjo hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo anavajjena bahulaṁ kāyakammena samannāgato hoti, appaṁ sāvajjena;

anavajjena bahulaṁ vacīkammena samannāgato hoti, appaṁ sāvajjena;

anavajjena bahulaṁ manokammena samannāgato hoti, appaṁ sāvajjena.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo appavajjo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo anavajjo hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo anavajjo hoti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.136

Aṅguttara Nikāya 4.136

1. Puggalavagga

Paṭhamasīlasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu na paripūrakārī hoti, samādhismiṁ na paripūrakārī, paññāya na paripūrakārī.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṁ na paripūrakārī, paññāya na paripūrakārī.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṁ paripūrakārī, paññāya na paripūrakārī.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṁ paripūrakārī, paññāya paripūrakārī.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.137

Aṅguttara Nikāya 4.137

1. Puggalavagga

Dutiyasīlasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na sīlagaru hoti na sīlādhipateyyo, na samādhigaru hoti na samādhādhipateyyo, na paññāgaru hoti na paññādhipateyyo.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlagaru hoti sīlādhipateyyo, na samādhigaru hoti na samādhādhipateyyo, na paññāgaru hoti na paññādhipateyyo.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlagaru hoti sīlādhipateyyo, samādhigaru hoti samādhādhipateyyo, na paññāgaru hoti na paññādhipateyyo.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlagaru hoti sīlādhipateyyo, samādhigaru hoti samādhādhipateyyo, paññāgaru hoti paññādhipateyyo.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Sattamaṁ.

AN4.138

Aṅguttara Nikāya 4.138

1. Puggalavagga

Nikaṭṭhasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Nikaṭṭhakāyo anikaṭṭhacitto,

anikaṭṭhakāyo nikaṭṭhacitto,

anikaṭṭhakāyo ca anikaṭṭhacitto ca,

nikaṭṭhakāyo ca nikaṭṭhacitto ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo hoti anikaṭṭhacitto?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati.

So tattha kāmavitakkampi vitakketi byāpādavitakkampi vitakketi vihiṁsāvitakkampi vitakketi.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo hoti anikaṭṭhacitto.

Kathañca, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo hoti nikaṭṭhacitto?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo naheva kho araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati.

So tattha nekkhammavitakkampi vitakketi abyāpādavitakkampi vitakketi avihiṁsāvitakkampi vitakketi.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo hoti nikaṭṭhacitto.

Kathañca, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo ca hoti anikaṭṭhacitto ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo naheva kho araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati.

So tattha kāmavitakkampi vitakketi byāpādavitakkampi vitakketi vihiṁsāvitakkampi vitakketi.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo ca hoti anikaṭṭhacitto ca.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo ca hoti nikaṭṭhacitto ca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati.

So tattha nekkhammavitakkampi vitakketi abyāpādavitakkampi vitakketi avihiṁsāvitakkampi vitakketi.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo ca hoti nikaṭṭhacitto ca.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.139

Aṅguttara Nikāya 4.139

1. Puggalavagga

Dhammakathikasutta

“Cattārome, bhikkhave, dhammakathikā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco dhammakathiko appañca bhāsati asahitañca;

parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa.

Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.

Idha pana, bhikkhave, ekacco dhammakathiko appañca bhāsati sahitañca;

parisā cassa kusalā hoti sahitāsahitassa.

Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.

Idha pana, bhikkhave, ekacco dhammakathiko bahuñca bhāsati asahitañca;

parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa.

Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.

Idha pana, bhikkhave, ekacco dhammakathiko bahuñca bhāsati sahitañca;

parisā cassa kusalā hoti sahitāsahitassa.

Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammakathikā”ti.

Navamaṁ.

AN4.140

Aṅguttara Nikāya 4.140

1. Puggalavagga

Vādīsutta

“Cattārome, bhikkhave, vādī.

Katame cattāro?

Atthi, bhikkhave, vādī atthato pariyādānaṁ gacchati, no byañjanato;

atthi, bhikkhave, vādī byañjanato pariyādānaṁ gacchati, no atthato;

atthi, bhikkhave, vādī atthato ca byañjanato ca pariyādānaṁ gacchati;

atthi, bhikkhave, vādī nevatthato no byañjanato pariyādānaṁ gacchati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro vādī.

Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ catūhi paṭisambhidāhi samannāgato atthato vā byañjanato vā pariyādānaṁ gaccheyyā”ti.

Dasamaṁ.

Puggalavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Saṁyojanaṁ paṭibhāno,

ugghaṭitaññu uṭṭhānaṁ;

Sāvajjo dve ca sīlāni,

nikaṭṭha dhamma vādī cāti.

AN4.141

Aṅguttara Nikāya 4.141

1. Ābhāvagga

Ābhāsutta

“Catasso imā, bhikkhave, ābhā.

Katamā catasso?

Candābhā, sūriyābhā, aggābhā, paññābhā—

imā kho, bhikkhave, catasso ābhā.

Etadaggaṁ, bhikkhave, imāsaṁ catunnaṁ ābhānaṁ yadidaṁ paññābhā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.142

Aṅguttara Nikāya 4.142

1. Ābhāvagga

Pabhāsutta

“Catasso imā, bhikkhave, pabhā.

Katamā catasso?

Candappabhā, sūriyappabhā, aggippabhā, paññāpabhā—

imā kho, bhikkhave, catasso pabhā.

Etadaggaṁ, bhikkhave, imāsaṁ catunnaṁ pabhānaṁ yadidaṁ paññāpabhā”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.143

Aṅguttara Nikāya 4.143

1. Ābhāvagga

Ālokasutta

“Cattārome, bhikkhave, ālokā.

Katame cattāro?

Candāloko, sūriyāloko, aggāloko, paññāloko—

Ime kho, bhikkhave, cattāro ālokā.

Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ catunnaṁ ālokānaṁ yadidaṁ paññāloko”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.144

Aṅguttara Nikāya 4.144

1. Ābhāvagga

Obhāsasutta

“Cattārome, bhikkhave, obhāsā.

Katame cattāro?

Candobhāso, sūriyobhāso, aggobhāso, paññobhāso—

Ime kho, bhikkhave, cattāro obhāsā.

Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ catunnaṁ obhāsānaṁ yadidaṁ paññobhāso”ti.

Catutthaṁ.

AN4.145

Aṅguttara Nikāya 4.145

1. Ābhāvagga

Pajjotasutta

“Cattārome, bhikkhave, pajjotā.

Katame cattāro?

Candapajjoto, sūriyapajjoto, aggipajjoto, paññāpajjoto—

Ime kho, bhikkhave, cattāro pajjotā.

Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ catunnaṁ pajjotānaṁ yadidaṁ paññāpajjoto”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.146

Aṅguttara Nikāya 4.146

1. Ābhāvagga

Paṭhamakālasutta

“Cattārome, bhikkhave, kālā.

Katame cattāro?

Kālena dhammassavanaṁ, kālena dhammasākacchā, kālena sammasanā, kālena vipassanā—

Ime kho, bhikkhave, cattāro kālā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.147

Aṅguttara Nikāya 4.147

1. Ābhāvagga

Dutiyakālasutta

“Cattārome, bhikkhave, kālā sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṁ khayaṁ pāpenti.

Katame cattāro?

Kālena dhammassavanaṁ, kālena dhammasākacchā, kālena sammasanā, kālena vipassanā—

Ime kho, bhikkhave, cattāro kālā sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṁ khayaṁ pāpenti.

Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṁ udakaṁ yathāninnaṁ pavattamānaṁ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti; pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti; kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti; mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti; kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti; mahānadiyo paripūrā samuddaṁ paripūrenti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, ime cattāro kālā sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṁ khayaṁ pāpentī”ti.

Sattamaṁ.

AN4.148

Aṅguttara Nikāya 4.148

1. Ābhāvagga

Duccaritasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, vacīduccaritāni.

Katamāni cattāri?

Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīduccaritānī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.149

Aṅguttara Nikāya 4.149

1. Ābhāvagga

Sucaritasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, vacīsucaritāni.

Katamāni cattāri?

Saccavācā, apisuṇā vācā, saṇhā vācā, mantabhāsā—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīsucaritānī”ti.

Navamaṁ.

AN4.150

Aṅguttara Nikāya 4.150

1. Ābhāvagga

Sārasutta

“Cattārome, bhikkhave, sārā.

Katame cattāro?

Sīlasāro, samādhisāro, paññāsāro, vimuttisāro—

Ime kho, bhikkhave, cattāro sārā”ti.

Dasamaṁ.

Ābhāvaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Ābhā pabhā ca ālokā,

obhāsā ceva pajjotā;

Dve kālā caritā dve ca,

honti sārena te dasāti.

Tatiyo paṇṇāsako samatto.

AN4.151

Aṅguttara Nikāya 4.151

1. Indriyavagga

Indriyasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, indriyāni.

Katamāni cattāri?

Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri indriyānī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.152

Aṅguttara Nikāya 4.152

1. Indriyavagga

Saddhābalasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni cattāri?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.153

Aṅguttara Nikāya 4.153

1. Indriyavagga

Paññābalasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni cattāri?

Paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgahabalaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.154

Aṅguttara Nikāya 4.154

1. Indriyavagga

Satibalasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni cattāri?

Satibalaṁ, samādhibalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgahabalaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī”ti.

Catutthaṁ.

AN4.155

Aṅguttara Nikāya 4.155

1. Indriyavagga

Paṭisaṅkhānabalasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni cattāri?

Paṭisaṅkhānabalaṁ, bhāvanābalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgahabalaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.156

Aṅguttara Nikāya 4.156

1. Indriyavagga

Kappasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kappassa asaṅkhyeyyāni.

Katamāni cattāri?

Yadā, bhikkhave, kappo saṁvaṭṭati, taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ—

ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

Yadā, bhikkhave, kappo saṁvaṭṭo tiṭṭhati, taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ—

ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

Yadā, bhikkhave, kappo vivaṭṭati, taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ—

ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

Yadā, bhikkhave, kappo vivaṭṭo tiṭṭhati, taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ—

ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kappassa asaṅkhyeyyānī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.157

Aṅguttara Nikāya 4.157

1. Indriyavagga

Rogasutta

“Dveme, bhikkhave, rogā.

Katame dve?

Kāyiko ca rogo cetasiko ca rogo.

Dissanti, bhikkhave, sattā kāyikena rogena ekampi vassaṁ ārogyaṁ paṭijānamānā, dvepi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, tīṇipi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, cattāripi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, pañcapi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, dasapi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, vīsatipi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, tiṁsampi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, cattārīsampi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, paññāsampi vassāni ārogyaṁ paṭijānamānā, vassasatampi, bhiyyopi ārogyaṁ paṭijānamānā.

Te, bhikkhave, sattā sudullabhā lokasmiṁ ye cetasikena rogena muhuttampi ārogyaṁ paṭijānanti, aññatra khīṇāsavehi.

Cattārome, bhikkhave, pabbajitassa rogā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu mahiccho hoti vighātavā asantuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena.

So mahiccho samāno vighātavā asantuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya.

So uṭṭhahati ghaṭati vāyamati anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya.

So saṅkhāya kulāni upasaṅkamati, saṅkhāya nisīdati, saṅkhāya dhammaṁ bhāsati, saṅkhāya uccārapassāvaṁ sandhāreti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro pabbajitassa rogā.

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘na mahicchā bhavissāma vighātavanto asantuṭṭhā itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena, na pāpikaṁ icchaṁ paṇidahissāma anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya, na uṭṭhahissāma na ghaṭessāma na vāyamissāma anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya, khamā bhavissāma sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātikā bhavissāmā’ti.

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

Sattamaṁ.

AN4.158

Aṅguttara Nikāya 4.158

1. Indriyavagga

Parihānisutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“āvuso bhikkhave”ti.

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

Āyasmā sāriputto etadavoca:

“Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’.

Parihānametaṁ vuttaṁ bhagavatā.

Katame cattāro?

Rāgavepullattaṁ, dosavepullattaṁ, mohavepullattaṁ, gambhīresu kho panassa ṭhānāṭhānesu paññācakkhu na kamati.

Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’.

Parihānametaṁ vuttaṁ bhagavatā.

Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’.

Aparihānametaṁ vuttaṁ bhagavatā.

Katame cattāro?

Rāgatanuttaṁ, dosatanuttaṁ, mohatanuttaṁ, gambhīresu kho panassa ṭhānāṭhānesu paññācakkhu kamati.

Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’.

Aparihānametaṁ vuttaṁ bhagavatā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.159

Aṅguttara Nikāya 4.159

1. Indriyavagga

Bhikkhunīsutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Atha kho aññatarā bhikkhunī aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

“ehi tvaṁ, ambho purisa, yenayyo ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena ayyassa ānandassa pāde sirasā vanda:

‘itthannāmā, bhante, bhikkhunī ābādhikinī dukkhitā bāḷhagilānā.

Sā ayyassa ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi:

‘sādhu kira, bhante, ayyo ānando yena bhikkhunupassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

“Evaṁ, ayye”ti kho so puriso tassā bhikkhuniyā paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

“Itthannāmā, bhante, bhikkhunī ābādhikinī dukkhitā bāḷhagilānā.

Sā āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti:

‘sādhu kira, bhante, āyasmā ānando yena bhikkhunupassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.

Atha kho āyasmā ānando nivāsetvā pattacīvaramādāya yena bhikkhunupassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkami.

Addasā kho sā bhikkhunī āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvā sasīsaṁ pārupitvā mañcake nipajji.

Atha kho āyasmā ānando yena sā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā ānando taṁ bhikkhuniṁ etadavoca:

“Āhārasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo āhāraṁ nissāya.

Āhāro pahātabbo.

Taṇhāsambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo taṇhaṁ nissāya.

Taṇhā pahātabbā.

Mānasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo mānaṁ nissāya.

Māno pahātabbo.

Methunasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo.

Methune ca setughāto vutto bhagavatā.

‘Āhārasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo āhāraṁ nissāya.

Āhāro pahātabbo’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.

Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhagini, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti:

‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi. Yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.

So aparena samayena āhāraṁ nissāya āhāraṁ pajahati.

‘Āhārasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo āhāraṁ nissāya āhāro pahātabbo’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Taṇhāsambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo taṇhaṁ nissāya.

Taṇhā pahātabbā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.

Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhagini, bhikkhu suṇāti:

‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.

Tassa evaṁ hoti:

‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti.

So aparena samayena taṇhaṁ nissāya taṇhaṁ pajahati.

‘Taṇhāsambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo taṇhaṁ nissāya taṇhā pahātabbā’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Mānasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo mānaṁ nissāya.

Māno pahātabbo’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.

Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhagini, bhikkhu suṇāti:

‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.

Tassa evaṁ hoti:

‘so hi nāma āyasmā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati;

kimaṅgaṁ panāhan’ti.

So aparena samayena mānaṁ nissāya mānaṁ pajahati.

‘Mānasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo, mānaṁ nissāya māno pahātabbo’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

Methunasambhūto ayaṁ, bhagini, kāyo.

Methune ca setughāto vutto bhagavatā”ti.

Atha kho sā bhikkhunī mañcakā vuṭṭhahitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā āyasmato ānandassa pādesu sirasā nipatitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

“accayo maṁ, bhante, accagamā, yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yāhaṁ evamakāsiṁ.

Tassā me, bhante, ayyo ānando accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu, āyatiṁ saṁvarāyā”ti.

“Taggha taṁ, bhagini, accayo accagamā, yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yā tvaṁ evamakāsi.

Yato ca kho tvaṁ, bhagini, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi, taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.

Vuddhi hesā, bhagini, ariyassa vinaye yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjatī”ti.

Navamaṁ.

AN4.160

Aṅguttara Nikāya 4.160

1. Indriyavagga

Sugatavinayasutta

“Sugato vā, bhikkhave, loke tiṭṭhamāno sugatavinayo vā tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.

Katamo ca, bhikkhave, sugato?

Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

Ayaṁ, bhikkhave, sugato.

Katamo ca, bhikkhave, sugatavinayo?

So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

Ayaṁ, bhikkhave, sugatavinayo.

Evaṁ sugato vā, bhikkhave, loke tiṭṭhamāno sugatavinayo vā tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti.

Cattārome, bhikkhave, dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhū duggahitaṁ suttantaṁ pariyāpuṇanti dunnikkhittehi padabyañjanehi.

Dunnikkhittassa, bhikkhave, padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū dubbacā honti dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te na sakkaccaṁ suttantaṁ paraṁ vācenti.

Tesaṁ accayena chinnamūlako suttanto hoti appaṭisaraṇo.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, therā bhikkhū bāhulikā honti sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṁ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Tesaṁ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati.

Sāpi hoti bāhulikā sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattantīti.

Cattārome, bhikkhave, dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattanti.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhū suggahitaṁ suttantaṁ pariyāpuṇanti sunikkhittehi padabyañjanehi.

Sunikkhittassa, bhikkhave, padabyañjanassa atthopi sunayo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū suvacā honti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā khamā padakkhiṇaggāhino anusāsaniṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te sakkaccaṁ suttantaṁ paraṁ vācenti.

Tesaṁ accayena nacchinnamūlako suttanto hoti sappaṭisaraṇo.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, therā bhikkhū na bāhulikā honti na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā, paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṁ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Tesaṁ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati.

Sāpi hoti na bāhulikā na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā, paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattantī”ti.

Dasamaṁ.

Indriyavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Indriyāni saddhā paññā,

sati saṅkhānapañcamaṁ;

Kappo rogo parihāni,

bhikkhunī sugatena cāti.

AN4.161

Aṅguttara Nikāya 4.161

1. Paṭipadāvagga

Saṅkhittasutta

“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,

dukkhā paṭipadā khippābhiññā,

sukhā paṭipadā dandhābhiññā,

sukhā paṭipadā khippābhiññā—

imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.162

Aṅguttara Nikāya 4.162

1. Paṭipadāvagga

Vitthārasutta

“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,

dukkhā paṭipadā khippābhiññā,

sukhā paṭipadā dandhābhiññā,

sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā?

Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā dandhaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā?

Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā khippaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā?

Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā dandhaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā?

Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā khippaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.163

Aṅguttara Nikāya 4.163

1. Paṭipadāvagga

Asubhasutta

“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,

dukkhā paṭipadā khippābhiññā,

sukhā paṭipadā dandhābhiññā,

sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī;

maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā dandhaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī;

maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ …pe… paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā khippaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā?

Idha bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ …pe… paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā dandhaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.

Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā khippaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.164

Aṅguttara Nikāya 4.164

1. Paṭipadāvagga

Paṭhamakhamasutta

“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā.

Katamā catasso?

Akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, akkhamā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, ekacco akkosantaṁ paccakkosati, rosantaṁ paṭirosati, bhaṇḍantaṁ paṭibhaṇḍati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, akkhamā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, khamā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, ekacco akkosantaṁ na paccakkosati, rosantaṁ na paṭirosati, bhaṇḍantaṁ na paṭibhaṇḍati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, khamā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, damā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;

yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;

yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, damā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, samā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti; uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ … uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, samā paṭipadā.

Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.

Catutthaṁ.

AN4.165

Aṅguttara Nikāya 4.165

1. Paṭipadāvagga

Dutiyakhamasutta

“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā.

Katamā catasso?

Akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, akkhamā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, ekacco akkhamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ anadhivāsakajātiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, akkhamā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, khamā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, ekacco khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, khamā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, damā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti …pe…

sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;

yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, damā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, samā paṭipadā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti, uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ … uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, samā paṭipadā.

Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.166

Aṅguttara Nikāya 4.166

1. Paṭipadāvagga

Ubhayasutta

“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,

dukkhā paṭipadā khippābhiññā,

sukhā paṭipadā dandhābhiññā,

sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Tatra, bhikkhave, yāyaṁ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṁ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati. Yampāyaṁ paṭipadā dukkhā, imināpāyaṁ hīnā akkhāyati; yampāyaṁ paṭipadā dandhā, imināpāyaṁ hīnā akkhāyati.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati.

Tatra, bhikkhave, yāyaṁ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṁ, bhikkhave, paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati.

Tatra, bhikkhave, yāyaṁ paṭipadā sukhā dandhābhiññā, ayaṁ, bhikkhave, paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati.

Tatra, bhikkhave, yāyaṁ paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṁ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati. Yampāyaṁ paṭipadā sukhā, imināpāyaṁ paṇītā akkhāyati; yampāyaṁ paṭipadā khippā, imināpāyaṁ paṇītā akkhāyati.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati.

Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.167

Aṅguttara Nikāya 4.167

1. Paṭipadāvagga

Mahāmoggallānasutta

Atha kho āyasmā sāriputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:

“Catasso imā, āvuso moggallāna, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,

dukkhā paṭipadā khippābhiññā,

sukhā paṭipadā dandhābhiññā,

sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā.

Imāsaṁ, āvuso, catunnaṁ paṭipadānaṁ katamaṁ te paṭipadaṁ āgamma anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttan”ti?

“Catasso imā, āvuso sāriputta, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā.

Imāsaṁ, āvuso, catunnaṁ paṭipadānaṁ yāyaṁ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, imaṁ me paṭipadaṁ āgamma anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttan”ti.

Sattamaṁ.

AN4.168

Aṅguttara Nikāya 4.168

1. Paṭipadāvagga

Sāriputtasutta

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“Catasso imā, āvuso sāriputta, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā,

dukkhā paṭipadā khippābhiññā,

sukhā paṭipadā dandhābhiññā,

sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā.

Imāsaṁ, āvuso, catunnaṁ paṭipadānaṁ katamaṁ te paṭipadaṁ āgamma anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttan”ti?

“Catasso imā, āvuso moggallāna, paṭipadā.

Katamā catasso?

Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā.

Imāsaṁ, āvuso, catunnaṁ paṭipadānaṁ yāyaṁ paṭipadā sukhā khippābhiññā, imaṁ me paṭipadaṁ āgamma anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttan”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.169

Aṅguttara Nikāya 4.169

1. Paṭipadāvagga

Sasaṅkhārasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī.

Maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī.

Maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ …pe… paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti—

saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati—

saddhābalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ.

Tassimāni pañcindriyāni …pe… paññindriyaṁ.

So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Navamaṁ.

AN4.170

Aṅguttara Nikāya 4.170

1. Paṭipadāvagga

Yuganaddhasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi:

“āvuso bhikkhave”ti.

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṁ.

Āyasmā ānando etadavoca:

“Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṁ byākaroti, sabbo so catūhi maggehi, etesaṁ vā aññatarena.

Katamehi catūhi?

Idha, āvuso, bhikkhu samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāveti.

Tassa samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāvayato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṁ samathaṁ bhāveti.

Tassa vipassanāpubbaṅgamaṁ samathaṁ bhāvayato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu samathavipassanaṁ yuganaddhaṁ bhāveti.

Tassa samathavipassanaṁ yuganaddhaṁ bhāvayato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṁ mānasaṁ hoti.

Hoti so, āvuso, samayo yaṁ taṁ cittaṁ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.

Tassa maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṁ byākaroti, sabbo so imehi catūhi maggehi, etesaṁ vā aññatarenā”ti.

Dasamaṁ.

Paṭipadāvaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Saṅkhittaṁ vitthārāsubhaṁ,

Dve khamā ubhayena ca;

Moggallāno sāriputto,

Sasaṅkhāraṁ yuganaddhena cāti.

AN4.171

Aṅguttara Nikāya 4.171

1. Sañcetaniyavagga

Cetanāsutta

“Kāye vā, bhikkhave, sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Vācāya vā, bhikkhave, sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Mane vā, bhikkhave, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ avijjāpaccayāva.

Sāmaṁ vā taṁ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Pare vāssa taṁ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharonti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Sampajāno vā taṁ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Asampajāno vā taṁ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Sāmaṁ vā taṁ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;

pare vāssa taṁ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharonti;

yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;

sampajāno vā taṁ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;

asampajāno vā taṁ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Sāmaṁ vā taṁ, bhikkhave, manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;

pare vāssa taṁ, bhikkhave, manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharonti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;

sampajāno vā taṁ, bhikkhave, manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ;

asampajāno vā taṁ, bhikkhave, manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ.

Imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitā,

avijjāya tveva asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ, sā vācā na hoti yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ, so mano na hoti yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ,

khettaṁ taṁ na hoti …pe… vatthu taṁ na hoti …pe… āyatanaṁ taṁ na hoti …pe… adhikaraṇaṁ taṁ na hoti yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhanti.

Cattārome, bhikkhave, attabhāvapaṭilābhā.

Katame cattāro?

Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati, no parasañcetanā.

Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati, no attasañcetanā.

Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca.

Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe nevattasañcetanā kamati, no parasañcetanā.

Ime kho, bhikkhave, cattāro attabhāvapaṭilābhā”ti.

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:

“imassa kho ahaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi:

‘tatra, bhante, yāyaṁ attabhāvapaṭilābho yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati no parasañcetanā, attasañcetanāhetu tesaṁ sattānaṁ tamhā kāyā cuti hoti.

Tatra, bhante, yāyaṁ attabhāvapaṭilābho yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati no attasañcetanā, parasañcetanāhetu tesaṁ sattānaṁ tamhā kāyā cuti hoti.

Tatra, bhante, yāyaṁ attabhāvapaṭilābho yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca, attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu tesaṁ sattānaṁ tamhā kāyā cuti hoti.

Tatra, bhante, yāyaṁ attabhāvapaṭilābho yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati no parasañcetanā, katame tena devā daṭṭhabbā’”ti?

“Nevasaññānāsaññāyatanūpagā, sāriputta, devā tena daṭṭhabbā”ti.

“Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena m’idhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṁ?

Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena m’idhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthattan”ti?

“Idha, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati;

tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

So tato cuto āgāmī hoti āgantā itthattaṁ.

Idha pana, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.

So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati;

tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

So tato cuto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṁ.

Ayaṁ kho, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo, yena m’idhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṁ.

Ayaṁ pana, sāriputta, hetu ayaṁ paccayo, yena m’idhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthattan”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.172

Aṅguttara Nikāya 4.172

1. Sañcetaniyavagga

Vibhattisutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“āvuso bhikkhave”ti.

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

Āyasmā sāriputto etadavoca:

“Addhamāsūpasampannena me, āvuso, atthapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso.

Tamahaṁ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi.

Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṁ pañhena.

Ahaṁ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṁ sukusalo.

Addhamāsūpasampannena me, āvuso, dhammapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso.

Tamahaṁ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi.

Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṁ pañhena.

Ahaṁ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṁ sukusalo.

Addhamāsūpasampannena me, āvuso, niruttipaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso.

Tamahaṁ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi.

Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṁ pañhena.

Ahaṁ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṁ sukusalo.

Addhamāsūpasampannena me, āvuso, paṭibhānapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso.

Tamahaṁ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi.

Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṁ pañhena.

Ahaṁ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṁ sukusalo”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.173

Aṅguttara Nikāya 4.173

1. Sañcetaniyavagga

Mahākoṭṭhikasutta

Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthaññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā natthaññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthaññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā natthaññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

Yathā kathaṁ pana, āvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo”ti?

“‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthaññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā natthaññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

Yāvatā, āvuso, channaṁ phassāyatanānaṁ gati tāvatā papañcassa gati;

yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṁ phassāyatanānaṁ gati.

Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.174

Aṅguttara Nikāya 4.174

1. Sañcetaniyavagga

Ānandasutta

Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca:

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthaññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā natthaññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṁ kiñcī”ti?

“Mā hevaṁ, āvuso”.

“‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthaññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā natthaññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṁ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘mā hevaṁ, āvuso’ti vadesi.

Yathā kathaṁ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo”ti?

“‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthaññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā natthaññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

‘Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṁ kiñcī’ti, iti vadaṁ appapañcaṁ papañceti.

Yāvatā, āvuso, channaṁ phassāyatanānaṁ gati tāvatā papañcassa gati.

Yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṁ phassāyatanānaṁ gati.

Channaṁ, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo”ti.

Catutthaṁ.

AN4.175

Aṅguttara Nikāya 4.175

1. Sañcetaniyavagga

Upavāṇasutta

Atha kho āyasmā upavāṇo yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upavāṇo āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“Kiṁ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī”ti?

“No hidaṁ, āvuso”.

“Kiṁ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī”ti?

“No hidaṁ, āvuso”.

“Kiṁ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī”ti?

“No hidaṁ, āvuso”.

“Kiṁ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī”ti?

“No hidaṁ, āvuso”.

“‘Kiṁ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Kiṁ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Kiṁ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.

‘Kiṁ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno:

‘no hidaṁ, āvuso’ti vadesi.

Yathā kathaṁ panāvuso, antakaro hotī”ti?

“Vijjāya ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa.

Caraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa.

Vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa.

Aññatra vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, puthujjano antakaro abhavissa.

Puthujjano hi, āvuso, aññatra vijjācaraṇena.

Caraṇavipanno kho, āvuso, yathābhūtaṁ na jānāti na passati.

Caraṇasampanno yathābhūtaṁ jānāti passati.

Yathābhūtaṁ jānaṁ passaṁ antakaro hotī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.176

Aṅguttara Nikāya 4.176

1. Sañcetaniyavagga

Āyācanasutta

“Saddho, bhikkhave, bhikkhu evaṁ sammā āyācamāno āyāceyya:

‘tādiso homi yādisā sāriputtamoggallānā’ti.

Esā, bhikkhave, tulā etaṁ pamāṇaṁ mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ, yadidaṁ sāriputtamoggallānā.

Saddhā, bhikkhave, bhikkhunī evaṁ sammā āyācamānā āyāceyya:

‘tādisā homi yādisā khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā cā’ti.

Esā, bhikkhave, tulā etaṁ pamāṇaṁ mama sāvikānaṁ bhikkhunīnaṁ, yadidaṁ khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā ca.

Saddho, bhikkhave, upāsako evaṁ sammā āyācamāno āyāceyya:

‘tādiso homi yādiso citto ca gahapati hatthako ca āḷavako’ti.

Esā, bhikkhave, tulā etaṁ pamāṇaṁ mama sāvakānaṁ upāsakānaṁ, yadidaṁ citto ca gahapati hatthako ca āḷavako.

Saddhā, bhikkhave, upāsikā evaṁ sammā āyācamānā āyāceyya:

‘tādisā homi yādisā khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’ti.

Esā, bhikkhave, tulā etaṁ pamāṇaṁ mama sāvikānaṁ upāsikānaṁ, yadidaṁ khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.177

Aṅguttara Nikāya 4.177

1. Sañcetaniyavagga

Rāhulasutta

Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ rāhulaṁ bhagavā etadavoca:

“Yā ca, rāhula, ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā.

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṁ virājeti.

Yā ca, rāhula, ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, āpodhāturevesā.

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṁ virājeti.

Yā ca, rāhula, ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā.

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṁ virājeti.

Yā ca, rāhula, ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā.

‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṁ virājeti.

Yato kho, rāhula, bhikkhu imāsu catūsu dhātūsu nevattānaṁ na attaniyaṁ samanupassati, ayaṁ vuccati, rāhula, bhikkhu acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā”ti.

Sattamaṁ.

AN4.178

Aṅguttara Nikāya 4.178

1. Sañcetaniyavagga

Jambālīsutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So sakkāyanirodhaṁ manasi karoti.

Tassa sakkāyanirodhaṁ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso lepagatena hatthena sākhaṁ gaṇheyya, tassa so hattho sajjeyyapi gaṇheyyapi bajjheyyapi;

evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So sakkāyanirodhaṁ manasi karoti.

Tassa sakkāyanirodhaṁ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So sakkāyanirodhaṁ manasi karoti.

Tassa sakkāyanirodhaṁ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso suddhena hatthena sākhaṁ gaṇheyya, tassa so hattho neva sajjeyya na gaṇheyya na bajjheyya;

evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So sakkāyanirodhaṁ manasi karoti.

Tassa sakkāyanirodhaṁ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So avijjāppabhedaṁ manasi karoti.

Tassa avijjāppabhedaṁ manasi karoto avijjāppabhede cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.

Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā.

Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya, devo ca na sammā dhāraṁ anuppaveccheyya.

Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā na āḷippabhedo pāṭikaṅkho.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So avijjāppabhedaṁ manasi karoti.

Tassa avijjāppabhedaṁ manasi karoto avijjāppabhede cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So avijjāppabhedaṁ manasi karoti.

Tassa avijjāppabhedaṁ manasi karoto avijjāppabhede cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.

Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā.

Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya, devo ca sammā dhāraṁ anuppaveccheyya.

Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā āḷippabhedo pāṭikaṅkho.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.

So avijjāppabhedaṁ manasi karoti.

Tassa avijjāppabhedaṁ manasi karoto avijjāppabhede cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.

Tassa kho evaṁ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.179

Aṅguttara Nikāya 4.179

1. Sañcetaniyavagga

Nibbānasutta

Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“ko nu kho, āvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī”ti?

“Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ nappajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ nappajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ nappajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ nappajānanti.

Ayaṁ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṁ paccayo, yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī”ti.

“Ko panāvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti?

“Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ pajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ pajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ pajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṁ pajānanti.

Ayaṁ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṁ paccayo, yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti.

Navamaṁ.

AN4.180

Aṅguttara Nikāya 4.180

1. Sañcetaniyavagga

Mahāpadesasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhoganagare viharati ānandacetiye.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“cattārome, bhikkhave, mahāpadese desessāmi,

taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Katame, bhikkhave, cattāro mahāpadesā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘sammukhā metaṁ, āvuso, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ na ceva tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

imassa ca bhikkhuno duggahitan’ti.

Iti hetaṁ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘sammukhā metaṁ, āvuso, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

imassa ca bhikkhuno suggahitan’ti.

Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ mahāpadesaṁ dhāreyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘asukasmiṁ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho.

Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ na ceva tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

tassa ca saṅghassa duggahitan’ti.

Iti hetaṁ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘asukasmiṁ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho.

Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni, vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

tassa ca saṅghassa suggahitan’ti.

Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ mahāpadesaṁ dhāreyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘asukasmiṁ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā.

Tesaṁ me therānaṁ sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ na ceva tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

tesañca therānaṁ duggahitan’ti.

Iti hetaṁ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘asukasmiṁ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā.

Tesaṁ me therānaṁ sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

tesañca therānaṁ suggahitan’ti.

Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ mahāpadesaṁ dhāreyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘asukasmiṁ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo.

Tassa me therassa sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ na ceva tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

tassa ca therassa duggahitan’ti.

Iti hetaṁ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya:

‘asukasmiṁ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo.

Tassa me therassa sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan’ti.

Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ.

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṁ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni.

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṁ:

‘addhā idaṁ tassa bhagavato vacanaṁ arahato sammāsambuddhassa;

tassa ca therassa suggahitan’ti.

Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ mahāpadesaṁ dhāreyyātha.

Ime kho, bhikkhave, cattāro mahāpadesā”ti.

Dasamaṁ.

Sañcetaniyavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Cetanā vibhatti koṭṭhiko,

Ānando upavāṇapañcamaṁ;

Āyācana rāhula jambālī,

Nibbānaṁ mahāpadesenāti.

AN4.181

Aṅguttara Nikāya 4.181

1. Brāhmaṇavagga

Yodhājīvasutta

“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, yodhājīvo ṭhānakusalo ca hoti, dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu ṭhānakusalo ca hoti, dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ṭhānakusalo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ṭhānakusalo hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dūrepātī hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.

Yā kāci vedanā …

yā kāci saññā …

ye keci saṅkhārā …

yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu dūrepātī hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu mahantaṁ avijjākkhandhaṁ padāletā.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.182

Aṅguttara Nikāya 4.182

1. Brāhmaṇavagga

Pāṭibhogasutta

“Catunnaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ natthi koci pāṭibhogo—

samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ.

Katamesaṁ catunnaṁ?

‘Jarādhammaṁ mā jīrī’ti natthi koci pāṭibhogo—

samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ;

‘byādhidhammaṁ mā byādhiyī’ti natthi koci pāṭibhogo—

samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ;

‘maraṇadhammaṁ mā mīyī’ti natthi koci pāṭibhogo—

samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ;

‘yāni kho pana tāni pubbe attanā katāni pāpakāni kammāni saṅkilesikāni ponobhavikāni sadarāni dukkhavipākāni āyatiṁ jātijarāmaraṇikāni, tesaṁ vipāko mā nibbattī’ti natthi koci pāṭibhogo—

samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, bhikkhave, catunnaṁ dhammānaṁ natthi koci pāṭibhogo—

samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmin”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.183

Aṅguttara Nikāya 4.183

1. Brāhmaṇavagga

Sutasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca:

“Ahañhi, bho gotama, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:

‘yo koci diṭṭhaṁ bhāsati—

evaṁ me diṭṭhanti, natthi tato doso;

yo koci sutaṁ bhāsati—

evaṁ me sutanti, natthi tato doso;

yo koci mutaṁ bhāsati—

evaṁ me mutanti, natthi tato doso;

yo koci viññātaṁ bhāsati—

evaṁ me viññātanti, natthi tato doso’”ti.

“Nāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ diṭṭhaṁ bhāsitabbanti vadāmi;

na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ diṭṭhaṁ na bhāsitabbanti vadāmi;

nāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ sutaṁ bhāsitabbanti vadāmi;

na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ sutaṁ na bhāsitabbanti vadāmi;

nāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ mutaṁ bhāsitabbanti vadāmi;

na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ mutaṁ na bhāsitabbanti vadāmi;

nāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ viññātaṁ bhāsitabbanti vadāmi;

na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ viññātaṁ na bhāsitabbanti vadāmi.

Yañhi, brāhmaṇa, diṭṭhaṁ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṁ diṭṭhaṁ na bhāsitabbanti vadāmi.

Yañca khvassa, brāhmaṇa, diṭṭhaṁ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṁ diṭṭhaṁ bhāsitabbanti vadāmi.

Yañhi, brāhmaṇa, sutaṁ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṁ sutaṁ na bhāsitabbanti vadāmi.

Yañca khvassa, brāhmaṇa, sutaṁ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṁ sutaṁ bhāsitabbanti vadāmi.

Yañhi, brāhmaṇa, mutaṁ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṁ mutaṁ na bhāsitabbanti vadāmi.

Yañca khvassa, brāhmaṇa, mutaṁ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṁ mutaṁ bhāsitabbanti vadāmi.

Yañhi, brāhmaṇa, viññātaṁ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṁ viññātaṁ na bhāsitabbanti vadāmi.

Yañca khvassa, brāhmaṇa, viññātaṁ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṁ viññātaṁ bhāsitabbanti vadāmī”ti.

Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

Tatiyaṁ.

AN4.184

Aṅguttara Nikāya 4.184

1. Brāhmaṇavagga

Abhayasutta

Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

“Ahañhi, bho gotama, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:

‘natthi yo maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassā’”ti.

“Atthi, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṁ āpajjati maraṇassa;

atthi pana, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Katamo ca, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṁ āpajjati maraṇassa?

Idha, brāhmaṇa, ekacco kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṁ hoti:

‘piyā vata maṁ kāmā jahissanti, piye cāhaṁ kāme jahissāmī’ti.

So socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, idhekacco kāye avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṁ hoti:

‘piyo vata maṁ kāyo jahissati, piyañcāhaṁ kāyaṁ jahissāmī’ti.

So socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, idhekacco akatakalyāṇo hoti akatakusalo akatabhīruttāṇo katapāpo kataluddo katakibbiso.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṁ hoti:

‘akataṁ vata me kalyāṇaṁ, akataṁ kusalaṁ, akataṁ bhīruttāṇaṁ;

kataṁ pāpaṁ, kataṁ luddaṁ, kataṁ kibbisaṁ.

Yāvatā, bho, akatakalyāṇānaṁ akatakusalānaṁ akatabhīruttāṇānaṁ katapāpānaṁ kataluddānaṁ katakibbisānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti.

So socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, idhekacco kaṅkhī hoti vicikicchī aniṭṭhaṅgato saddhamme.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṁ hoti:

‘kaṅkhī vatamhi vicikicchī aniṭṭhaṅgato saddhamme’ti.

So socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Ime kho, brāhmaṇa, cattāro maraṇadhammā samānā bhāyanti, santāsaṁ āpajjanti maraṇassa.

Katamo ca, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassa?

Idha, brāhmaṇa, ekacco kāmesu vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa na evaṁ hoti:

‘piyā vata maṁ kāmā jahissanti, piye cāhaṁ kāme jahissāmī’ti.

So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, idhekacco kāye vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa na evaṁ hoti:

‘piyo vata maṁ kāyo jahissati, piyañcāhaṁ kāyaṁ jahissāmī’ti.

So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, idhekacco akatapāpo hoti akataluddo akatakibbiso katakalyāṇo katakusalo katabhīruttāṇo.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṁ hoti:

‘akataṁ vata me pāpaṁ, akataṁ luddaṁ, akataṁ kibbisaṁ;

kataṁ kalyāṇaṁ, kataṁ kusalaṁ, kataṁ bhīruttāṇaṁ.

Yāvatā, bho, akatapāpānaṁ akataluddānaṁ akatakibbisānaṁ katakalyāṇānaṁ katakusalānaṁ katabhīruttāṇānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti.

So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, idhekacco akaṅkhī hoti avicikicchī niṭṭhaṅgato saddhamme.

Tamenaṁ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati.

Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṁ hoti:

‘akaṅkhī vatamhi avicikicchī niṭṭhaṅgato saddhamme’ti.

So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṁ āpajjati maraṇassa.

Ime kho, brāhmaṇa, cattāro maraṇadhammā samānā na bhāyanti, na santāsaṁ āpajjanti maraṇassā”ti.

“Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Catutthaṁ.

AN4.185

Aṅguttara Nikāya 4.185

1. Brāhmaṇavagga

Brāhmaṇasaccasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṁ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīre paribbājakārāmo tenupasaṅkami.

Tena kho pana samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarā kathā udapādi:

“itipi brāhmaṇasaccāni, itipi brāhmaṇasaccānī”ti.

Atha kho bhagavā yena te paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca:

“Kāya nuttha, paribbājakā, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?

“Idha, bho gotama, amhākaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:

‘itipi brāhmaṇasaccāni, itipi brāhmaṇasaccānī’”ti.

“Cattārimāni, paribbājakā, brāhmaṇasaccāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Idha, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha:

‘sabbe pāṇā avajjhā’ti.

Iti vadaṁ brāhmaṇo saccaṁ āha, no musā.

So tena na samaṇoti maññati, na brāhmaṇoti maññati, na seyyohamasmīti maññati, na sadisohamasmīti maññati, na hīnohamasmīti maññati.

Api ca yadeva tattha saccaṁ tadabhiññāya pāṇānaṁyeva anuddayāya anukampāya paṭipanno hoti.

Puna caparaṁ, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha:

‘sabbe kāmā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’ti.

Iti vadaṁ brāhmaṇo saccamāha, no musā.

So tena na samaṇoti maññati, na brāhmaṇoti maññati, na seyyohamasmīti maññati, na sadisohamasmīti maññati, na hīnohamasmīti maññati.

Api ca yadeva tattha saccaṁ tadabhiññāya kāmānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

Puna caparaṁ, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha:

‘sabbe bhavā aniccā …pe… tadabhiññāya bhavānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

Puna caparaṁ, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha:

‘nāhaṁ kvacani kassaci kiñcanatasmiṁ na ca mama kvacani katthaci kiñcanatatthī’ti.

Iti vadaṁ brāhmaṇo saccaṁ āha, no musā.

So tena na samaṇoti maññati, na brāhmaṇoti maññati, na seyyohamasmīti maññati, na sadisohamasmīti maññati, na hīnohamasmīti maññati.

Api ca yadeva tattha saccaṁ tadabhiññāya ākiñcaññaṁyeva paṭipadaṁ paṭipanno hoti.

Imāni kho, paribbājakā, cattāri brāhmaṇasaccāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.186

Aṅguttara Nikāya 4.186

1. Brāhmaṇavagga

Ummaggasutta

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“kena nu kho, bhante, loko nīyati, kena loko parikassati, kassa ca uppannassa vasaṁ gacchatī”ti?

“Sādhu sādhu, bhikkhu.

Bhaddako kho te, bhikkhu, ummaggo, bhaddakaṁ paṭibhānaṁ, kalyāṇī paripucchā.

Evañhi tvaṁ, bhikkhu, pucchasi:

‘kena nu kho, bhante, loko nīyati, kena loko parikassati, kassa ca uppannassa vasaṁ gacchatī’”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Cittena kho, bhikkhu, loko nīyati, cittena parikassati, cittassa uppannassa vasaṁ gacchatī”ti.

“Sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:

“‘bahussuto dhammadharo, bahussuto dhammadharo’ti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, bahussuto dhammadharo hotī”ti?

“Sādhu sādhu, bhikkhu.

Bhaddako kho te, bhikkhu ummaggo, bhaddakaṁ paṭibhānaṁ, kalyāṇī paripucchā.

Evañhi tvaṁ, bhikkhu, pucchasi:

‘bahussuto dhammadharo, bahussuto dhammadharoti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, bahussuto dhammadharo hotī’”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Bahū kho, bhikkhu, mayā dhammā desitā—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthā, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Catuppadāya cepi, bhikkhu, gāthāya atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti bahussuto dhammadharoti alaṁvacanāyā”ti.

“Sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:

“‘sutavā nibbedhikapañño, sutavā nibbedhikapañño’ti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, sutavā nibbedhikapañño hotī”ti?

“Sādhu sādhu, bhikkhu.

Bhaddako kho te, bhikkhu, ummaggo, bhaddakaṁ paṭibhānaṁ, kalyāṇī paripucchā.

Evañhi tvaṁ, bhikkhu, pucchasi:

‘sutavā nibbedhikapañño, sutavā nibbedhikapaññoti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, sutavā nibbedhikapañño hotī’”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Idha, bhikkhu, bhikkhuno ‘idaṁ dukkhan’ti sutaṁ hoti, paññāya cassa atthaṁ ativijjha passati;

‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti sutaṁ hoti, paññāya cassa atthaṁ ativijjha passati;

‘ayaṁ dukkhanirodho’ti sutaṁ hoti, paññāya cassa atthaṁ ativijjha passati;

‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti sutaṁ hoti, paññāya cassa atthaṁ ativijjha passati.

Evaṁ kho, bhikkhu, sutavā nibbedhikapañño hotī”ti.

“Sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:

“‘paṇḍito mahāpañño, paṇḍito mahāpañño’ti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito mahāpañño hotī”ti?

“Sādhu sādhu, bhikkhu.

Bhaddako kho te, bhikkhu, ummaggo, bhaddakaṁ paṭibhānaṁ, kalyāṇī paripucchā.

Evañhi tvaṁ bhikkhu pucchasi:

‘paṇḍito mahāpañño, paṇḍito mahāpaññoti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito mahāpañño hotī’”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Idha, bhikkhu, paṇḍito mahāpañño nevattabyābādhāya ceteti na parabyābādhāya ceteti na ubhayabyābādhāya ceteti attahitaparahitaubhayahitasabbalokahitameva cintayamāno cinteti.

Evaṁ kho, bhikkhu, paṇḍito mahāpañño hotī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.187

Aṅguttara Nikāya 4.187

1. Brāhmaṇavagga

Vassakārasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca:

“Jāneyya nu kho, bho gotama, asappuriso asappurisaṁ:

‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti?

“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, anavakāso yaṁ asappuriso asappurisaṁ jāneyya:

‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti.

“Jāneyya pana, bho gotama, asappuriso sappurisaṁ:

‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti?

“Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṁ anavakāso yaṁ asappuriso sappurisaṁ jāneyya:

‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti.

“Jāneyya nu kho, bho gotama, sappuriso sappurisaṁ:

‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti?

“Ṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, vijjati yaṁ sappuriso sappurisaṁ jāneyya:

‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti.

“Jāneyya pana, bho gotama, sappuriso asappurisaṁ:

‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti?

“Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṁ vijjati yaṁ sappuriso asappurisaṁ jāneyya:

‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti.

“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.

Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena:

‘aṭṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, anavakāso yaṁ asappuriso asappurisaṁ jāneyya—

asappuriso ayaṁ bhavanti.

Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṁ anavakāso yaṁ asappuriso sappurisaṁ jāneyya—

sappuriso ayaṁ bhavanti.

Ṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, vijjati yaṁ sappuriso sappurisaṁ jāneyya—

sappuriso ayaṁ bhavanti.

Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṁ vijjati yaṁ sappuriso asappurisaṁ jāneyya—

asappuriso ayaṁ bhavan’ti.

Ekamidaṁ, bho gotama, samayaṁ todeyyassa brāhmaṇassa parisati parūpārambhaṁ vattenti:

‘bālo ayaṁ rājā eḷeyyo samaṇe rāmaputte abhippasanno, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karoti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammanti.

Imepi rañño eḷeyyassa parihārakā bālā—

yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, ye samaṇe rāmaputte abhippasannā, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karonti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikamman’ti.

Tyāssudaṁ todeyyo brāhmaṇo iminā nayena neti.

‘Taṁ kiṁ maññanti, bhonto,

paṇḍito rājā eḷeyyo karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro’ti?

‘Evaṁ, bho, paṇḍito rājā eḷeyyo karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataroti.

Yasmā ca kho, bho, samaṇo rāmaputto raññā eḷeyyena paṇḍitena paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarena alamatthadasataro, tasmā rājā eḷeyyo samaṇe rāmaputte abhippasanno, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karoti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ’.

‘Taṁ kiṁ maññanti, bhonto,

paṇḍitā rañño eḷeyyassa parihārakā—

yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasatarā’ti?

‘Evaṁ, bho, paṇḍitā rañño eḷeyyassa parihārakā—

yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasatarāti.

Yasmā ca kho, bho, samaṇo rāmaputto rañño eḷeyyassa parihārakehi paṇḍitehi paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro, tasmā rañño eḷeyyassa parihārakā samaṇe rāmaputte abhippasannā;

samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karonti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikamman’ti.

Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.

Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena:

‘aṭṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, anavakāso yaṁ asappuriso asappurisaṁ jāneyya—

asappuriso ayaṁ bhavanti.

Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṁ anavakāso yaṁ asappuriso sappurisaṁ jāneyya—

sappuriso ayaṁ bhavanti.

Ṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, vijjati yaṁ sappuriso sappurisaṁ jāneyya—

sappuriso ayaṁ bhavanti.

Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṁ vijjati yaṁ sappuriso asappurisaṁ jāneyya—

asappuriso ayaṁ bhavan’ti.

Handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma.

Bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.

“Yassadāni tvaṁ, brāhmaṇa, kālaṁ maññasī”ti.

Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

Sattamaṁ.

AN4.188

Aṅguttara Nikāya 4.188

1. Brāhmaṇavagga

Upakasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.

Atha kho upako maṇḍikāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho upako maṇḍikāputto bhagavantaṁ etadavoca:

“Ahañhi, bhante, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:

‘yo koci parūpārambhaṁ vatteti, parūpārambhaṁ vattento sabbo so na upapādeti.

Anupapādento gārayho hoti upavajjo’”ti.

“Parūpārambhañce, upaka, vatteti parūpārambhaṁ vattento na upapādeti, anupapādento gārayho hoti upavajjo.

Tvaṁ kho, upaka, parūpārambhaṁ vattesi, parūpārambhaṁ vattento na upapādesi, anupapādento gārayho hosi upavajjo”ti.

“Seyyathāpi, bhante, ummujjamānakaṁyeva mahatā pāsena bandheyya;

evamevaṁ kho ahaṁ, bhante, ummujjamānakoyeva bhagavatā mahatā vādapāsena baddho”ti.

“Idaṁ akusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.

Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—

itipidaṁ akusalanti.

Taṁ kho panidaṁ akusalaṁ pahātabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.

Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—

itipidaṁ akusalaṁ pahātabbanti.

Idaṁ kusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.

Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—

itipidaṁ kusalanti.

Taṁ kho panidaṁ kusalaṁ bhāvetabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.

Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—

itipidaṁ kusalaṁ bhāvetabban”ti.

Atha kho upako maṇḍikāputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa ārocesi.

Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto kupito anattamano upakaṁ maṇḍikāputtaṁ etadavoca:

“yāva dhaṁsī vatāyaṁ loṇakāradārako yāva mukharo yāva pagabbo yatra hi nāma taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ āsādetabbaṁ maññissati;

apehi tvaṁ, upaka, vinassa, mā taṁ addasan”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.189

Aṅguttara Nikāya 4.189

1. Brāhmaṇavagga

Sacchikaraṇīyasutta

“Cattārome, bhikkhave, sacchikaraṇīyā dhammā.

Katame cattāro?

Atthi, bhikkhave, dhammā kāyena sacchikaraṇīyā;

atthi, bhikkhave, dhammā satiyā sacchikaraṇīyā;

atthi, bhikkhave, dhammā cakkhunā sacchikaraṇīyā;

atthi, bhikkhave, dhammā paññāya sacchikaraṇīyā.

Katame ca, bhikkhave, dhammā kāyena sacchikaraṇīyā?

Aṭṭha vimokkhā, bhikkhave, kāyena sacchikaraṇīyā.

Katame ca, bhikkhave, dhammā satiyā sacchikaraṇīyā?

Pubbenivāso, bhikkhave, satiyā sacchikaraṇīyo.

Katame ca, bhikkhave, dhammā cakkhunā sacchikaraṇīyā?

Sattānaṁ cutūpapāto, bhikkhave, cakkhunā sacchikaraṇīyo.

Katame ca, bhikkhave, dhammā paññāya sacchikaraṇīyā?

Āsavānaṁ khayo, bhikkhave, paññāya sacchikaraṇīyo.

Ime kho, bhikkhave, cattāro sacchikaraṇīyā dhammā”ti.

Navamaṁ.

AN4.190

Aṅguttara Nikāya 4.190

1. Brāhmaṇavagga

Uposathasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.

Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti.

Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:

“Apalāpāyaṁ, bhikkhave, parisā nippalāpāyaṁ, bhikkhave, parisā suddhā sāre patiṭṭhitā.

Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṁ, bhikkhave, parisā.

Yathārūpā parisā dullabhā dassanāyapi lokasmiṁ, tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṁ, bhikkhave, parisā.

Yathārūpā parisā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa, tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṁ, bhikkhave, parisā.

Yathārūpāya parisāya appaṁ dinnaṁ bahu hoti bahu dinnaṁ bahutaraṁ, tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṁ, bhikkhave, parisā.

Yathārūpaṁ parisaṁ alaṁ yojanagaṇanānipi dassanāya gantuṁ api puṭosenāpi, tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṁ, bhikkhave, parisā.

Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe devappattā viharanti;

santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe brahmappattā viharanti;

santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe āneñjappattā viharanti;

santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe ariyappattā viharanti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu devappatto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu devappatto hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu brahmappatto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

Karuṇā …

muditā …

upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu brahmappatto hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu āneñjappatto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.

Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.

Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.

Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu āneñjappatto hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyappatto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyappatto hotī”ti.

Dasamaṁ.

Brāhmaṇavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Yodhā pāṭibhogasutaṁ,

Abhayaṁ brāhmaṇasaccena pañcamaṁ;

Ummaggavassakāro,

Upako sacchikiriyā ca uposathoti.

AN4.191

Aṅguttara Nikāya 4.191

1. Mahāvagga

Sotānugatasutta

“Sotānugatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ, vacasā paricitānaṁ, manasānupekkhitānaṁ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ cattāro ānisaṁsā pāṭikaṅkhā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha sukhino dhammapadā plavanti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha so satto khippaṁyeva visesagāmī hoti.

Sotānugatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ, vacasā paricitānaṁ, manasānupekkhitānaṁ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ ayaṁ paṭhamo ānisaṁso pāṭikaṅkho.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti;

api ca kho bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti.

Tassa evaṁ hoti:

‘ayaṁ vā so dhammavinayo, yatthāhaṁ pubbe brahmacariyaṁ acarin’ti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha so satto khippameva visesagāmī hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kusalo bherisaddassa.

So addhānamaggappaṭipanno bherisaddaṁ suṇeyya.

Tassa na heva kho assa kaṅkhā vā vimati vā:

‘bherisaddo nu kho, na nu kho bherisaddo’ti.

Atha kho bherisaddotveva niṭṭhaṁ gaccheyya.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti;

api ca kho bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti.

Tassa evaṁ hoti:

‘ayaṁ vā so dhammavinayo, yatthāhaṁ pubbe brahmacariyaṁ acarin’ti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha so satto khippaṁyeva visesagāmī hoti.

Sotānugatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ, vacasā paricitānaṁ, manasānupekkhitānaṁ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ ayaṁ dutiyo ānisaṁso pāṭikaṅkho.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti;

api ca kho devaputto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti.

Tassa evaṁ hoti:

‘ayaṁ vā so dhammavinayo, yatthāhaṁ pubbe brahmacariyaṁ acarin’ti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha so satto khippaṁyeva visesagāmī hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kusalo saṅkhasaddassa.

So addhānamaggappaṭipanno saṅkhasaddaṁ suṇeyya.

Tassa na heva kho assa kaṅkhā vā vimati vā:

‘saṅkhasaddo nu kho, na nu kho saṅkhasaddo’ti.

Atha kho saṅkhasaddotveva niṭṭhaṁ gaccheyya.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti;

api ca kho devaputto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti.

Tassa evaṁ hoti:

‘ayaṁ vā so dhammavinayo, yatthāhaṁ pubbe brahmacariyaṁ acarin’ti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha so satto khippaṁyeva visesagāmī hoti.

Sotānugatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ, vacasā paricitānaṁ, manasānupekkhitānaṁ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ ayaṁ tatiyo ānisaṁso pāṭikaṅkho.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti, napi devaputto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti;

api ca kho opapātiko opapātikaṁ sāreti:

‘sarasi tvaṁ, mārisa, sarasi tvaṁ, mārisa, yattha mayaṁ pubbe brahmacariyaṁ acarimhā’ti.

So evamāha:

‘sarāmi, mārisa, sarāmi, mārisā’ti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha so satto khippaṁyeva visesagāmī hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, dve sahāyakā sahapaṁsukīḷikā.

Te kadāci karahaci aññamaññaṁ samāgaccheyyuṁ.

Añño pana sahāyako sahāyakaṁ evaṁ vadeyya:

‘idampi, samma, sarasi, idampi, samma, sarasī’ti.

So evaṁ vadeyya:

‘sarāmi, samma, sarāmi, sammā’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

So muṭṭhassati kālaṁ kurumāno aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.

Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti, napi devaputto devaparisāyaṁ dhammaṁ deseti;

api ca kho opapātiko opapātikaṁ sāreti:

‘sarasi tvaṁ, mārisa, sarasi tvaṁ, mārisa, yattha mayaṁ pubbe brahmacariyaṁ acarimhā’ti.

So evamāha:

‘sarāmi, mārisa, sarāmi, mārisā’ti.

Dandho, bhikkhave, satuppādo;

atha kho so satto khippaṁyeva visesagāmī hoti.

Sotānugatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ, vacasā paricitānaṁ, manasānupekkhitānaṁ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ ayaṁ catuttho ānisaṁso pāṭikaṅkho.

Sotānugatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ, vacasā paricitānaṁ, manasānupekkhitānaṁ diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ ime cattāro ānisaṁsā pāṭikaṅkhā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.192

Aṅguttara Nikāya 4.192

1. Mahāvagga

Ṭhānasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni catūhi ṭhānehi veditabbāni.

Katamāni cattāri?

Saṁvāsena, bhikkhave, sīlaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena.

Saṁvohārena, bhikkhave, soceyyaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena.

Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena.

Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenāti.

‘Saṁvāsena, bhikkhave, sīlaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvasamāno evaṁ jānāti:

‘dīgharattaṁ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī, na santatakārī na santatavutti;

sīlesu dussīlo ayamāyasmā, nāyamāyasmā sīlavā’ti.

Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvasamāno evaṁ jānāti:

‘dīgharattaṁ kho ayamāyasmā akhaṇḍakārī acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī santatakārī santatavutti;

sīlesu sīlavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā dussīlo’ti.

‘Saṁvāsena, bhikkhave, sīlaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Saṁvohārena, bhikkhave, soceyyaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvoharamāno evaṁ jānāti:

‘aññathā kho ayamāyasmā ekena eko voharati, aññathā dvīhi, aññathā tīhi, aññathā sambahulehi;

vokkamati ayamāyasmā purimavohārā pacchimavohāraṁ;

aparisuddhavohāro ayamāyasmā, nāyamāyasmā parisuddhavohāro’ti.

Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvoharamāno evaṁ jānāti:

‘yatheva kho ayamāyasmā ekena eko voharati, tathā dvīhi, tathā tīhi, tathā sambahulehi.

Nāyamāyasmā vokkamati purimavohārā pacchimavohāraṁ;

parisuddhavohāro ayamāyasmā, nāyamāyasmā aparisuddhavohāro’ti.

‘Saṁvohārena, bhikkhave, soceyyaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno, bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno, rogabyasanena vā phuṭṭho samāno na iti paṭisañcikkhati:

‘tathābhūto kho ayaṁ lokasannivāso tathābhūto ayaṁ attabhāvapaṭilābho yathābhūte lokasannivāse yathābhūte attabhāvapaṭilābhe aṭṭha lokadhammā lokaṁ anuparivattanti loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati—

lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṁsā ca, sukhañca, dukkhañcā’ti.

So ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Idha pana, bhikkhave, ekacco ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno iti paṭisañcikkhati:

‘tathābhūto kho ayaṁ lokasannivāso tathābhūto ayaṁ attabhāvapaṭilābho yathābhūte lokasannivāse yathābhūte attabhāvapaṭilābhe aṭṭha lokadhammā lokaṁ anuparivattanti loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati—

lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṁsā ca, sukhañca, dukkhañcā’ti.

So ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

‘Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

‘Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,

iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:

‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā.

Taṁ kissa hetu?

Tathā hi ayamāyasmā na ceva gambhīraṁ atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.

Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati tassa ca nappaṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.

Duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā’ti.

Seyyathāpi, bhikkhave, cakkhumā puriso udakarahadassa tīre ṭhito passeyya parittaṁ macchaṁ ummujjamānaṁ.

Tassa evamassa:

‘yathā kho imassa macchassa ummaggo yathā ca ūmighāto yathā ca vegāyitattaṁ, paritto ayaṁ maccho, nāyaṁ maccho mahanto’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:

‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā.

Taṁ kissa hetu?

Tathā hi ayamāyasmā na ceva gambhīraṁ atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.

Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati, tassa ca na paṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.

Duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā’ti.

Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:

‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño.

Taṁ kissa hetu?

Tathā hi ayamāyasmā gambhīrañceva atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.

Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati, tassa ca paṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.

Paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño’ti.

Seyyathāpi, bhikkhave, cakkhumā puriso udakarahadassa tīre ṭhito passeyya mahantaṁ macchaṁ ummujjamānaṁ.

Tassa evamassa:

‘yathā kho imassa macchassa ummaggo yathā ca ūmighāto yathā ca vegāyitattaṁ, mahanto ayaṁ maccho, nāyaṁ maccho paritto’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:

‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño.

Taṁ kissa hetu?

Tathā hi ayamāyasmā gambhīrañceva atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.

Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati, tassa ca paṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.

Paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño’ti.

‘Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānāni imehi catūhi ṭhānehi veditabbānī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.193

Aṅguttara Nikāya 4.193

1. Mahāvagga

Bhaddiyasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho bhaddiyo licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho bhaddiyo licchavi bhagavantaṁ etadavoca:

“Sutaṁ metaṁ, bhante:

‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetī’ti.

Ye te, bhante, evamāhaṁsu:

‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetī’ti, kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa ca anudhammaṁ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchati, anabbhakkhātukāmā hi mayaṁ, bhante, bhagavantan”ti?

“Etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti.

Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha:

‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattantī’ti, atha tumhe, bhaddiya, pajaheyyātha.

Taṁ kiṁ maññatha, bhaddiya,

lobho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?

“Ahitāya, bhante”.

“Luddho panāyaṁ, bhaddiya, purisapuggalo lobhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti yaṁsa hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.

“Evaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaddiya,

doso purisassa …pe… moho purisassa …pe… sārambho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?

“Ahitāya, bhante”.

“Sāraddho panāyaṁ, bhaddiya, purisapuggalo sārambhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti yaṁsa hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.

“Evaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaddiya, ime dhammā kusalā vā akusalā vā”ti?

“Akusalā, bhante”.

“Sāvajjā vā anavajjā vā”ti?

“Sāvajjā, bhante”.

“Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā”ti?

“Viññugarahitā, bhante”.

“Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattanti, no vā?

Kathaṁ vā ettha hotī”ti?

“Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattanti.

Evaṁ no ettha hotī”ti.

“Iti kho, bhaddiya, yaṁ taṁ te avocumhā—

etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti.

Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha:

‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattantīti, atha tumhe, bhaddiya, pajaheyyāthā’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

Etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti.

Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha:

‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṁvattantī’ti, atha tumhe, bhaddiya, upasampajja vihareyyāthāti.

Taṁ kiṁ maññatha, bhaddiya,

alobho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?

“Hitāya, bhante”.

“Aluddho panāyaṁ, bhaddiya, purisapuggalo lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṁ hanati, na adinnaṁ ādiyati, na paradāraṁ gacchati, na musā bhaṇati, parampi tathattāya na samādapeti yaṁsa hoti dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

“Evaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaddiya, adoso purisassa …pe… amoho purisassa …pe… asārambho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?

“Hitāya, bhante”.

“Asāraddho panāyaṁ, bhaddiya, purisapuggalo sārambhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṁ hanati, na adinnaṁ ādiyati, na paradāraṁ gacchati, na musā bhaṇati, parampi tathattāya na samādapeti yaṁsa hoti dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

“Evaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaddiya, ime dhammā kusalā vā akusalā vā”ti?

“Kusalā, bhante”.

“Sāvajjā vā anavajjā vā”ti?

“Anavajjā, bhante”.

“Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā”ti?

“Viññuppasatthā, bhante”.

“Samattā samādinnā hitāya sukhāya saṁvattanti no vā?

Kathaṁ vā ettha hotī”ti?

“Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṁvattanti.

Evaṁ no ettha hotī”ti.

“Iti kho, bhaddiya, yaṁ taṁ te avocumhā—

etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti.

Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha:

‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṁvattantīti, atha tumhe, bhaddiya, upasampajja vihareyyāthā’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

Ye kho te, bhaddiya, loke santo sappurisā te sāvakaṁ evaṁ samādapenti:

‘ehi tvaṁ, ambho purisa, lobhaṁ vineyya viharāhi.

Lobhaṁ vineyya viharanto na lobhajaṁ kammaṁ karissasi kāyena vācāya manasā.

Dosaṁ vineyya viharāhi.

Dosaṁ vineyya viharanto na dosajaṁ kammaṁ karissasi kāyena vācāya manasā.

Mohaṁ vineyya viharāhi.

Mohaṁ vineyya viharanto na mohajaṁ kammaṁ karissasi kāyena vācāya manasā.

Sārambhaṁ vineyya viharāhi.

Sārambhaṁ vineyya viharanto na sārambhajaṁ kammaṁ karissasi kāyena vācāya manasā’”ti.

Evaṁ vutte, bhaddiyo licchavi bhagavantaṁ etadavoca:

“abhikkantaṁ, bhante …pe… upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

“Api nu tāhaṁ, bhaddiya, evaṁ avacaṁ:

‘ehi me tvaṁ, bhaddiya, sāvako hohi;

ahaṁ satthā bhavissāmī’”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Evaṁvādiṁ kho maṁ, bhaddiya, evamakkhāyiṁ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti:

‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṁ māyaṁ jānāti yāya aññatitthiyānaṁ sāvake āvaṭṭetī’”ti.

“Bhaddikā, bhante, āvaṭṭanī māyā.

Kalyāṇī, bhante, āvaṭṭanī māyā.

Piyā me, bhante, ñātisālohitā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ, piyānampi me assa ñātisālohitānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

Sabbe cepi, bhante, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ, sabbesampissa khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

Sabbe cepi, bhante, brāhmaṇā … vessā … suddā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ, sabbesampissa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

“Evametaṁ, bhaddiya, evametaṁ, bhaddiya.

Sabbe cepi, bhaddiya, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, sabbesampissa khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

Sabbe cepi, bhaddiya, brāhmaṇā … vessā … suddā āvaṭṭeyyuṁ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, sabbesampissa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

Sadevako cepi, bhaddiya, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, sadevakassapissa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

Ime cepi, bhaddiya, mahāsālā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṁ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, imesampissa mahāsālānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya (…).

Ko pana vādo manussabhūtassā”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.194

Aṅguttara Nikāya 4.194

1. Mahāvagga

Sāmugiyasutta

Ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando koliyesu viharati sāmugaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.

Atha kho sambahulā sāmugiyā koliyaputtā yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te sāmugiye koliyaputte āyasmā ānando etadavoca:

“Cattārimāni, byagghapajjā, pārisuddhipadhāniyaṅgāni tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātāni sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya.

Katamāni cattāri?

Sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṁ, cittapārisuddhipadhāniyaṅgaṁ, diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgaṁ, vimuttipārisuddhipadhāniyaṅgaṁ.

Katamañca, byagghapajjā, sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṁ?

Idha, byagghapajjā, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Ayaṁ vuccati, byagghapajjā, sīlapārisuddhi.

Iti evarūpiṁ sīlapārisuddhiṁ aparipūraṁ vā paripūressāmi paripūraṁ vā tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṁ vuccati, byagghapajjā, sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṁ.

Katamañca, byagghapajjā, cittapārisuddhipadhāniyaṅgaṁ?

Idha, byagghapajjā, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Ayaṁ vuccati, byagghapajjā, cittapārisuddhi.

Iti evarūpiṁ cittapārisuddhiṁ aparipūraṁ vā paripūressāmi paripūraṁ vā tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṁ vuccati, byagghapajjā, cittapārisuddhipadhāniyaṅgaṁ.

Katamañca, byagghapajjā, diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgaṁ?

Idha, byagghapajjā, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Ayaṁ vuccati, byagghapajjā, diṭṭhipārisuddhi.

Iti evarūpiṁ diṭṭhipārisuddhiṁ aparipūraṁ vā …pe… tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṁ vuccati, byagghapajjā, diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgaṁ.

Katamañca, byagghapajjā, vimuttipārisuddhipadhāniyaṅgaṁ?

Sa kho so, byagghapajjā, ariyasāvako iminā ca sīlapārisuddhipadhāniyaṅgena samannāgato iminā ca cittapārisuddhipadhāniyaṅgena samannāgato iminā ca diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgena samannāgato rajanīyesu dhammesu cittaṁ virājeti, vimocanīyesu dhammesu cittaṁ vimoceti.

So rajanīyesu dhammesu cittaṁ virājetvā, vimocanīyesu dhammesu cittaṁ vimocetvā sammāvimuttiṁ phusati.

Ayaṁ vuccati, byagghapajjā, vimuttipārisuddhi.

Iti evarūpiṁ vimuttipārisuddhiṁ aparipūraṁ vā paripūressāmi paripūraṁ vā tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṁ vuccati, byagghapajjā, vimuttipārisuddhipadhāniyaṅgaṁ.

Imāni kho, byagghapajjā, cattāri pārisuddhipadhāniyaṅgāni tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātāni sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā”ti.

Catutthaṁ.

AN4.195

Aṅguttara Nikāya 4.195

1. Mahāvagga

Vappasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

Atha kho vappo sakko nigaṇṭhasāvako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho vappaṁ sakkaṁ nigaṇṭhasāvakaṁ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:

“Idhassa, vappa, kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto avijjāvirāgā vijjuppādā.

Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?

“Passāmahaṁ, bhante, taṁ ṭhānaṁ.

Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṁ kataṁ avipakkavipākaṁ.

Tatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti.

Ayañceva kho pana āyasmato mahāmoggallānassa vappena sakkena nigaṇṭhasāvakena saddhiṁ antarākathā vippakatā hoti.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:

“Kāya nuttha, moggallāna, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?

“Idhāhaṁ, bhante, vappaṁ sakkaṁ nigaṇṭhasāvakaṁ etadavocaṁ:

‘idhassa, vappa, kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto avijjāvirāgā vijjuppādā.

Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan’ti?

Evaṁ vutte, bhante, vappo sakko nigaṇṭhasāvako maṁ etadavoca:

‘passāmahaṁ, bhante, taṁ ṭhānaṁ.

Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṁ kataṁ avipakkavipākaṁ.

Tatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan’ti.

Ayaṁ kho no, bhante, vappena sakkena nigaṇṭhasāvakena saddhiṁ antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.

Atha kho bhagavā vappaṁ sakkaṁ nigaṇṭhasāvakaṁ etadavoca:

“sace me tvaṁ, vappa, anuññeyyañceva anujāneyyāsi, paṭikkositabbañca paṭikkoseyyāsi, yassa ca me bhāsitassa atthaṁ na jāneyyāsi mamevettha uttari paṭipuccheyyāsi:

‘idaṁ, bhante, kathaṁ, imassa ko attho’ti, siyā no ettha kathāsallāpo”ti.

“Anuññeyyañcevāhaṁ, bhante, bhagavato anujānissāmi, paṭikkositabbañca paṭikkosissāmi, yassa cāhaṁ bhagavato bhāsitassa atthaṁ na jānissāmi bhagavantaṁyevettha uttari paṭipucchissāmi:

‘idaṁ, bhante, kathaṁ, imassa ko attho’ti?

Hotu no ettha kathāsallāpo”ti.

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,

ye kāyasamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, kāyasamārambhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti, sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.

Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,

ye vacīsamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, vacīsamārambhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti.

Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.

Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,

ye manosamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, manosamārambhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti.

Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.

Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Taṁ kiṁ maññasi, vappa,

ye avijjāpaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, avijjāvirāgā vijjuppādā evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

So navañca kammaṁ na karoti, purāṇañca kammaṁ phussa phussa byantīkaroti.

Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṁ veditabbā viññūhi.

Passasi no tvaṁ, vappa, taṁ ṭhānaṁ yatonidānaṁ purisaṁ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṁ abhisamparāyan”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Evaṁ sammā vimuttacittassa kho, vappa, bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti.

So cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.

Sotena saddaṁ sutvā …pe…

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.

So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti; jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti;

‘kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītī bhavissantī’ti pajānāti.

Seyyathāpi, vappa, thūṇaṁ paṭicca chāyā paññāyati.

Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya.

So taṁ thūṇaṁ mūle chindeyya;

mūle chinditvā palikhaṇeyya;

palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīranāḷimattānipi.

So taṁ thūṇaṁ khaṇḍākhaṇḍikaṁ chindeyya.

Khaṇḍākhaṇḍikaṁ chetvā phāleyya.

Phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya.

Sakalikaṁ sakalikaṁ katvā vātātape visoseyya.

Vātātape visosetvā agginā ḍaheyya.

Agginā ḍahetvā masiṁ kareyya.

Masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.

Evaṁ hissa, vappa, yā thūṇaṁ paṭicca chāyā sā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Evamevaṁ kho, vappa, evaṁ sammā vimuttacittassa bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti.

So cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.

Sotena saddaṁ sutvā …pe…

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno.

So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti; jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vediyāmī’ti pajānāti;

‘kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītī bhavissantī’ti pajānāti”.

Evaṁ vutte, vappo sakko nigaṇṭhasāvako bhagavantaṁ etadavoca:

“seyyathāpi, bhante, puriso udayatthiko assapaṇiyaṁ poseyya.

So udayañceva nādhigaccheyya, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī assa.

Evamevaṁ kho ahaṁ, bhante, udayatthiko bāle nigaṇṭhe payirupāsiṁ.

Svāhaṁ udayañceva nādhigacchiṁ, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī ahosiṁ.

Esāhaṁ, bhante, ajjatagge yo me bālesu nigaṇṭhesu pasādo taṁ mahāvāte vā ophuṇāmi nadiyā vā sīghasotāya pavāhemi.

Abhikkantaṁ, bhante …pe… upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.196

Aṅguttara Nikāya 4.196

1. Mahāvagga

Sāḷhasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho sāḷho ca licchavi abhayo ca licchavi yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho sāḷho licchavi bhagavantaṁ etadavoca:

“Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā dvayena oghassa nittharaṇaṁ paññapenti—

sīlavisuddhihetu ca tapojigucchāhetu ca.

Idha, bhante, bhagavā kimāhā”ti?

“Sīlavisuddhiṁ kho ahaṁ, sāḷha, aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmi.

Ye te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.

So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.

Tamenaṁ mūle chindeyya;

mūle chetvā agge chindeyya;

agge chetvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;

sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;

kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;

vāsīhi tacchetvā lekhaṇiyā likheyya;

lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;

pāsāṇaguḷena dhovetvā nadiṁ patāreyya.

Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,

bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Taṁ kissa hetu”?

“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā anto avisuddhā.

Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—sālalaṭṭhi saṁsīdissati, puriso anayabyasanaṁ āpajjissatī”ti.

“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Ye ca kho te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.

So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.

Tamenaṁ mūle chindeyya;

mūle chinditvā agge chindeyya;

agge chinditvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;

sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;

kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;

vāsīhi tacchetvā nikhādanaṁ ādāya anto suvisodhitaṁ visodheyya;

anto suvisodhitaṁ visodhetvā lekhaṇiyā likheyya;

lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;

pāsāṇaguḷena dhovetvā nāvaṁ kareyya;

nāvaṁ katvā phiyārittaṁ bandheyya;

phiyārittaṁ bandhitvā nadiṁ patāreyya.

Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,

bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Taṁ kissa hetu”?

“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā, anto suvisuddhā nāvākatā phiyārittabaddhā.

Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:

‘nāvā na saṁsīdissati, puriso sotthinā pāraṁ gamissatī’”ti.

“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo bahūni cepi kaṇḍacitrakāni jānāti;

atha kho so tīhi ṭhānehi rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi tīhi?

Dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo dūrepātī;

evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāsamādhi hoti.

Sammāsamādhi, sāḷha, ariyasāvako yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.

Yā kāci vedanā …

yā kāci saññā …

ye keci saṅkhārā …

yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo akkhaṇavedhī;

evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti.

Sammādiṭṭhi, sāḷha, ariyasāvako ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo mahato kāyassa padāletā;

evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāvimutti hoti.

Sammāvimutti, sāḷha, ariyasāvako mahantaṁ avijjākkhandhaṁ padāletī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.197

Aṅguttara Nikāya 4.197

1. Mahāvagga

Mallikādevīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho mallikā devī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho mallikā devī bhagavantaṁ etadavoca:

“Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya;

daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca?

Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya;

aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca?

Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā;

daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca?

Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā, aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā cā”ti?

“Idha, mallike, ekacco mātugāmo kodhanā hoti upāyāsabahulā.

Appampi vuttā samānā abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Sā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

Issāmanikā kho pana hoti;

paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṁ bandhati.

Sā ce tato cutā itthattaṁ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya;

daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca.

Idha pana, mallike, ekacco mātugāmo kodhanā hoti upāyāsabahulā.

Appampi vuttā samānā abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Sā dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

Anissāmanikā kho pana hoti;

paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṁ bandhati.

Sā ce tato cutā itthattaṁ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya;

aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca.

Idha pana, mallike, ekacco mātugāmo akkodhanā hoti anupāyāsabahulā.

Bahumpi vuttā samānā nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Sā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

Issāmanikā kho pana hoti;

paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṁ bandhati.

Sā ce tato cutā itthattaṁ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā;

daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca.

Idha pana, mallike, ekacco mātugāmo akkodhanā hoti anupāyāsabahulā.

Bahumpi vuttā samānā nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Sā dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

Anissāmanikā kho pana hoti;

paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṁ bandhati.

Sā ce tato cutā itthattaṁ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā;

aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca.

Ayaṁ kho, mallike, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya;

daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca.

Ayaṁ pana, mallike, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya;

aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca.

Ayaṁ kho, mallike, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā;

daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca.

Ayaṁ pana, mallike, hetu ayaṁ paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā;

aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā cā”ti.

Evaṁ vutte, mallikā devī bhagavantaṁ etadavoca:

“yā nūnāhaṁ, bhante, aññaṁ jātiṁ kodhanā ahosiṁ upāyāsabahulā,

appampi vuttā samānā abhisajjiṁ kuppiṁ byāpajjiṁ patitthīyiṁ kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsiṁ,

sāhaṁ, bhante, etarahi dubbaṇṇā durūpā supāpikā dassanāya.

Yā nūnāhaṁ, bhante, aññaṁ jātiṁ dātā ahosiṁ samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ, sāhaṁ, bhante, etarahi aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā.

Yā nūnāhaṁ, bhante, aññaṁ jātiṁ anissāmanikā ahosiṁ, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issiṁ na upadussiṁ na issaṁ bandhiṁ, sāhaṁ, bhante, etarahi mahesakkhā.

Santi kho pana, bhante, imasmiṁ rājakule khattiyakaññāpi brāhmaṇakaññāpi gahapatikaññāpi, tāsāhaṁ issarādhipaccaṁ kāremi.

Esāhaṁ, bhante, ajjatagge akkodhanā bhavissāmi anupāyāsabahulā,

bahumpi vuttā samānā nābhisajjissāmi na kuppissāmi na byāpajjissāmi na patitthīyissāmi, kopañca dosañca appaccayañca na pātukarissāmi;

dassāmi samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

Anissāmanikā bhavissāmi, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na ississāmi na upadussissāmi na issaṁ bandhissāmi.

Abhikkantaṁ, bhante …pe… upāsikaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Sattamaṁ.

AN4.198

Aṅguttara Nikāya 4.198

1. Mahāvagga

Attantapasutta

“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.

So neva attantapo na parantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto?

Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ na uddissakataṁ na nimantanaṁ sādiyati.

So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ na daṇḍamantaraṁ na musalamantaraṁ na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivati.

So ekāgāriko vā hoti ekālopiko dvāgāriko vā hoti dvālopiko …pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko;

ekissāpi dattiyā yāpeti dvīhipi dattīhi yāpeti …pe… sattahipi dattīhi yāpeti;

ekāhikampi āhāraṁ āhāreti dvāhikampi āhāraṁ āhāreti …pe… sattāhikampi āhāraṁ āhāreti. Iti evarūpaṁ aḍḍhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

So sākabhakkhopi hoti sāmākabhakkhopi hoti nīvārabhakkhopi hoti daddulabhakkhopi hoti haṭabhakkhopi hoti kaṇabhakkhopi hoti ācāmabhakkhopi hoti piññākabhakkhopi hoti tiṇabhakkhopi hoti gomayabhakkhopi hoti; vanamūlaphalāhāropi yāpeti pavattaphalabhojī.

So sāṇānipi dhāreti masāṇānipi dhāreti chavadussānipi dhāreti paṁsukūlānipi dhāreti tirīṭānipi dhāreti ajinampi dhāreti ajinakkhipampi dhāreti kusacīrampi dhāreti vākacīrampi dhāreti phalakacīrampi dhāreti kesakambalampi dhāreti vāḷakambalampi dhāreti ulūkapakkhampi dhāreti;

kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto;

ubbhaṭṭhakopi hoti āsanappaṭikkhitto;

ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto;

kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti;

sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.

Iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.

Kathañca, bhikkhave, puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo orabbhiko hoti sūkariko sākuṇiko māgaviko luddo macchaghātako coro coraghātako goghātako bandhanāgāriko, ye vā panaññepi keci kurūrakammantā.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.

Kathañca, bhikkhave, puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo rājā vā hoti khattiyo muddhāvasitto, brāhmaṇo vā hoti mahāsālo.

So puratthimena nagarassa navaṁ santhāgāraṁ kārāpetvā kesamassuṁ ohāretvā kharājinaṁ nivāsetvā sappitelena kāyaṁ abbhañjitvā magavisāṇena piṭṭhiṁ kaṇḍuvamāno navaṁ santhāgāraṁ pavisati, saddhiṁ mahesiyā brāhmaṇena ca purohitena.

So tattha anantarahitāya bhūmiyā haritupalittāya seyyaṁ kappeti.

Ekissāya gāviyā sarūpavacchāya yaṁ ekasmiṁ thane khīraṁ hoti tena rājā yāpeti; yaṁ dutiyasmiṁ thane khīraṁ hoti tena mahesī yāpeti; yaṁ tatiyasmiṁ thane khīraṁ hoti tena brāhmaṇo purohito yāpeti; yaṁ catutthasmiṁ thane khīraṁ hoti tena aggiṁ juhati; avasesena vacchako yāpeti.

So evamāha:

‘ettakā usabhā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya, ettakā ajā haññantu yaññatthāya, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāya, ettakā assā haññantu yaññatthāya, ettakā rukkhā chijjantu yūpatthāya, ettakā dabbhā lūyantu barihisatthāyā’ti.

Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.

Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto?

So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.

So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.

So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.

So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:

‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā;

nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ;

yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.

So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati.

Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato asaddhammā gāmadhammā.

Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.

Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, na ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, na amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya; iti bhinnānaṁ vā sandhātā, sahitānaṁ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī; nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.

So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.

Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.

Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.

Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.

Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.

Kayavikkayā paṭivirato hoti.

Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.

Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.

Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.

So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.

Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti;

evamevaṁ bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati.

So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.

So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.

So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato

vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanappatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.

So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.

Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.

Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.

Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.

Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.

So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe

vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya …pe…

sattānaṁ cutūpapātañāṇāya …pe…

āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati;

vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.

So na attantapo na parantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.199

Aṅguttara Nikāya 4.199

1. Mahāvagga

Taṇhāsutta

Bhagavā etadavoca:

“taṇhaṁ vo, bhikkhave, desessāmi jāliniṁ saritaṁ visaṭaṁ visattikaṁ, yāya ayaṁ loko uddhasto pariyonaddho tantākulakajāto gulāguṇṭhikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattati.

Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Katamā ca sā, bhikkhave, taṇhā jālinī saritā visaṭā visattikā, yāya ayaṁ loko uddhasto pariyonaddho tantākulakajāto gulāguṇṭhikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattati?

Aṭṭhārasa kho panimāni, bhikkhave, taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya.

Katamāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya?

Asmīti, bhikkhave, sati itthasmīti hoti, evaṁsmīti hoti, aññathāsmīti hoti, asasmīti hoti, satasmīti hoti, santi hoti, itthaṁ santi hoti, evaṁ santi hoti, aññathā santi hoti, apihaṁ santi hoti, apihaṁ itthaṁ santi hoti, apihaṁ evaṁ santi hoti, apihaṁ aññathā santi hoti, bhavissanti hoti, itthaṁ bhavissanti hoti, evaṁ bhavissanti hoti, aññathā bhavissanti hoti.

Imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya.

Katamāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya?

Imināsmīti, bhikkhave, sati iminā itthasmīti hoti, iminā evaṁsmīti hoti, iminā aññathāsmīti hoti, iminā asasmīti hoti, iminā satasmīti hoti, iminā santi hoti, iminā itthaṁ santi hoti, iminā evaṁ santi hoti, iminā aññathā santi hoti, iminā apihaṁ santi hoti, iminā apihaṁ itthaṁ santi hoti, iminā apihaṁ evaṁ santi hoti, iminā apihaṁ aññathā santi hoti, iminā bhavissanti hoti, iminā itthaṁ bhavissanti hoti, iminā evaṁ bhavissanti hoti, iminā aññathā bhavissanti hoti.

Imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya.

Iti aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya.

Imāni vuccanti, bhikkhave, chattiṁsa taṇhāvicaritāni.

Iti evarūpāni atītāni chattiṁsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṁsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṁsa taṇhāvicaritāni.

Evaṁ aṭṭhasataṁ taṇhāvicaritaṁ honti.

Ayaṁ kho sā, bhikkhave, taṇhā jālinī saritā visaṭā visattikā, yāya ayaṁ loko uddhasto pariyonaddho tantākulakajāto guṇāguṇṭhikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattatī”ti.

Navamaṁ.

AN4.200

Aṅguttara Nikāya 4.200

1. Mahāvagga

Pemasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, pemāni jāyanti.

Katamāni cattāri?

Pemā pemaṁ jāyati,

pemā doso jāyati,

dosā pemaṁ jāyati,

dosā doso jāyati.

Kathañca, bhikkhave, pemā pemaṁ jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa iṭṭho hoti kanto manāpo.

Taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo iṭṭho kanto manāpo, taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācarantī’ti.

So tesu pemaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, pemā pemaṁ jāyati.

Kathañca, bhikkhave, pemā doso jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa iṭṭho hoti kanto manāpo.

Taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo iṭṭho kanto manāpo, taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācarantī’ti.

So tesu dosaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, pemā doso jāyati.

Kathañca, bhikkhave, dosā pemaṁ jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa aniṭṭho hoti akanto amanāpo.

Taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo aniṭṭho akanto amanāpo, taṁ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācarantī’ti.

So tesu pemaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, dosā pemaṁ jāyati.

Kathañca, bhikkhave, dosā doso jāyati?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa aniṭṭho hoti akanto amanāpo.

Taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācaranti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo aniṭṭho akanto amanāpo, taṁ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācarantī’ti.

So tesu dosaṁ janeti.

Evaṁ kho, bhikkhave, dosā doso jāyati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri pemāni jāyanti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,

yampissa pemā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa pemā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti, yampissa dosā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa dosā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,

yampissa pemā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa pemā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti, yampissa dosā pemaṁ jāyati tampissa tasmiṁ samaye na hoti, yopissa dosā doso jāyati sopissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, yampissa pemā pemaṁ jāyati tampissa pahīnaṁ hoti ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ, yopissa pemā doso jāyati sopissa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo,

yampissa dosā pemaṁ jāyati tampissa pahīnaṁ hoti ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ, yopissa dosā doso jāyati sopissa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu neva usseneti na paṭiseneti na dhūpāyati na pajjalati na sampajjhāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu usseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ;

vedanaṁ attato samanupassati, vedanāvantaṁ vā attānaṁ, attani vā vedanaṁ, vedanāya vā attānaṁ;

saññaṁ attato samanupassati, saññāvantaṁ vā attānaṁ, attani vā saññaṁ, saññāya vā attānaṁ;

saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṁ;

viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu usseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na usseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu na rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ vā attānaṁ, na attani vā rūpaṁ, na rūpasmiṁ vā attānaṁ;

na vedanaṁ attato samanupassati, na vedanāvantaṁ vā attānaṁ, na attani vā vedanaṁ, na vedanāya vā attānaṁ;

na saññaṁ attato samanupassati, na saññāvantaṁ vā attānaṁ, na attani vā saññaṁ, na saññāya vā attānaṁ;

na saṅkhāre attato samanupassati, na saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ, na attani vā saṅkhāre, na saṅkhāresu vā attānaṁ;

na viññāṇaṁ attato samanupassati, na viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, na attani vā viññāṇaṁ, na viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na usseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu paṭiseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkosantaṁ paccakkosati, rosantaṁ paṭirosati, bhaṇḍantaṁ paṭibhaṇḍati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu paṭiseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na paṭiseneti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkosantaṁ na paccakkosati, rosantaṁ na paṭirosati, bhaṇḍantaṁ na paṭibhaṇḍati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na paṭiseneti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhūpāyati?

Asmīti, bhikkhave, sati itthasmīti hoti, evaṁsmīti hoti, aññathāsmīti hoti, asasmīti hoti, satasmīti hoti, santi hoti, itthaṁ santi hoti, evaṁ santi hoti, aññathā santi hoti, apihaṁ santi hoti, apihaṁ itthaṁ santi hoti, apihaṁ evaṁ santi hoti, apihaṁ aññathā santi hoti, bhavissanti hoti, itthaṁ bhavissanti hoti, evaṁ bhavissanti hoti, aññathā bhavissanti hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu dhūpāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na dhūpāyati?

Asmīti, bhikkhave, asati itthasmīti na hoti, evaṁsmīti na hoti, aññathāsmīti na hoti, asasmīti na hoti, satasmīti na hoti, santi na hoti, itthaṁ santi na hoti, evaṁ santi na hoti, aññathā santi na hoti, apihaṁ santi na hoti, apihaṁ itthaṁ santi na hoti, apihaṁ evaṁ santi na hoti, apihaṁ aññathā santi na hoti, bhavissanti na hoti, itthaṁ bhavissanti na hoti, evaṁ bhavissanti na hoti, aññathā bhavissanti na hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na dhūpāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pajjalati?

Iminā asmīti, bhikkhave, sati iminā itthasmīti hoti, iminā evaṁsmīti hoti, iminā aññathāsmīti hoti, iminā asasmīti hoti, iminā satasmīti hoti, iminā santi hoti, iminā itthaṁ santi hoti, iminā evaṁ santi hoti, iminā aññathā santi hoti, iminā apihaṁ santi hoti, iminā apihaṁ itthaṁ santi hoti, iminā apihaṁ evaṁ santi hoti, iminā apihaṁ aññathā santi hoti, iminā bhavissanti hoti, iminā itthaṁ bhavissanti hoti, iminā evaṁ bhavissanti hoti, iminā aññathā bhavissanti hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pajjalati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na pajjalati?

Iminā asmīti, bhikkhave, asati iminā itthasmīti na hoti, iminā evaṁsmīti na hoti, iminā aññathāsmīti na hoti, iminā asasmīti na hoti, iminā satasmīti na hoti, iminā santi na hoti, iminā itthaṁ santi na hoti, iminā evaṁ santi na hoti, iminā aññathā santi na hoti, iminā apihaṁ santi na hoti, iminā apihaṁ itthaṁ santi na hoti, iminā apihaṁ evaṁ santi na hoti, iminā apihaṁ aññathā santi na hoti, iminā bhavissanti na hoti, iminā itthaṁ bhavissanti na hoti, iminā evaṁ bhavissanti na hoti, iminā aññathā bhavissanti na hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na pajjalati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajjhāyati?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno na hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajjhāyati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na sampajjhāyati?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na sampajjhāyatī”ti.

Dasamaṁ.

Mahāvaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Sotānugataṁ ṭhānaṁ,

Bhaddiya sāmugiya vappa sāḷhā ca;

Mallika attantāpo,

Taṇhā pemena ca dasā teti.

Catuttho mahāpaṇṇāsako samatto.

AN4.201

Aṅguttara Nikāya 4.201

1. Sappurisavagga

Sikkhāpadasutta

“Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca;

sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca.

Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Katamo ca, bhikkhave, asappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti;

attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti;

attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti;

attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti;

attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhāne samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

Katamo ca, bhikkhave, sappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.202

Aṅguttara Nikāya 4.202

1. Sappurisavagga

Assaddhasutta

“Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca;

sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, asappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca assaddho hoti, parañca assaddhiye samādapeti;

attanā ca ahiriko hoti, parañca ahirikatāya samādapeti;

attanā ca anottappī hoti, parañca anottappe samādapeti;

attanā ca appassuto hoti, parañca appassute samādapeti;

attanā ca kusīto hoti, parañca kosajje samādapeti;

attanā ca muṭṭhassati hoti, parañca muṭṭhassacce samādapeti;

attanā ca duppañño hoti, parañca duppaññatāya samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

Katamo ca, bhikkhave, sappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti;

attanā ca hirimā hoti, parañca hirimatāya samādapeti;

attanā ca ottappī hoti, parañca ottappe samādapeti;

attanā ca bahussuto hoti, parañca bāhusacce samādapeti;

attanā ca āraddhavīriyo hoti, parañca vīriyārambhe samādapeti;

attanā ca upaṭṭhitassati hoti, parañca satiupaṭṭhāne samādapeti;

attanā ca paññāsampanno hoti, parañca paññāsampadāya samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.203

Aṅguttara Nikāya 4.203

1. Sappurisavagga

Sattakammasutta

“Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca;

sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, asappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti;

attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti;

attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti;

attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti;

attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti;

attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti;

attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

Katamo ca, bhikkhave, sappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato, hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti;

attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.204

Aṅguttara Nikāya 4.204

1. Sappurisavagga

Dasakammasutta

“Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca;

sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, asappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti …pe… attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti;

attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

Katamo ca, bhikkhave, sappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti …pe… attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti;

attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti;

attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro”ti.

Catutthaṁ.

AN4.205

Aṅguttara Nikāya 4.205

1. Sappurisavagga

Aṭṭhaṅgikasutta

“Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca;

sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, asappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti, micchāājīvo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro?

Idha bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti;

attanā ca micchāsaṅkappo hoti, parañca micchāsaṅkappe samādapeti;

attanā ca micchāvāco hoti, parañca micchāvācāya samādapeti;

attanā ca micchākammanto hoti, parañca micchākammante samādapeti;

attanā ca micchāājīvo hoti, parañca micchāājīve samādapeti;

attanā ca micchāvāyāmo hoti, parañca micchāvāyāme samādapeti;

attanā ca micchāsati hoti, parañca micchāsatiyā samādapeti;

attanā ca micchāsamādhi hoti, parañca micchāsamādhimhi samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

Katamo ca, bhikkhave, sappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti;

attanā ca sammāsaṅkappo hoti, parañca sammāsaṅkappe samādapeti;

attanā ca sammāvāco hoti, parañca sammāvācāya samādapeti;

attanā ca sammākammanto hoti, parañca sammākammante samādapeti;

attanā ca sammāājīvo hoti, parañca sammāājīve samādapeti;

attanā ca sammāvāyāmo hoti, parañca sammāvāyāme samādapeti;

attanā ca sammāsati hoti, parañca sammāsatiyā samādapeti;

attanā ca sammāsamādhi hoti, parañca sammāsamādhimhi samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.206

Aṅguttara Nikāya 4.206

1. Sappurisavagga

Dasamaggasutta

“Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca;

sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, asappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti …pe… micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti …pe… attanā ca micchāñāṇī hoti, parañca micchāñāṇe samādapeti;

attanā ca micchāvimutti hoti, parañca micchāvimuttiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

Katamo ca, bhikkhave, sappuriso?

Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti …pe… sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti …pe… attanā ca sammāñāṇī hoti, parañca sammāñāṇe samādapeti;

attanā ca sammāvimutti hoti, parañca sammāvimuttiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.207

Aṅguttara Nikāya 4.207

1. Sappurisavagga

Paṭhamapāpadhammasutta

“Pāpañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpena pāpatarañca;

kalyāṇañca, kalyāṇena kalyāṇatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

Katamo ca, bhikkhave, pāpo?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti …pe… micchādiṭṭhiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpo.

Katamo ca, bhikkhave, pāpena pāpataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti …pe… attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpena pāpataro.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇo.

“Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti …pe… attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro”ti.

Sattamaṁ.

AN4.208

Aṅguttara Nikāya 4.208

1. Sappurisavagga

Dutiyapāpadhammasutta

“Pāpañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpena pāpatarañca;

kalyāṇañca, kalyāṇena kalyāṇatarañca.

Taṁ suṇātha …pe…

“Katamo ca, bhikkhave, pāpo?

Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti …pe… micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpo.

Katamo ca, bhikkhave, pāpena pāpataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti …pe… attanā ca micchāñāṇī hoti, parañca micchāñāṇe samādapeti;

attanā ca micchāvimutti hoti, parañca micchāvimuttiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpena pāpataro.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇo?

Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti …pe… sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇo.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti …pe… attanā ca sammāñāṇī hoti, parañca sammāñāṇe samādapeti;

attanā ca sammāvimutti hoti, parañca sammāvimuttiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.209

Aṅguttara Nikāya 4.209

1. Sappurisavagga

Tatiyapāpadhammasutta

“Pāpadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpadhammena pāpadhammatarañca;

kalyāṇadhammañca, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammo?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti …pe… micchādiṭṭhiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpadhammo.

Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro?

Idha bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti …pe… attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammo?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhiko hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammo.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti …pe… attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro”ti.

Navamaṁ.

AN4.210

Aṅguttara Nikāya 4.210

1. Sappurisavagga

Catutthapāpadhammasutta

“Pāpadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpadhammena pāpadhammatarañca;

kalyāṇadhammañca, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammatarañca. Taṁ suṇātha …pe….

“Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammo?

Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti …pe… micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpadhammo.

Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti …pe… attanā ca micchāñāṇī hoti, parañca micchāñāṇe samādapeti;

attanā ca micchāvimutti hoti, parañca micchāvimuttiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammo?

Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti …pe… sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammo.

Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti …pe… attanā ca sammāñāṇī hoti, parañca sammāñāṇe samādapeti;

attanā ca sammāvimutti hoti, parañca sammāvimuttiyā samādapeti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro”ti.

Dasamaṁ.

Sappurisavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Sikkhāpadañca assaddhaṁ,

Sattakammaṁ atho ca dasakammaṁ;

Aṭṭhaṅgikañca dasamaggaṁ,

Dve pāpadhammā apare dveti.

AN4.211

Aṅguttara Nikāya 4.211

1. Parisāvagga

Parisāsutta

“Cattārome, bhikkhave, parisadūsanā.

Katame cattāro?

Bhikkhu, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo parisadūsano;

bhikkhunī, bhikkhave, dussīlā pāpadhammā parisadūsanā;

upāsako, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo parisadūsano;

upāsikā, bhikkhave, dussīlā pāpadhammā parisadūsanā.

Ime kho, bhikkhave, cattāro parisadūsanā.

Cattārome, bhikkhave, parisasobhanā.

Katame cattāro?

Bhikkhu, bhikkhave, sīlavā kalyāṇadhammo parisasobhano;

bhikkhunī, bhikkhave, sīlavatī kalyāṇadhammā parisasobhanā;

upāsako, bhikkhave, sīlavā kalyāṇadhammo parisasobhano;

upāsikā, bhikkhave, sīlavatī kalyāṇadhammā parisasobhanā.

Ime kho, bhikkhave, cattāro parisasobhanā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.212

Aṅguttara Nikāya 4.212

1. Parisāvagga

Diṭṭhisutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, micchādiṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena, sammādiṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.213

Aṅguttara Nikāya 4.213

1. Parisāvagga

Akataññutāsutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, akataññutā akataveditā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena, kataññutā kataveditā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.214

Aṅguttara Nikāya 4.214

1. Parisāvagga

Pāṇātipātīsutta

…pe… Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti …pe… pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti.

Catutthaṁ.

AN4.215

Aṅguttara Nikāya 4.215

1. Parisāvagga

Paṭhamamaggasutta

…pe… Micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti …pe… sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti.

Pañcamaṁ.

AN4.216

Aṅguttara Nikāya 4.216

1. Parisāvagga

Dutiyamaggasutta

…pe… Micchāājīvo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti …pe… sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.217

Aṅguttara Nikāya 4.217

1. Parisāvagga

Paṭhamavohārapathasutta

…pe… Adiṭṭhe diṭṭhavādī hoti, asute sutavādī hoti, amute mutavādī hoti, aviññāte viññātavādī hoti …pe… adiṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, asute asutavādī hoti, amute amutavādī hoti, aviññāte aviññātavādī hoti.

Sattamaṁ.

AN4.218

Aṅguttara Nikāya 4.218

1. Parisāvagga

Dutiyavohārapathasutta

…pe… Diṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, sute asutavādī hoti, mute amutavādī hoti, viññāte aviññātavādī hoti …pe… diṭṭhe diṭṭhavādī hoti, sute sutavādī hoti, mute mutavādī hoti, viññāte viññātavādī hoti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.219

Aṅguttara Nikāya 4.219

1. Parisāvagga

Ahirikasutta

…pe… Assaddho hoti, dussīlo hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti …pe… saddho hoti, sīlavā hoti, hirimā hoti, ottappī hoti.

Navamaṁ.

AN4.220

Aṅguttara Nikāya 4.220

1. Parisāvagga

Dussīlasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Assaddho hoti, dussīlo hoti, kusīto hoti, duppañño hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Saddho hoti, sīlavā hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Dasamaṁ.

Parisasobhaṇavaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Parisā diṭṭhi akataññutā,

Pāṇātipātāpi dve maggā;

Dve vohārapathā vuttā,

Ahirikaṁ duppaññena cāti.

AN4.221

Aṅguttara Nikāya 4.221

1. Duccaritavagga

Duccaritasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, vacīduccaritāni.

Katamāni cattāri?

Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīduccaritāni.

Cattārimāni, bhikkhave, vacīsucaritāni.

Katamāni cattāri?

Saccavācā, apisuṇā vācā, saṇhā vācā, mantavācā—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīsucaritānī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.222

Aṅguttara Nikāya 4.222

1. Duccaritavagga

Diṭṭhisutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ; bahuñca apuññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, micchādiṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena, sammādiṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ; bahuñca puññaṁ pasavatī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.223

Aṅguttara Nikāya 4.223

1. Duccaritavagga

Akataññutāsutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, akataññutā akataveditā—

imehi …pe… kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena kataññutākataveditā …pe….

Tatiyaṁ.

AN4.224

Aṅguttara Nikāya 4.224

1. Duccaritavagga

Pāṇātipātīsutta

…pe… Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti …pe… pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti …pe….

Catutthaṁ.

AN4.225

Aṅguttara Nikāya 4.225

1. Duccaritavagga

Paṭhamamaggasutta

…pe… Micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti …pe… sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti …pe….

Pañcamaṁ.

AN4.226

Aṅguttara Nikāya 4.226

1. Duccaritavagga

Dutiyamaggasutta

…pe… Micchāājīvo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti …pe… sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti …pe….

Chaṭṭhaṁ.

AN4.227

Aṅguttara Nikāya 4.227

1. Duccaritavagga

Paṭhamavohārapathasutta

…pe… Adiṭṭhe diṭṭhavādī hoti, asute sutavādī hoti, amute mutavādī hoti, aviññāte viññātavādī hoti …pe… adiṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, asute asutavādī hoti, amute amutavādī hoti, aviññāte aviññātavādī hoti …pe….

Sattamaṁ.

AN4.228

Aṅguttara Nikāya 4.228

1. Duccaritavagga

Dutiyavohārapathasutta

…pe… Diṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, sute asutavādī hoti, mute amutavādī hoti, viññāte aviññātavādī hoti …pe… diṭṭhe diṭṭhavādī hoti, sute sutavādī hoti, mute mutavādī hoti, viññāte viññātavādī hoti …pe….

Aṭṭhamaṁ.

AN4.229

Aṅguttara Nikāya 4.229

1. Duccaritavagga

Ahirikasutta

…pe… Assaddho hoti, dussīlo hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti …pe… saddho hoti, sīlavā hoti, hirimā hoti, ottappī hoti …pe….

Navamaṁ.

AN4.230

Aṅguttara Nikāya 4.230

1. Duccaritavagga

Duppaññasutta

…pe… Assaddho hoti, dussīlo hoti, kusīto hoti, duppañño hoti …pe… saddho hoti, sīlavā hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavatī”ti.

Dasamaṁ.

AN4.231

Aṅguttara Nikāya 4.231

1. Duccaritavagga

Kavisutta

“Cattārome, bhikkhave, kavī.

Katame cattāro?

Cintākavi, sutakavi, atthakavi, paṭibhānakavi—

Ime kho, bhikkhave, cattāro kavī”ti.

Ekādasamaṁ.

Duccaritavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Duccaritaṁ diṭṭhi akataññū ca,

Pāṇātipātāpi dve maggā;

Dve vohārapathā vuttā,

Ahirikaṁ duppaññakavinā cāti.

AN4.232

Aṅguttara Nikāya 4.232

1. Kammavagga

Saṅkhittasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.233

Aṅguttara Nikāya 4.233

1. Kammavagga

Vitthārasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

So sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṁ lokaṁ upapajjati.

Tamenaṁ sabyābajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyābajjhā phassā phusanti.

So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṁ vedanaṁ vediyati ekantadukkhaṁ, seyyathāpi sattā nerayikā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

So abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṁ lokaṁ upapajjati.

Tamenaṁ abyābajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ abyābajjhā phassā phusanti.

So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṁ vedanaṁ vediyati ekantasukhaṁ, seyyathāpi devā subhakiṇhā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṁ upapajjati.

Tamenaṁ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti.

So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṁ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṁ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati?

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṁ kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṁ kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā—

idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.234

Aṅguttara Nikāya 4.234

1. Kammavagga

Soṇakāyanasutta

Atha kho sikhāmoggallāno brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sikhāmoggallāno brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

“Purimāni, bho gotama, divasāni purimatarāni soṇakāyano māṇavo yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ etadavoca:

‘samaṇo gotamo sabbakammānaṁ akiriyaṁ paññapeti, sabbakammānaṁ kho pana akiriyaṁ paññapento ucchedaṁ āha lokassa’—

kammasaccāyaṁ, bho, loko kammasamārambhaṭṭhāyī”ti.

“Dassanampi kho ahaṁ, brāhmaṇa, soṇakāyanassa māṇavassa nābhijānāmi;

kuto panevarūpo kathāsallāpo.

Cattārimāni, brāhmaṇa, kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ;

atthi, brāhmaṇa, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ;

atthi, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ;

atthi, brāhmaṇa, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Katamañca, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ?

Idha, brāhmaṇa, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

So sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṁ lokaṁ upapajjati.

Tamenaṁ sabyābajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyābajjhā phassā phusanti.

So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṁ vedanaṁ vediyati ekantadukkhaṁ, seyyathāpi sattā nerayikā.

Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Katamañca, brāhmaṇa, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ?

Idha, brāhmaṇa, ekacco abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

So abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṁ lokaṁ upapajjati.

Tamenaṁ abyābajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ abyābajjhā phassā phusanti.

So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṁ vedanaṁ vediyati ekantasukhaṁ, seyyathāpi devā subhakiṇhā.

Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Katamañca, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ?

Idha, brāhmaṇa, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṁ upapajjati.

Tamenaṁ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti.

So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṁ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṁ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.

Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Katamañca, brāhmaṇa, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati?

Tatra, brāhmaṇa, yamidaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṁ kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṁ kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā—

idaṁ vuccati, brāhmaṇa, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, brāhmaṇa, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.235

Aṅguttara Nikāya 4.235

1. Kammavagga

Paṭhamasikkhāpadasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati?

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Catutthaṁ.

AN4.236

Aṅguttara Nikāya 4.236

1. Kammavagga

Dutiyasikkhāpadasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekaccena mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahaṁ jīvitā voropito hoti, tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṁ uppāditaṁ hoti, saṅgho bhinno hoti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati?

Tatra, bhikkhave, yamidaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.237

Aṅguttara Nikāya 4.237

1. Kammavagga

Ariyamaggasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

Katamāni cattāri?

Atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ;

atthi, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati?

Sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.238

Aṅguttara Nikāya 4.238

1. Kammavagga

Bojjhaṅgasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, kammāni …pe… kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ …pe…

idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco abyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ?

Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti …pe… idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Katamañca, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati?

Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo—

idaṁ vuccati, bhikkhave, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānī”ti.

Sattamaṁ.

AN4.239

Aṅguttara Nikāya 4.239

1. Kammavagga

Sāvajjasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena, sāvajjāya diṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena, anavajjāya diṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.240

Aṅguttara Nikāya 4.240

1. Kammavagga

Abyābajjhasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Sabyābajjhena kāyakammena, sabyābajjhena vacīkammena, sabyābajjhena manokammena, sabyābajjhāya diṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Abyābajjhena kāyakammena, abyābajjhena vacīkammena, abyābajjhena manokammena, abyābajjhāya diṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Navamaṁ.

AN4.241

Aṅguttara Nikāya 4.241

1. Kammavagga

Samaṇasutta

“‘Idheva, bhikkhave, paṭhamo samaṇo, idha dutiyo samaṇo, idha tatiyo samaṇo, idha catuttho samaṇo;

suññā parappavādā samaṇehi aññehī’ti—

evametaṁ, bhikkhave, sammā sīhanādaṁ nadatha.

Katamo ca, bhikkhave, paṭhamo samaṇo?

Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo samaṇo.

Katamo ca, bhikkhave, dutiyo samaṇo?

Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo samaṇo.

Katamo ca, bhikkhave, tatiyo samaṇo?

Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo samaṇo.

Katamo ca, bhikkhave, catuttho samaṇo?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho samaṇo.

‘Idheva, bhikkhave, paṭhamo samaṇo, idha dutiyo samaṇo, idha tatiyo samaṇo, idha catuttho samaṇo;

suññā parappavādā samaṇebhi aññehī’ti—

evametaṁ, bhikkhave, sammā sīhanādaṁ nadathā”ti.

Dasamaṁ.

AN4.242

Aṅguttara Nikāya 4.242

1. Kammavagga

Sappurisānisaṁsasutta

“Sappurisaṁ, bhikkhave, nissāya cattāro ānisaṁsā pāṭikaṅkhā.

Katame cattāro?

Ariyena sīlena vaḍḍhati, ariyena samādhinā vaḍḍhati, ariyāya paññāya vaḍḍhati, ariyāya vimuttiyā vaḍḍhati—

sappurisaṁ, bhikkhave, nissāya ime cattāro ānisaṁsā pāṭikaṅkhā”ti.

Ekādasamaṁ.

Kammavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Saṅkhitta vitthāra soṇakāyana,

Sikkhāpadaṁ ariyamaggo bojjhaṅgaṁ;

Sāvajjañceva abyābajjhaṁ,

Samaṇo ca sappurisānisaṁsoti.

AN4.243

Aṅguttara Nikāya 4.243

1. Āpattibhayavagga

Saṅghabhedakasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:

“api nu taṁ, ānanda, adhikaraṇaṁ vūpasantan”ti?

“Kuto taṁ, bhante, adhikaraṇaṁ vūpasamissati.

Āyasmato, bhante, anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṁ saṅghabhedāya ṭhito.

Tatrāyasmā anuruddho na ekavācikampi bhaṇitabbaṁ maññatī”ti.

“Kadā panānanda, anuruddho saṅghamajjhe adhikaraṇesu voyuñjati.

Nanu, ānanda, yāni kānici adhikaraṇāni uppajjanti, sabbāni tāni tumhe ceva vūpasametha sāriputtamoggallānā ca.

Cattārome, ānanda, atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

Katame cattāro?

Idhānanda, pāpabhikkhu dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace kho maṁ bhikkhū jānissanti—

dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujātoti, samaggā maṁ santā nāsessanti;

vaggā pana maṁ na nāsessantī’ti.

Idaṁ, ānanda, paṭhamaṁ atthavasaṁ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

Puna caparaṁ, ānanda, pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti, antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace kho maṁ bhikkhū jānissanti—

micchādiṭṭhiko antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgatoti, samaggā maṁ santā nāsessanti;

vaggā pana maṁ na nāsessantī’ti.

Idaṁ, ānanda, dutiyaṁ atthavasaṁ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

Puna caparaṁ, ānanda, pāpabhikkhu micchāājīvo hoti, micchāājīvena jīvikaṁ kappeti.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace kho maṁ bhikkhū jānissanti—

micchāājīvo micchāājīvena jīvikaṁ kappetīti, samaggā maṁ santā nāsessanti;

vaggā pana maṁ na nāsessantī’ti.

Idaṁ, ānanda, tatiyaṁ atthavasaṁ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

Puna caparaṁ, ānanda, pāpabhikkhu lābhakāmo hoti sakkārakāmo anavaññattikāmo.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace kho maṁ bhikkhū jānissanti—

lābhakāmo sakkārakāmo anavaññattikāmoti, samaggā maṁ santā na sakkarissanti na garuṁ karissanti na mānessanti na pūjessanti;

vaggā pana maṁ sakkarissanti garuṁ karissanti mānessanti pūjessantī’ti.

Idaṁ, ānanda, catutthaṁ atthavasaṁ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

Ime kho, ānanda, cattāro atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.244

Aṅguttara Nikāya 4.244

1. Āpattibhayavagga

Āpattibhayasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, āpattibhayāni.

Katamāni cattāri?

Seyyathāpi, bhikkhave, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ:

‘ayaṁ te, deva, coro āgucārī.

Imassa devo daṇḍaṁ paṇetū’ti.

Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:

‘gacchatha, bho, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindathā’ti.

Tamenaṁ rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindeyyuṁ.

Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa:

‘pāpakaṁ vata, bho, ayaṁ puriso kammaṁ akāsi gārayhaṁ sīsacchejjaṁ.

Yatra hi nāma rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindissanti.

So vatassāhaṁ evarūpaṁ pāpakammaṁ na kareyyaṁ gārayhaṁ sīsacchejjan’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṁ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pārājikesu dhammesu.

Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—anāpanno vā pārājikaṁ dhammaṁ na āpajjissati, āpanno vā pārājikaṁ dhammaṁ yathādhammaṁ paṭikarissati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṁ paridhāya kese pakiritvā musalaṁ khandhe āropetvā mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:

‘ahaṁ, bhante, pāpakammaṁ akāsiṁ gārayhaṁ mosallaṁ, yena me āyasmanto attamanā honti taṁ karomī’ti.

Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa:

‘pāpakaṁ vata, bho, ayaṁ puriso kammaṁ akāsi gārayhaṁ mosallaṁ.

Yatra hi nāma kāḷavatthaṁ paridhāya kese pakiritvā musalaṁ khandhe āropetvā mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vakkhati:

“ahaṁ, bhante, pāpakammaṁ akāsiṁ gārayhaṁ mosallaṁ, yena me āyasmanto attamanā honti taṁ karomī”ti.

So vatassāhaṁ evarūpaṁ pāpakammaṁ na kareyyaṁ gārayhaṁ mosallan’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṁ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti saṅghādisesesu dhammesu, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—anāpanno vā saṅghādisesaṁ dhammaṁ na āpajjissati, āpanno vā saṅghādisesaṁ dhammaṁ yathādhammaṁ paṭikarissati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṁ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṁ khandhe āropetvā mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:

‘ahaṁ, bhante, pāpakammaṁ akāsiṁ gārayhaṁ bhasmapuṭaṁ.

Yena me āyasmanto attamanā honti taṁ karomī’ti.

Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa:

‘pāpakaṁ vata, bho, ayaṁ puriso kammaṁ akāsi gārayhaṁ bhasmapuṭaṁ.

Yatra hi nāma kāḷavatthaṁ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṁ khandhe āropetvā mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vakkhati:

“ahaṁ, bhante, pāpakammaṁ akāsiṁ gārayhaṁ bhasmapuṭaṁ;

yena me āyasmanto attamanā honti taṁ karomī”ti.

So vatassāhaṁ evarūpaṁ pāpakammaṁ na kareyyaṁ gārayhaṁ bhasmapuṭan’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṁ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pācittiyesu dhammesu, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—anāpanno vā pācittiyaṁ dhammaṁ na āpajjissati, āpanno vā pācittiyaṁ dhammaṁ yathādhammaṁ paṭikarissati.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṁ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:

‘ahaṁ, bhante, pāpakammaṁ akāsiṁ gārayhaṁ upavajjaṁ.

Yena me āyasmanto attamanā honti taṁ karomī’ti.

Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa:

‘pāpakaṁ vata, bho, ayaṁ puriso kammaṁ akāsi gārayhaṁ upavajjaṁ.

Yatra hi nāma kāḷavatthaṁ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vakkhati:

“ahaṁ, bhante, pāpakammaṁ akāsiṁ gārayhaṁ upavajjaṁ;

yena me āyasmanto attamanā honti taṁ karomī”ti.

So vatassāhaṁ evarūpaṁ pāpakammaṁ na kareyyaṁ gārayhaṁ upavajjan’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṁ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pāṭidesanīyesu dhammesu, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—anāpanno vā pāṭidesanīyaṁ dhammaṁ na āpajjissati, āpanno vā pāṭidesanīyaṁ dhammaṁ yathādhammaṁ paṭikarissati.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri āpattibhayānī”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.245

Aṅguttara Nikāya 4.245

1. Āpattibhayavagga

Sikkhānisaṁsasutta

“Sikkhānisaṁsamidaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ vussati paññuttaraṁ vimuttisāraṁ satādhipateyyaṁ.

Kathañca, bhikkhave, sikkhānisaṁsaṁ hoti?

Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṁ pasādāya pasannānaṁ bhiyyobhāvāya.

Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṁ pasādāya pasannānaṁ bhiyyobhāvāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya.

Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, sikkhānisaṁsaṁ hoti.

Kathañca, bhikkhave, paññuttaraṁ hoti?

Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya.

Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā paññāya samavekkhitā honti.

Evaṁ kho, bhikkhave, paññuttaraṁ hoti.

Kathañca, bhikkhave, vimuttisāraṁ hoti?

Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya.

Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṁ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā vimuttiyā phusitā honti.

Evaṁ kho, bhikkhave, vimuttisāraṁ hoti.

Kathañca, bhikkhave, satādhipateyyaṁ hoti?

‘Iti aparipūraṁ vā ābhisamācārikaṁ sikkhaṁ paripūressāmi, paripūraṁ vā ābhisamācārikaṁ sikkhaṁ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti—ajjhattaṁyeva sati sūpaṭṭhitā hoti.

‘Iti aparipūraṁ vā ādibrahmacariyikaṁ sikkhaṁ paripūressāmi, paripūraṁ vā ādibrahmacariyikaṁ sikkhaṁ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti—ajjhattaṁyeva sati sūpaṭṭhitā hoti.

‘Iti asamavekkhitaṁ vā dhammaṁ paññāya samavekkhissāmi, samavekkhitaṁ vā dhammaṁ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti—ajjhattaṁyeva sati sūpaṭṭhitā hoti.

‘Iti aphusitaṁ vā dhammaṁ vimuttiyā phusissāmi, phusitaṁ vā dhammaṁ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti—ajjhattaṁyeva sati sūpaṭṭhitā hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, satādhipateyyaṁ hoti.

‘Sikkhānisaṁsamidaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ vussati paññuttaraṁ vimuttisāraṁ satādhipateyyan’ti,

iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttan”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.246

Aṅguttara Nikāya 4.246

1. Āpattibhayavagga

Seyyāsutta

“Catasso imā, bhikkhave, seyyā.

Katamā catasso?

Petaseyyā, kāmabhogiseyyā, sīhaseyyā, tathāgataseyyā.

Katamā ca, bhikkhave, petaseyyā?

Yebhuyyena, bhikkhave, petā uttānā senti;

ayaṁ vuccati, bhikkhave, petaseyyā.

Katamā ca, bhikkhave, kāmabhogiseyyā?

Yebhuyyena, bhikkhave, kāmabhogī vāmena passena senti;

ayaṁ vuccati, bhikkhave, kāmabhogiseyyā.

Katamā ca, bhikkhave, sīhaseyyā?

Sīho, bhikkhave, migarājā dakkhiṇena passena seyyaṁ kappeti, pāde pādaṁ accādhāya, antarasatthimhi naṅguṭṭhaṁ anupakkhipitvā.

So paṭibujjhitvā purimaṁ kāyaṁ abbhunnāmetvā pacchimaṁ kāyaṁ anuviloketi.

Sace, bhikkhave, sīho migarājā kiñci passati kāyassa vikkhittaṁ vā visaṭaṁ vā, tena, bhikkhave, sīho migarājā anattamano hoti.

Sace pana, bhikkhave, sīho migarājā na kiñci passati kāyassa vikkhittaṁ vā visaṭaṁ vā, tena, bhikkhave, sīho migarājā attamano hoti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sīhaseyyā.

Katamā ca, bhikkhave, tathāgataseyyā?

Idha, bhikkhave, tathāgato vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, tathāgataseyyā.

Imā kho, bhikkhave, catasso seyyā”ti.

Catutthaṁ.

AN4.247

Aṅguttara Nikāya 4.247

1. Āpattibhayavagga

Thūpārahasutta

“Cattārome, bhikkhave, thūpārahā.

Katame cattāro?

Tathāgato arahaṁ sammāsambuddho thūpāraho, paccekabuddho thūpāraho, tathāgatasāvako thūpāraho, rājā cakkavattī thūpāraho—

Ime kho, bhikkhave, cattāro thūpārahā”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.248

Aṅguttara Nikāya 4.248

1. Āpattibhayavagga

Paññāvuddhisutta

“Cattārome, bhikkhave, dhammā paññāvuddhiyā saṁvattanti.

Katame cattāro?

Sappurisasaṁsevo, saddhammasavanaṁ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti—

Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā paññāvuddhiyā saṁvattantī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.249

Aṅguttara Nikāya 4.249

1. Āpattibhayavagga

Bahukārasutta

“Cattārome, bhikkhave, dhammā manussabhūtassa bahukārā honti.

Katame cattāro?

Sappurisasaṁsevo, saddhammasavanaṁ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti—

Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā manussabhūtassa bahukārā hontī”ti.

Sattamaṁ.

AN4.250

Aṅguttara Nikāya 4.250

1. Āpattibhayavagga

Paṭhamavohārasutta

“Cattārome, bhikkhave, anariyavohārā.

Katame cattāro?

Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, asute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā—

Ime kho, bhikkhave, cattāro anariyavohārā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.251

Aṅguttara Nikāya 4.251

1. Āpattibhayavagga

Dutiyavohārasutta

“Cattārome, bhikkhave, ariyavohārā.

Katame cattāro?

Adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, asute asutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā—

Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavohārā”ti.

Navamaṁ.

AN4.252

Aṅguttara Nikāya 4.252

1. Āpattibhayavagga

Tatiyavohārasutta

“Cattārome, bhikkhave, anariyavohārā.

Katame cattāro?

Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute asutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā—

Ime kho, bhikkhave, cattāro anariyavohārā”ti.

Dasamaṁ.

AN4.253

Aṅguttara Nikāya 4.253

1. Āpattibhayavagga

Catutthavohārasutta

“Cattārome, bhikkhave, ariyavohārā.

Katame cattāro?

Diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā—

Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavohārā”ti.

Ekādasamaṁ.

Āpattibhayavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Bhedaāpatti sikkhā ca,

seyyā thūpārahena ca;

Paññāvuddhi bahukārā,

vohārā caturo ṭhitāti.

Pañcamo paṇṇāsako samatto.

AN4.254

Aṅguttara Nikāya 4.254

1. Abhiññāvagga

Abhiññāsutta

“Cattārome, bhikkhave, dhammā.

Katame cattāro?

Atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā;

atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā;

atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā;

atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā.

Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā?

Pañcupādānakkhandhā—

ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā.

Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā?

Avijjā ca bhavataṇhā ca—

ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā.

Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā?

Samatho ca vipassanā ca—

ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā.

Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā?

Vijjā ca vimutti ca—

ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā.

Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.255

Aṅguttara Nikāya 4.255

1. Abhiññāvagga

Pariyesanāsutta

“Catasso imā, bhikkhave, anariyapariyesanā.

Katamā catasso?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhammaṁyeva pariyesati;

attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṁyeva pariyesati;

attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṁyeva pariyesati;

attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhammaṁyeva pariyesati.

Imā kho, bhikkhave, catasso anariyapariyesanā.

Catasso imā, bhikkhave, ariyapariyesanā.

Katamā catasso?

Idha, bhikkhave, ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṁ viditvā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati;

attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṁ viditvā abyādhiṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati;

attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṁ viditvā amataṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati;

attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhamme ādīnavaṁ viditvā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati.

Imā kho, bhikkhave, catasso ariyapariyesanā”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.256

Aṅguttara Nikāya 4.256

1. Abhiññāvagga

Saṅgahavatthusutta

“Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni.

Katamāni cattāri?

Dānaṁ, peyyavajjaṁ, atthacariyā, samānattatā—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri saṅgahavatthūnī”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.257

Aṅguttara Nikāya 4.257

1. Abhiññāvagga

Mālukyaputtasutta

Atha kho āyasmā mālukyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṁ etadavoca:

“Sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu, yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti.

“Ettha idāni, mālukyaputta, kiṁ dahare bhikkhū vakkhāma;

yatra hi nāma tvaṁ jiṇṇo vuddho mahallako tathāgatassa saṅkhittena ovādaṁ yācasī”ti.

“Desetu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ; desetu sugato saṅkhittena dhammaṁ. Appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa atthaṁ ājāneyyaṁ; appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa dāyādo assan”ti.

“Cattārome, mālukyaputta, taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Katame cattāro?

Cīvarahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Piṇḍapātahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Senāsanahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Itibhavābhavahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Ime kho, mālukyaputta, cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Yato kho, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ayaṁ vuccati, mālukyaputta, ‘bhikkhu acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’”ti.

Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavatā iminā ovādena ovadito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.

Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṁ ahosīti.

Catutthaṁ.

AN4.258

Aṅguttara Nikāya 4.258

1. Abhiññāvagga

Kulasutta

“Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṁ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni catūhi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.

Katamehi catūhi?

Naṭṭhaṁ na gavesanti, jiṇṇaṁ na paṭisaṅkharonti, aparimitapānabhojanā honti, dussīlaṁ itthiṁ vā purisaṁ vā ādhipacce ṭhapenti.

Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṁ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni imehi catūhi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.

Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṁ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni catūhi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.

Katamehi catūhi?

Naṭṭhaṁ gavesanti, jiṇṇaṁ paṭisaṅkharonti, parimitapānabhojanā honti, sīlavantaṁ itthiṁ vā purisaṁ vā ādhipacce ṭhapenti.

Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṁ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni imehi catūhi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarenā”ti.

Pañcamaṁ.

AN4.259

Aṅguttara Nikāya 4.259

1. Abhiññāvagga

Paṭhamaājānīyasutta

“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN4.260

Aṅguttara Nikāya 4.260

1. Abhiññāvagga

Dutiyaājānīyasutta

“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti, balasampanno ca, javasampanno ca, ārohapariṇāhasampanno ca.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi catūhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti, balasampanno ca, javasampanno ca, ārohapariṇāhasampanno ca.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti.

Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Sattamaṁ.

AN4.261

Aṅguttara Nikāya 4.261

1. Abhiññāvagga

Balasutta

“Cattārimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni cattāri?

Vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ—

Imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN4.262

Aṅguttara Nikāya 4.262

1. Abhiññāvagga

Araññasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṁ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Katamehi catūhi?

Kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṁsāvitakkena, duppañño hoti jaḷo elamūgo—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṁ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Katamehi catūhi?

Nekkhammavitakkena, abyāpādavitakkena, avihiṁsāvitakkena, paññavā hoti ajaḷo anelamūgo—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitun”ti.

Navamaṁ.

AN4.263

Aṅguttara Nikāya 4.263

1. Abhiññāvagga

Kammasutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena, sāvajjāya diṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavati.

Katamehi catūhi?

Anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena, anavajjāya diṭṭhiyā—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ, bahuñca puññaṁ pasavatī”ti.

Dasamaṁ.

Abhiññāvaggo chaṭṭho.

Tassuddānaṁ

Abhiññā pariyesanā,

saṅgahaṁ mālukyaputto;

Kulaṁ dve ca ājānīyā,

balaṁ araññakammunāti.

AN4.264

Aṅguttara Nikāya 4.264

1. Kammapathavagga

Pāṇātipātīsutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti, pāṇātipāte ca samanuñño hoti, pāṇātipātassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi catūhi?

Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.265

Aṅguttara Nikāya 4.265

1. Kammapathavagga

Adinnādāyīsutta

“Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi catūhi?

Attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti, adinnādāne ca samanuñño hoti, adinnādānassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—

imehi kho …pe….

Attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, adinnādānā veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho, bhikkhave …pe….

Dutiyaṁ.

AN4.266

Aṅguttara Nikāya 4.266

1. Kammapathavagga

Micchācārīsutta

…pe… Attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti, kāmesumicchācāre ca samanuñño hoti, kāmesumicchācārassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho …pe….

Attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho …pe….

Tatiyaṁ.

AN4.267

Aṅguttara Nikāya 4.267

1. Kammapathavagga

Musāvādīsutta

…pe… Attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti, musāvāde ca samanuñño hoti, musāvādassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho …pe….

Attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, musāvādā veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Catutthaṁ.

AN4.268

Aṅguttara Nikāya 4.268

1. Kammapathavagga

Pisuṇavācāsutta

…pe… Attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti, pisuṇāya vācāya ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Pañcamaṁ.

AN4.269

Aṅguttara Nikāya 4.269

1. Kammapathavagga

Pharusavācāsutta

…pe… Attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti, pharusāya vācāya ca samanuñño hoti, pharusāya vācāya ca vaṇṇaṁ bhāsati …pe….

Attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho …pe….

Chaṭṭhaṁ.

AN4.270

Aṅguttara Nikāya 4.270

1. Kammapathavagga

Samphappalāpasutta

…pe… Attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti, samphappalāpe ca samanuñño hoti, samphappalāpassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, samphappalāpā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, samphappalāpā veramaṇiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho, bhikkhave …pe….

Sattamaṁ.

AN4.271

Aṅguttara Nikāya 4.271

1. Kammapathavagga

Abhijjhālusutta

…pe… Attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti, abhijjhāya ca samanuñño hoti, abhijjhāya ca vaṇṇaṁ bhāsati …pe….

Attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti, anabhijjhāya ca samanuñño hoti, anabhijjhāya ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi kho …pe….

Aṭṭhamaṁ.

AN4.272

Aṅguttara Nikāya 4.272

1. Kammapathavagga

Byāpannacittasutta

…pe… Attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, byāpāde ca samanuñño hoti, byāpādassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti, abyāpāde ca samanuñño hoti, abyāpādassa ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Navamaṁ.

AN4.273

Aṅguttara Nikāya 4.273

1. Kammapathavagga

Micchādiṭṭhisutta

…pe… Attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti, micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti, micchādiṭṭhiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—imehi …pe….

Attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti, sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti, sammādiṭṭhiyā ca vaṇṇaṁ bhāsati—

imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.

Dasamaṁ.

Kammapathavaggo sattamo.

AN4.274

Aṅguttara Nikāya 4.274

1. Rāgapeyyāla

Satipaṭṭhānasutta

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;

vedanāsu …pe… citte …pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN4.275

Aṅguttara Nikāya 4.275

1. Rāgapeyyāla

Sammappadhānasutta

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;

uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe… anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe… uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā”ti.

Dutiyaṁ.

AN4.276

Aṅguttara Nikāya 4.276

1. Rāgapeyyāla

Iddhipādasutta

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā.

Katame cattāro?

Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti;

vīriyasamādhi …pe…

cittasamādhi …pe…

vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.

Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā”ti.

Tatiyaṁ.

AN4.277-303

Aṅguttara Nikāya 4.277–303

1. Rāgapeyyāla

Pariññādisutta

“Rāgassa, bhikkhave, pariññāya …pe… parikkhayāya … pahānāya … khayāya … vayāya … virāgāya … nirodhāya … cāgāya … paṭinissaggāya cattāro dhammā bhāvetabbā …pe….

Tiṁsatimaṁ.

AN4.304-783

Aṅguttara Nikāya 4.304–783

1. Rāgapeyyāla

Dosaabhiññādisutta

“Dosassa …pe… mohassa … kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa abhiññāya … pariññāya … parikkhayāya … pahānāya … khayāya … vayāya … virāgāya … nirodhāya … cāgāya … paṭinissaggāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā”ti.

Dasuttarapañcasatimaṁ.

Rāgapeyyālaṁ niṭṭhitaṁ.

Pañcamo paṇṇāsako samatto.

Catukkanipātapāḷi niṭṭhitā.