AN5.1

Aṅguttara Nikāya 5.1

1. Sekhabalavagga

Saṅkhittasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Pañcimāni, bhikkhave, sekhabalāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, hirībalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca sekhabalāni.

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘saddhābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena, hirībalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena, ottappabalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena, vīriyabalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena, paññābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalenā’ti.

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

Idamavoca bhagavā.

Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

Paṭhamaṁ.

AN5.2

Aṅguttara Nikāya 5.2

1. Sekhabalavagga

Vitthatasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, sekhabalāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, hirībalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, saddhābalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhābalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, hirībalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako hirīmā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, hirībalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, ottappabalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, ottappabalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, paññābalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññābalaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, pañca sekhabalāni.

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘saddhābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena, hirībalena … ottappabalena … vīriyabalena … paññābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalenā’ti.

Evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.3

Aṅguttara Nikāya 5.3

1. Sekhabalavagga

Dukkhasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṁ viharati savighātaṁ saupāyāsaṁ sapariḷāhaṁ, kāyassa ca bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, kusīto hoti, duppañño hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṁ viharati savighātaṁ saupāyāsaṁ sapariḷāhaṁ, kāyassa ca bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhaṁ viharati avighātaṁ anupāyāsaṁ apariḷāhaṁ, kāyassa ca bhedā paraṁ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhaṁ viharati avighātaṁ anupāyāsaṁ apariḷāhaṁ, kāyassa ca bhedā paraṁ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.4

Aṅguttara Nikāya 5.4

1. Sekhabalavagga

Yathābhatasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, kusīto hoti, duppañño hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Catutthaṁ.

AN5.5

Aṅguttara Nikāya 5.5

1. Sekhabalavagga

Sikkhāsutta

“Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati, tassa diṭṭheva dhamme pañca sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti.

Katame pañca?

Saddhāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, hirīpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, ottappampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, vīriyampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, paññāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu.

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati, tassa diṭṭheva dhamme ime pañca sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti.

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukho rudamāno paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, tassa diṭṭheva dhamme pañca sahadhammikā pāsaṁsā ṭhānā āgacchanti.

Katame pañca?

Saddhāpi nāma te ahosi kusalesu dhammesu, hirīpi nāma te ahosi kusalesu dhammesu, ottappampi nāma te ahosi kusalesu dhammesu, vīriyampi nāma te ahosi kusalesu dhammesu, paññāpi nāma te ahosi kusalesu dhammesu.

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukho rudamāno paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, tassa diṭṭheva dhamme ime pañca sahadhammikā pāsaṁsā ṭhānā āgacchantī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.6

Aṅguttara Nikāya 5.6

1. Sekhabalavagga

Samāpattisutta

“Na tāva, bhikkhave, akusalassa samāpatti hoti yāva saddhā paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu.

Yato ca kho, bhikkhave, saddhā antarahitā hoti, assaddhiyaṁ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati;

atha akusalassa samāpatti hoti.

Na tāva, bhikkhave, akusalassa samāpatti hoti yāva hirī paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu.

Yato ca kho, bhikkhave, hirī antarahitā hoti, ahirikaṁ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati;

atha akusalassa samāpatti hoti.

Na tāva, bhikkhave, akusalassa samāpatti hoti yāva ottappaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti kusalesu dhammesu.

Yato ca kho, bhikkhave, ottappaṁ antarahitaṁ hoti, anottappaṁ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati;

atha akusalassa samāpatti hoti.

Na tāva, bhikkhave, akusalassa samāpatti hoti yāva vīriyaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti kusalesu dhammesu.

Yato ca kho, bhikkhave, vīriyaṁ antarahitaṁ hoti, kosajjaṁ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati;

atha akusalassa samāpatti hoti.

Na tāva, bhikkhave, akusalassa samāpatti hoti yāva paññā paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu.

Yato ca kho, bhikkhave, paññā antarahitā hoti, duppaññā pariyuṭṭhāya tiṭṭhati;

atha akusalassa samāpatti hotī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.7

Aṅguttara Nikāya 5.7

1. Sekhabalavagga

Kāmasutta

“Yebhuyyena, bhikkhave, sattā kāmesu laḷitā.

Asitabyābhaṅgiṁ, bhikkhave, kulaputto ohāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, ‘saddhāpabbajito kulaputto’ti alaṁvacanāya.

Taṁ kissa hetu?

Labbhā, bhikkhave, yobbanena kāmā te ca kho yādisā vā tādisā vā.

Ye ca, bhikkhave, hīnā kāmā ye ca majjhimā kāmā ye ca paṇītā kāmā, sabbe kāmā ‘kāmā’tveva saṅkhaṁ gacchanti.

Seyyathāpi, bhikkhave, daharo kumāro mando uttānaseyyako dhātiyā pamādamanvāya kaṭṭhaṁ vā kaṭhalaṁ vā mukhe āhareyya.

Tamenaṁ dhāti sīghaṁ sīghaṁ manasi kareyya;

sīghaṁ sīghaṁ manasi karitvā sīghaṁ sīghaṁ āhareyya.

No ce sakkuṇeyya sīghaṁ sīghaṁ āharituṁ, vāmena hatthena sīsaṁ pariggahetvā dakkhiṇena hatthena vaṅkaṅguliṁ karitvā salohitampi āhareyya.

Taṁ kissa hetu?

‘Atthesā, bhikkhave, kumārassa vihesā;

nesā natthī’ti vadāmi.

Karaṇīyañca kho etaṁ, bhikkhave, dhātiyā atthakāmāya hitesiniyā anukampikāya, anukampaṁ upādāya.

Yato ca kho, bhikkhave, so kumāro vuddho hoti alaṁpañño, anapekkhā dāni, bhikkhave, dhāti tasmiṁ kumāre hoti:

‘attagutto dāni kumāro nālaṁ pamādāyā’ti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, yāvakīvañca bhikkhuno saddhāya akataṁ hoti kusalesu dhammesu, hiriyā akataṁ hoti kusalesu dhammesu, ottappena akataṁ hoti kusalesu dhammesu, vīriyena akataṁ hoti kusalesu dhammesu, paññāya akataṁ hoti kusalesu dhammesu, anurakkhitabbo tāva me so, bhikkhave, bhikkhu hoti.

Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhuno saddhāya kataṁ hoti kusalesu dhammesu, hiriyā kataṁ hoti kusalesu dhammesu, ottappena kataṁ hoti kusalesu dhammesu, vīriyena kataṁ hoti kusalesu dhammesu, paññāya kataṁ hoti kusalesu dhammesu, anapekkho dānāhaṁ, bhikkhave, tasmiṁ bhikkhusmiṁ homi:

‘attagutto dāni bhikkhu nālaṁ pamādāyā’”ti.

Sattamaṁ.

AN5.8

Aṅguttara Nikāya 5.8

1. Sekhabalavagga

Cavanasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Katamehi pañcahi?

Assaddho, bhikkhave, bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Ahiriko, bhikkhave, bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Anottappī, bhikkhave, bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Kusīto, bhikkhave, bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Duppañño, bhikkhave, bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Katamehi pañcahi?

Saddho, bhikkhave, bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Hirīmā, bhikkhave, bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Ottappī, bhikkhave, bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Āraddhavīriyo, bhikkhave, bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Paññavā, bhikkhave, bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu na cavati, patiṭṭhāti saddhamme”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.9

Aṅguttara Nikāya 5.9

1. Sekhabalavagga

Paṭhamaagāravasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Katamehi pañcahi?

Assaddho, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Ahiriko, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Anottappī, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Kusīto, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Duppañño, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso cavati, nappatiṭṭhāti saddhamme.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Katamehi pañcahi?

Saddho, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Hirīmā, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Ottappī, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Āraddhavīriyo, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Paññavā, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati, patiṭṭhāti saddhamme”ti.

Navamaṁ.

AN5.10

Aṅguttara Nikāya 5.10

1. Sekhabalavagga

Dutiyaagāravasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Katamehi pañcahi?

Assaddho, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Ahiriko, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Anottappī, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Kusīto, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Duppañño, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Katamehi pañcahi?

Saddho, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Hirīmā, bhikkhave, bhikkhu …pe… ottappī, bhikkhave, bhikkhu …pe… āraddhavīriyo, bhikkhave, bhikkhu …pe… paññavā, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjitun”ti.

Dasamaṁ.

Sekhabalavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Saṅkhittaṁ vitthataṁ dukkhā,

bhataṁ sikkhāya pañcamaṁ;

Samāpatti ca kāmesu,

cavanā dve agāravāti.

AN5.11

Aṅguttara Nikāya 5.11

1. Balavagga

Ananussutasutta

“Pubbāhaṁ, bhikkhave, ananussutesu dhammesu abhiññāvosānapāramippatto paṭijānāmi.

Pañcimāni, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavatteti.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, hirībalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṁ ṭhānaṁ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṁ nadati, brahmacakkaṁ pavattetī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.12

Aṅguttara Nikāya 5.12

1. Balavagga

Kūṭasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, sekhabalāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, hirībalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca sekhabalāni.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ sekhabalānaṁ etaṁ aggaṁ etaṁ saṅgāhikaṁ etaṁ saṅghātaniyaṁ, yadidaṁ paññābalaṁ.

Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa etaṁ aggaṁ etaṁ saṅgāhikaṁ etaṁ saṅghātaniyaṁ, yadidaṁ kūṭaṁ.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ sekhabalānaṁ etaṁ aggaṁ etaṁ saṅgāhikaṁ etaṁ saṅghātaniyaṁ, yadidaṁ paññābalaṁ.

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘saddhābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena, hirībalena … ottappabalena … vīriyabalena … paññābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalenā’ti.

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.13

Aṅguttara Nikāya 5.13

1. Balavagga

Saṅkhittasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca balānī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.14

Aṅguttara Nikāya 5.14

1. Balavagga

Vitthatasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, saddhābalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhābalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, satibalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, satibalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, samādhibalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, samādhibalaṁ.

Katamañca, bhikkhave, paññābalaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññābalaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, pañca balānī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.15

Aṅguttara Nikāya 5.15

1. Balavagga

Daṭṭhabbasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ.

Kattha ca, bhikkhave, saddhābalaṁ daṭṭhabbaṁ?

Catūsu sotāpattiyaṅgesu.

Ettha saddhābalaṁ daṭṭhabbaṁ.

Kattha ca, bhikkhave, vīriyabalaṁ daṭṭhabbaṁ?

Catūsu sammappadhānesu.

Ettha vīriyabalaṁ daṭṭhabbaṁ.

Kattha ca, bhikkhave, satibalaṁ daṭṭhabbaṁ?

Catūsu satipaṭṭhānesu.

Ettha satibalaṁ daṭṭhabbaṁ.

Kattha ca, bhikkhave, samādhibalaṁ daṭṭhabbaṁ?

Catūsu jhānesu.

Ettha samādhibalaṁ daṭṭhabbaṁ.

Kattha ca, bhikkhave, paññābalaṁ daṭṭhabbaṁ?

Catūsu ariyasaccesu.

Ettha paññābalaṁ daṭṭhabbaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, pañca balānī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.16

Aṅguttara Nikāya 5.16

1. Balavagga

Punakūṭasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca balāni.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ balānaṁ etaṁ aggaṁ etaṁ saṅgāhikaṁ etaṁ saṅghātaniyaṁ, yadidaṁ paññābalaṁ.

Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa etaṁ aggaṁ etaṁ saṅgāhikaṁ etaṁ saṅghātaniyaṁ, yadidaṁ kūṭaṁ.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ balānaṁ etaṁ aggaṁ etaṁ saṅgāhikaṁ etaṁ saṅghātaniyaṁ, yadidaṁ paññābalan”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.17

Aṅguttara Nikāya 5.17

1. Balavagga

Paṭhamahitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā sīlasampanno hoti, no paraṁ sīlasampadāya samādapeti;

attanā samādhisampanno hoti, no paraṁ samādhisampadāya samādapeti;

attanā paññāsampanno hoti, no paraṁ paññāsampadāya samādapeti;

attanā vimuttisampanno hoti, no paraṁ vimuttisampadāya samādapeti;

attanā vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, no paraṁ vimuttiñāṇadassanasampadāya samādapeti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato bhikkhu attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.18

Aṅguttara Nikāya 5.18

1. Balavagga

Dutiyahitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā na sīlasampanno hoti, paraṁ sīlasampadāya samādapeti;

attanā na samādhisampanno hoti, paraṁ samādhisampadāya samādapeti;

attanā na paññāsampanno hoti, paraṁ paññāsampadāya samādapeti;

attanā na vimuttisampanno hoti, paraṁ vimuttisampadāya samādapeti;

attanā na vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, paraṁ vimuttiñāṇadassanasampadāya samādapeti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāyā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.19

Aṅguttara Nikāya 5.19

1. Balavagga

Tatiyahitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu neva attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā na sīlasampanno hoti, no paraṁ sīlasampadāya samādapeti;

attanā na samādhisampanno hoti, no paraṁ samādhisampadāya samādapeti;

attanā na paññāsampanno hoti, no paraṁ paññāsampadāya samādapeti;

attanā na vimuttisampanno hoti, no paraṁ vimuttisampadāya samādapeti;

attanā na vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, no paraṁ vimuttiñāṇadassanasampadāya samādapeti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu neva attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā”ti.

Navamaṁ.

AN5.20

Aṅguttara Nikāya 5.20

1. Balavagga

Catutthahitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya ca.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, parañca sīlasampadāya samādapeti;

attanā ca samādhisampanno hoti, parañca samādhisampadāya samādapeti, attanā ca paññāsampanno hoti, parañca paññāsampadāya samādapeti;

attanā ca vimuttisampanno hoti, parañca vimuttisampadāya samādapeti;

attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, parañca vimuttiñāṇadassanasampadāya samādapeti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā”ti.

Dasamaṁ.

Balavaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Ananussutakūṭañca,

saṅkhittaṁ vitthatena ca;

Daṭṭhabbañca puna kūṭaṁ,

cattāropi hitena cāti.

AN5.21

Aṅguttara Nikāya 5.21

1. Pañcaṅgikavagga

Paṭhamaagāravasutta

“So vata, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso asabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Ābhisamācārikaṁ dhammaṁ aparipūretvā sekhaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Sekhaṁ dhammaṁ aparipūretvā sīlāni paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Sīlāni aparipūretvā sammādiṭṭhiṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Sammādiṭṭhiṁ aparipūretvā sammāsamādhiṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

So vata, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso sabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Ābhisamācārikaṁ dhammaṁ paripūretvā sekhaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Sekhaṁ dhammaṁ paripūretvā sīlāni paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Sīlāni paripūretvā sammādiṭṭhiṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Sammādiṭṭhiṁ paripūretvā sammāsamādhiṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.22

Aṅguttara Nikāya 5.22

1. Pañcaṅgikavagga

Dutiyaagāravasutta

“So vata, bhikkhave, bhikkhu agāravo appatisso asabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Ābhisamācārikaṁ dhammaṁ aparipūretvā sekhaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Sekhaṁ dhammaṁ aparipūretvā sīlakkhandhaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Sīlakkhandhaṁ aparipūretvā samādhikkhandhaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

‘Samādhikkhandhaṁ aparipūretvā paññākkhandhaṁ paripūressatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

So vata, bhikkhave, bhikkhu sagāravo sappatisso sabhāgavuttiko ‘sabrahmacārīsu ābhisamācārikaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Ābhisamācārikaṁ dhammaṁ paripūretvā sekhaṁ dhammaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Sekhaṁ dhammaṁ paripūretvā sīlakkhandhaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Sīlakkhandhaṁ paripūretvā samādhikkhandhaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjati.

‘Samādhikkhandhaṁ paripūretvā paññākkhandhaṁ paripūressatī’ti ṭhānametaṁ vijjatī”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.23

Aṅguttara Nikāya 5.23

1. Pañcaṅgikavagga

Upakkilesasutta

“Pañcime, bhikkhave, jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya.

Katame pañca?

Ayo, lohaṁ, tipu, sīsaṁ, sajjhaṁ—

ime kho, bhikkhave, pañca jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya.

Yato ca kho, bhikkhave, jātarūpaṁ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṁ hoti, taṁ hoti jātarūpaṁ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā upeti kammāya.

Yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati—yadi muddikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya yadi suvaṇṇamālāya—tañcassa atthaṁ anubhoti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime cittassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.

Katame pañca?

Kāmacchando, byāpādo, thinamiddhaṁ, uddhaccakukkuccaṁ, vicikicchā—

ime kho, bhikkhave, pañca cittassa upakkilesā yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.

Yato ca kho, bhikkhave, cittaṁ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṁ hoti, taṁ hoti cittaṁ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.

Yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ—ekopi hutvā bahudhā assaṁ, bahudhāpi hutvā eko assaṁ; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gaccheyyaṁ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ kareyyaṁ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gaccheyyaṁ, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṁ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṁ parimajjeyyaṁ yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṁ—dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajāneyyaṁ—

sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ,

amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ,

sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ,

anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ,

samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajāneyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe—amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṁ—ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannāti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.24

Aṅguttara Nikāya 5.24

1. Pañcaṅgikavagga

Dussīlasutta

“Dussīlassa, bhikkhave, sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ.

Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno.

Tassa papaṭikāpi na pāripūriṁ gacchati, tacopi na pāripūriṁ gacchati, pheggupi na pāripūriṁ gacchati, sāropi na pāripūriṁ gacchati;

evamevaṁ kho, bhikkhave, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ.

Sīlavato, bhikkhave, sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ.

Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṁ gacchati, tacopi pāripūriṁ gacchati, pheggupi pāripūriṁ gacchati, sāropi pāripūriṁ gacchati;

evamevaṁ kho, bhikkhave, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ hoti vimuttiñāṇadassanan”ti.

Catutthaṁ.

AN5.25

Aṅguttara Nikāya 5.25

1. Pañcaṅgikavagga

Anuggahitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṁsā ca.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, sammādiṭṭhi sīlānuggahitā ca hoti, sutānuggahitā ca hoti, sākacchānuggahitā ca hoti, samathānuggahitā ca hoti, vipassanānuggahitā ca hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṁsā cā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.26

Aṅguttara Nikāya 5.26

1. Pañcaṅgikavagga

Vimuttāyatanasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.

Katamāni pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī.

Yathā yathā, bhikkhave, tassa bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.

Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.

Pamuditassa pīti jāyati.

Pītimanassa kāyo passambhati.

Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.

Sukhino cittaṁ samādhiyati.

Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti.

Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.

Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.

Pamuditassa pīti jāyati.

Pītimanassa kāyo passambhati.

Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.

Sukhino cittaṁ samādhiyati.

Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti.

Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.

Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.

Pamuditassa pīti jāyati.

Pītimanassa kāyo passambhati.

Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.

Sukhino cittaṁ samādhiyati.

Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino …pe… yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti;

api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.

Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.

Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.

Pamuditassa pīti jāyati.

Pītimanassa kāyo passambhati.

Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.

Sukhino cittaṁ samādhiyati.

Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati;

api ca khvassa aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya.

Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhuno aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.

Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.

Pamuditassa pīti jāyati.

Pītimanassa kāyo passambhati.

Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.

Sukhino cittaṁ samādhiyati.

Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.27

Aṅguttara Nikāya 5.27

1. Pañcaṅgikavagga

Samādhisutta

“Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha appamāṇaṁ nipakā patissatā.

Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvayataṁ appamāṇaṁ nipakānaṁ patissatānaṁ pañca ñāṇāni paccattaññeva uppajjanti.

Katamāni pañca?

‘Ayaṁ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko’ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati,

‘ayaṁ samādhi ariyo nirāmiso’ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati,

‘ayaṁ samādhi akāpurisasevito’ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati,

‘ayaṁ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato, na sasaṅkhāraniggayhavāritagato’ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati,

‘sato kho panāhaṁ imaṁ samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī’ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati.

Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha appamāṇaṁ nipakā patissatā.

Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvayataṁ appamāṇaṁ nipakānaṁ patissatānaṁ imāni pañca ñāṇāni paccattaññeva uppajjantī”ti.

Sattamaṁ.

AN5.28

Aṅguttara Nikāya 5.28

1. Pañcaṅgikavagga

Pañcaṅgikasutta

“Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa bhāvanaṁ desessāmi.

Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Katamā ca, bhikkhave, ariyassa pañcaṅgikassa sammāsamādhissa bhāvanā?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṁsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṁ paripphosakaṁ sanneyya. Sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharinī.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṁ paṭhamā bhāvanā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, udakarahado gambhīro ubbhidodako. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṁ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṁ, devo ca kālena kālaṁ sammā dhāraṁ nānuppaveccheyya.

Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṁ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya; nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṁ assa.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.

Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṁ dutiyā bhāvanā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni.

Tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni;

nāssa kiñci sabbāvataṁ uppalānaṁ vā padumānaṁ vā puṇḍarīkānaṁ vā sītena vārinā apphuṭaṁ assa.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.

Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṁ tatiyā bhāvanā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso odātena vatthena sasīsaṁ pārupitvā nisinno assa;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṁ assa.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti;

nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.

Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṁ catutthā bhāvanā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇānimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya.

Seyyathāpi, bhikkhave, aññova aññaṁ paccavekkheyya, ṭhito vā nisinnaṁ paccavekkheyya, nisinno vā nipannaṁ paccavekkheyya.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇānimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya.

Ariyassa, bhikkhave, pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṁ pañcamā bhāvanā.

Evaṁ bhāvite kho, bhikkhave, bhikkhu ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṁ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

Seyyathāpi, bhikkhave, udakamaṇiko ādhāre ṭhapito pūro udakassa samatittiko kākapeyyo.

Tamenaṁ balavā puriso yato yato āvajjeyya, āgaccheyya udakan”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṁ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṁ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

Seyyathāpi, bhikkhave, same bhūmibhāge pokkharaṇī caturaṁsā ālibaddhā pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā.

Tamenaṁ balavā puriso yato yato āliṁ muñceyya, āgaccheyya udakan”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṁ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṁ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa …pe… sati sati āyatane.

Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo.

Tamenaṁ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyapi paccāsāreyyapi.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṁ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṁ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ—ekopi hutvā bahudhā assaṁ …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṁ—dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajāneyyaṁ—

sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,

sadosaṁ vā cittaṁ …

vītadosaṁ vā cittaṁ …

samohaṁ vā cittaṁ …

vītamohaṁ vā cittaṁ …

saṅkhittaṁ vā cittaṁ …

vikkhittaṁ vā cittaṁ …

mahaggataṁ vā cittaṁ …

amahaggataṁ vā cittaṁ …

sauttaraṁ vā cittaṁ …

anuttaraṁ vā cittaṁ …

samāhitaṁ vā cittaṁ …

asamāhitaṁ vā cittaṁ …

vimuttaṁ vā cittaṁ …

avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajāneyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ, dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena …pe… yathākammūpage satte pajāneyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhati: ‘āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.29

Aṅguttara Nikāya 5.29

1. Pañcaṅgikavagga

Caṅkamasutta

“Pañcime, bhikkhave, caṅkame ānisaṁsā.

Katame pañca?

Addhānakkhamo hoti, padhānakkhamo hoti, appābādho hoti, asitaṁ pītaṁ khāyitaṁ sāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, caṅkamādhigato samādhi ciraṭṭhitiko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca caṅkame ānisaṁsā”ti.

Navamaṁ.

AN5.30

Aṅguttara Nikāya 5.30

1. Pañcaṅgikavagga

Nāgitasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena icchānaṅgalaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

Assosuṁ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā:

“samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṁ anuppatto; icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti’.

So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.

So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.

Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṁsu uccāsaddamahāsaddā.

Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nāgitaṁ āmantesi:

“ke pana kho, nāgita, uccāsaddamahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?

“Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaññeva uddissa bhikkhusaṅghañcā”ti.

“Māhaṁ, nāgita, yasena samāgamaṁ, mā ca mayā yaso.

Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.

So taṁ mīḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyyā”ti.

“Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā, adhivāsetu sugato;

adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato.

Yena yeneva dāni bhagavā gamissati taṁninnāva gamissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca.

Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṁ udakāni pavattanti;

evamevaṁ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, taṁninnāva gamissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca.

Taṁ kissa hetu?

Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇan”ti.

“Māhaṁ, nāgita, yasena samāgamaṁ, mā ca mayā yaso.

Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.

So taṁ mīḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyya.

Asitapītakhāyitasāyitassa kho, nāgita, uccārapassāvo—

eso tassa nissando.

Piyānaṁ kho, nāgita, vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā—

eso tassa nissando.

Asubhanimittānuyogaṁ anuyuttassa kho, nāgita, subhanimitte pāṭikulyatā saṇṭhāti—

eso tassa nissando.

Chasu kho, nāgita, phassāyatanesu aniccānupassino viharato phasse pāṭikulyatā saṇṭhāti—

eso tassa nissando.

Pañcasu kho, nāgita, upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato upādāne pāṭikulyatā saṇṭhāti—

eso tassa nissando”ti.

Dasamaṁ.

Pañcaṅgikavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Dve agāravupakkilesā,

Dussīlānuggahitena ca;

Vimuttisamādhipañcaṅgikā,

Caṅkamaṁ nāgitena cāti.

AN5.31

Aṅguttara Nikāya 5.31

1. Sumanavagga

Sumanasutta

Ekaṁ samayaṁ …pe… anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho sumanā rājakumārī pañcahi rathasatehi pañcahi rājakumārisatehi parivutā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho sumanā rājakumārī bhagavantaṁ etadavoca:

“Idhassu, bhante, bhagavato dve sāvakā samasaddhā samasīlā samapaññā—

eko dāyako, eko adāyako.

Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyuṁ.

Devabhūtānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

“Siyā, sumane”ti bhagavā avoca:

“yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ devabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti—

dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena ādhipateyyena.

Yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ devabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti”.

“Sace pana te, bhante, tato cutā itthattaṁ āgacchanti, manussabhūtānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

“Siyā, sumane”ti bhagavā avoca:

“yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ manussabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti—

mānusakena āyunā, mānusakena vaṇṇena, mānusakena sukhena, mānusakena yasena, mānusakena ādhipateyyena.

Yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ manussabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti”.

“Sace pana te, bhante, ubho agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, pabbajitānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

“Siyā, sumane”ti bhagavā avoca:

“yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ pabbajito samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti—

yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati appaṁ ayācito, yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati appaṁ ayācito, yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjati appaṁ ayācito, yācitova bahulaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjati appaṁ ayācito.

Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṁ viharati tyassa manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti appaṁ amanāpena, manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti appaṁ amanāpena, manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti appaṁ amanāpena, manāpaṁyeva bahulaṁ upahāraṁ upaharanti appaṁ amanāpaṁ.

Yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ pabbajito samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhātī”ti.

“Sace pana te, bhante, ubho arahattaṁ pāpuṇanti, arahattappattānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

“Ettha kho panesāhaṁ, sumane, na kiñci nānākaraṇaṁ vadāmi, yadidaṁ vimuttiyā vimuttin”ti.

“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Yāvañcidaṁ, bhante, alameva dānāni dātuṁ alaṁ puññāni kātuṁ;

yatra hi nāma devabhūtassāpi upakārāni puññāni, manussabhūtassāpi upakārāni puññāni, pabbajitassāpi upakārāni puññānī”ti.

“Evametaṁ, sumane.

Alañhi, sumane, dānāni dātuṁ alaṁ puññāni kātuṁ.

Devabhūtassāpi upakārāni puññāni, manussabhūtassāpi upakārāni puññāni, pabbajitassāpi upakārāni puññānī”ti.

Idamavoca bhagavā.

Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

“Yathāpi cando vimalo,

gacchaṁ ākāsadhātuyā;

Sabbe tārāgaṇe loke,

ābhāya atirocati.

Tatheva sīlasampanno,

saddho purisapuggalo;

Sabbe maccharino loke,

cāgena atirocati.

Yathāpi megho thanayaṁ,

vijjumālī satakkaku;

Thalaṁ ninnañca pūreti,

abhivassaṁ vasundharaṁ.

Evaṁ dassanasampanno,

sammāsambuddhasāvako;

Macchariṁ adhigaṇhāti,

pañcaṭhānehi paṇḍito.

Āyunā yasasā ceva,

vaṇṇena ca sukhena ca;

Sa ve bhogaparibyūḷho,

pecca sagge pamodatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.32

Aṅguttara Nikāya 5.32

1. Sumanavagga

Cundīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Atha kho cundī rājakumārī pañcahi rathasatehi pañcahi ca kumārisatehi parivutā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho cundī rājakumārī bhagavantaṁ etadavoca:

“Amhākaṁ, bhante, bhātā cundo nāma rājakumāro, so evamāha:

‘yadeva so hoti itthī vā puriso vā buddhaṁ saraṇaṁ gato, dhammaṁ saraṇaṁ gato, saṅghaṁ saraṇaṁ gato, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁyeva upapajjati, no duggatin’ti.

Sāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ pucchāmi:

‘kathaṁrūpe kho, bhante, satthari pasanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁyeva upapajjati, no duggatiṁ?

Kathaṁrūpe dhamme pasanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁyeva upapajjati, no duggatiṁ?

Kathaṁrūpe saṅghe pasanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁyeva upapajjati, no duggatiṁ?

Kathaṁrūpesu sīlesu paripūrakārī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁyeva upapajjati, no duggatin’”ti?

“Yāvatā, cundi, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṁ aggamakkhāyati arahaṁ sammāsambuddho.

Ye kho, cundi, buddhe pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, cundi, dhammā saṅkhatā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṁ aggamakkhāyati.

Ye, cundi, ariye aṭṭhaṅgike magge pasannā, agge te pasannā, agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, cundi, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—

madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.

Ye kho, cundi, virāge dhamme pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, cundi, saṅghā vā gaṇā vā, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—

cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Ye kho, cundi, saṅghe pasannā, agge te pasannā.

Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti.

Yāvatā, cundi, sīlāni, ariyakantāni sīlāni tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—

akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni.

Ye kho, cundi, ariyakantesu sīlesu paripūrakārino, agge te paripūrakārino.

Agge kho pana paripūrakārīnaṁ aggo vipāko hotīti.

Aggato ve pasannānaṁ,

aggaṁ dhammaṁ vijānataṁ;

Agge buddhe pasannānaṁ,

dakkhiṇeyye anuttare.

Agge dhamme pasannānaṁ,

virāgūpasame sukhe;

Agge saṅghe pasannānaṁ,

puññakkhette anuttare.

Aggasmiṁ dānaṁ dadataṁ,

aggaṁ puññaṁ pavaḍḍhati;

Aggaṁ āyu ca vaṇṇo ca,

yaso kitti sukhaṁ balaṁ.

Aggassa dātā medhāvī,

aggadhammasamāhito;

Devabhūto manusso vā,

aggappatto pamodatī”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.33

Aṅguttara Nikāya 5.33

1. Sumanavagga

Uggahasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaddiye viharati jātiyā vane.

Atha kho uggaho meṇḍakanattā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ etadavoca:

“Adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya attacatuttho bhattan”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggahassa meṇḍakanattuno nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ etadavoca:

“imā me, bhante, kumāriyo patikulāni gamissanti.

Ovadatu tāsaṁ, bhante, bhagavā;

anusāsatu tāsaṁ, bhante, bhagavā, yaṁ tāsaṁ assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

Atha kho bhagavā tā kumāriyo etadavoca:

“tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘yassa vo mātāpitaro bhattuno dassanti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṁ upādāya, tassa bhavissāma pubbuṭṭhāyiniyo pacchānipātiniyo kiṅkārapaṭissāviniyo manāpacāriniyo piyavādiniyo’ti.

Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.

Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘ye te bhattu garuno bhavissanti mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti vā, te sakkarissāma garuṁ karissāma mānessāma pūjessāma abbhāgate ca āsanodakena paṭipūjessāmā’ti.

Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.

Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘ye te bhattu abbhantarā kammantā uṇṇāti vā kappāsāti vā, tattha dakkhā bhavissāma analasā, tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgatā, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātun’ti.

Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.

Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘yo so bhattu abbhantaro antojano dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tesaṁ katañca katato jānissāma akatañca akatato jānissāma, gilānakānañca balābalaṁ jānissāma, khādanīyaṁ bhojanīyañcassa paccaṁsena saṁvibhajissāmā’ti.

Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.

Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘yaṁ bhattā āharissati dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā, taṁ ārakkhena guttiyā sampādessāma, tattha ca bhavissāma adhuttī athenī asoṇḍī avināsikāyo’ti.

Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.

Imehi kho, kumāriyo, pañcahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.

Yo naṁ bharati sabbadā,

niccaṁ ātāpi ussuko;

Sabbakāmaharaṁ posaṁ,

bhattāraṁ nātimaññati.

Na cāpi sotthi bhattāraṁ,

issācārena rosaye;

Bhattu ca garuno sabbe,

paṭipūjeti paṇḍitā.

Uṭṭhāhikā analasā,

saṅgahitaparijjanā;

Bhattu manāpaṁ carati,

sambhataṁ anurakkhati.

Yā evaṁ vattatī nārī,

bhattuchandavasānugā;

Manāpā nāma te devā,

yattha sā upapajjatī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.34

Aṅguttara Nikāya 5.34

1. Sumanavagga

Sīhasenāpatisutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṁ etadavoca:

“sakkā nu kho, bhante, bhagavā sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ paññāpetun”ti?

“Sakkā, sīhā”ti bhagavā avoca:

“dāyako, sīha, dānapati bahuno janassa piyo hoti manāpo.

Yampi, sīha, dāyako dānapati bahuno janassa piyo hoti manāpo, idampi sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ.

Puna caparaṁ, sīha, dāyakaṁ dānapatiṁ santo sappurisā bhajanti.

Yampi, sīha, dāyakaṁ dānapatiṁ santo sappurisā bhajanti, idampi sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ.

Puna caparaṁ, sīha, dāyakassa dānapatino kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati.

Yampi, sīha, dāyakassa dānapatino kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati, idampi sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ.

Puna caparaṁ, sīha, dāyako dānapati yaṁ yadeva parisaṁ upasaṅkamati—yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ—visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto.

Yampi, sīha, dāyako dānapati yaṁ yadeva parisaṁ upasaṅkamati—yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ—visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto, idampi sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ.

Puna caparaṁ, sīha, dāyako dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Yampi, sīha, dāyako dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, idaṁ samparāyikaṁ dānaphalan”ti.

Evaṁ vutte, sīho senāpati bhagavantaṁ etadavoca:

“yānimāni, bhante, bhagavatā cattāri sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṁ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi; ahaṁ petāni jānāmi.

Ahaṁ, bhante, dāyako dānapati bahuno janassa piyo manāpo.

Ahaṁ, bhante, dāyako dānapati; maṁ santo sappurisā bhajanti.

Ahaṁ, bhante, dāyako dānapati; mayhaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato: ‘sīho senāpati dāyako kārako saṅghupaṭṭhāko’ti.

Ahaṁ, bhante, dāyako dānapati yaṁ yadeva parisaṁ upasaṅkamāmi—yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ—visārado upasaṅkamāmi amaṅkubhūto.

Yānimāni, bhante, bhagavatā cattāri sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṁ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi; ahaṁ petāni jānāmi.

Yañca kho maṁ, bhante, bhagavā evamāha:

‘dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatī’ti, etāhaṁ na jānāmi; ettha ca panāhaṁ bhagavato saddhāya gacchāmī”ti.

“Evametaṁ, sīha, evametaṁ, sīha.

Dāyako dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatīti.

Dadaṁ piyo hoti bhajanti naṁ bahū,

Kittiñca pappoti yaso ca vaḍḍhati;

Amaṅkubhūto parisaṁ vigāhati,

Visārado hoti naro amaccharī.

Tasmā hi dānāni dadanti paṇḍitā,

Vineyya maccheramalaṁ sukhesino;

Te dīgharattaṁ tidive patiṭṭhitā,

Devānaṁ sahabyagatā ramanti te.

Katāvakāsā katakusalā ito cutā,

Sayaṁpabhā anuvicaranti nandanaṁ;

Te tattha nandanti ramanti modare,

Samappitā kāmaguṇehi pañcahi;

Katvāna vākyaṁ asitassa tādino,

Ramanti sagge sugatassa sāvakā”ti.

Catutthaṁ.

AN5.35

Aṅguttara Nikāya 5.35

1. Sumanavagga

Dānānisaṁsasutta

“Pañcime, bhikkhave, dāne ānisaṁsā.

Katame pañca?

Bahuno janassa piyo hoti manāpo;

santo sappurisā bhajanti;

kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati;

gihidhammā anapagato hoti;

kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dāne ānisaṁsāti.

Dadamāno piyo hoti,

sataṁ dhammaṁ anukkamaṁ;

Santo naṁ sadā bhajanti,

saññatā brahmacārayo.

Te tassa dhammaṁ desenti,

Sabbadukkhāpanūdanaṁ;

Yaṁ so dhammaṁ idhaññāya,

Parinibbāti anāsavo”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.36

Aṅguttara Nikāya 5.36

1. Sumanavagga

Kāladānasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, kāladānāni.

Katamāni pañca?

Āgantukassa dānaṁ deti;

gamikassa dānaṁ deti;

gilānassa dānaṁ deti;

dubbhikkhe dānaṁ deti;

yāni tāni navasassāni navaphalāni tāni paṭhamaṁ sīlavantesu patiṭṭhāpeti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca kāladānānīti.

Kāle dadanti sappaññā,

vadaññū vītamaccharā;

Kālena dinnaṁ ariyesu,

ujubhūtesu tādisu.

Vippasannamanā tassa,

vipulā hoti dakkhiṇā;

Ye tattha anumodanti,

veyyāvaccaṁ karonti vā;

Na tena dakkhiṇā ūnā,

tepi puññassa bhāgino.

Tasmā dade appaṭivānacitto,

Yattha dinnaṁ mahapphalaṁ;

Puññāni paralokasmiṁ,

Patiṭṭhā honti pāṇinan”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.37

Aṅguttara Nikāya 5.37

1. Sumanavagga

Bhojanasutta

“Bhojanaṁ, bhikkhave, dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṁ pañca ṭhānāni deti.

Katamāni pañca?

Āyuṁ deti, vaṇṇaṁ deti, sukhaṁ deti, balaṁ deti, paṭibhānaṁ deti.

Āyuṁ kho pana datvā āyussa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā;

vaṇṇaṁ datvā vaṇṇassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā;

sukhaṁ datvā sukhassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā;

balaṁ datvā balassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā;

paṭibhānaṁ datvā paṭibhānassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā.

Bhojanaṁ, bhikkhave, dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṁ imāni pañca ṭhānāni detīti.

Āyudo balado dhīro,

vaṇṇado paṭibhānado;

Sukhassa dātā medhāvī,

sukhaṁ so adhigacchati.

Āyuṁ datvā balaṁ vaṇṇaṁ,

sukhañca paṭibhānakaṁ;

Dīghāyu yasavā hoti,

yattha yatthūpapajjatī”ti.

Sattamaṁ.

AN5.38

Aṅguttara Nikāya 5.38

1. Sumanavagga

Saddhasutta

“Pañcime, bhikkhave, saddhe kulaputte ānisaṁsā.

Katame pañca?

Ye te, bhikkhave, loke santo sappurisā te saddhaññeva paṭhamaṁ anukampantā anukampanti, no tathā assaddhaṁ;

saddhaññeva paṭhamaṁ upasaṅkamantā upasaṅkamanti, no tathā assaddhaṁ;

saddhaññeva paṭhamaṁ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhanti, no tathā assaddhaṁ;

saddhaññeva paṭhamaṁ dhammaṁ desentā desenti, no tathā assaddhaṁ;

saddho kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca saddhe kulaputte ānisaṁsā.

Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ catumahāpathe mahānigrodho samantā pakkhīnaṁ paṭisaraṇaṁ hoti;

evamevaṁ kho, bhikkhave, saddho kulaputto bahuno janassa paṭisaraṇaṁ hoti bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānanti.

Sākhāpattaphalūpeto,

khandhimāva mahādumo;

Mūlavā phalasampanno,

patiṭṭhā hoti pakkhinaṁ.

Manorame āyatane,

sevanti naṁ vihaṅgamā;

Chāyaṁ chāyatthikā yanti,

phalatthā phalabhojino.

Tatheva sīlasampannaṁ,

saddhaṁ purisapuggalaṁ;

Nivātavuttiṁ atthaddhaṁ,

sorataṁ sakhilaṁ muduṁ.

Vītarāgā vītadosā,

vītamohā anāsavā;

Puññakkhettāni lokasmiṁ,

sevanti tādisaṁ naraṁ.

Te tassa dhammaṁ desenti,

Sabbadukkhāpanūdanaṁ;

Yaṁ so dhammaṁ idhaññāya,

Parinibbāti anāsavo”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.39

Aṅguttara Nikāya 5.39

1. Sumanavagga

Puttasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, ṭhānāni sampassantā mātāpitaro puttaṁ icchanti kule jāyamānaṁ.

Katamāni pañca?

Bhato vā no bharissati;

kiccaṁ vā no karissati;

kulavaṁso ciraṁ ṭhassati;

dāyajjaṁ paṭipajjissati;

atha vā pana petānaṁ kālaṅkatānaṁ dakkhiṇaṁ anuppadassatīti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca ṭhānāni sampassantā mātāpitaro puttaṁ icchanti kule jāyamānanti.

Pañca ṭhānāni sampassaṁ,

puttaṁ icchanti paṇḍitā;

Bhato vā no bharissati,

kiccaṁ vā no karissati.

Kulavaṁso ciraṁ tiṭṭhe,

dāyajjaṁ paṭipajjati;

Atha vā pana petānaṁ,

dakkhiṇaṁ anuppadassati.

Ṭhānānetāni sampassaṁ,

puttaṁ icchanti paṇḍitā;

Tasmā santo sappurisā,

kataññū katavedino.

Bharanti mātāpitaro,

pubbe katamanussaraṁ;

Karonti nesaṁ kiccāni,

yathā taṁ pubbakārinaṁ.

Ovādakārī bhataposī,

kulavaṁsaṁ ahāpayaṁ;

Saddho sīlena sampanno,

putto hoti pasaṁsiyo”ti.

Navamaṁ.

AN5.40

Aṅguttara Nikāya 5.40

1. Sumanavagga

Mahāsālaputtasutta

“Himavantaṁ, bhikkhave, pabbatarājaṁ nissāya mahāsālā pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhanti.

Katamāhi pañcahi?

Sākhāpattapalāsena vaḍḍhanti;

tacena vaḍḍhanti;

papaṭikāya vaḍḍhanti;

pheggunā vaḍḍhanti;

sārena vaḍḍhanti.

Himavantaṁ, bhikkhave, pabbatarājaṁ nissāya mahāsālā imāhi pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhanti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, saddhaṁ kulaputtaṁ nissāya antojano pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhati.

Katamāhi pañcahi?

Saddhāya vaḍḍhati;

sīlena vaḍḍhati;

sutena vaḍḍhati;

cāgena vaḍḍhati;

paññāya vaḍḍhati.

Saddhaṁ, bhikkhave, kulaputtaṁ nissāya antojano imāhi pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhatīti.

Yathā hi pabbato selo,

araññasmiṁ brahāvane;

Taṁ rukkhā upanissāya,

vaḍḍhante te vanappatī.

Tatheva sīlasampannaṁ,

Saddhaṁ kulaputtaṁ imaṁ;

Upanissāya vaḍḍhanti,

Puttadārā ca bandhavā;

Amaccā ñātisaṅghā ca,

Ye cassa anujīvino.

Tyassa sīlavato sīlaṁ,

cāgaṁ sucaritāni ca;

Passamānānukubbanti,

ye bhavanti vicakkhaṇā.

Idha dhammaṁ caritvāna,

maggaṁ sugatigāminaṁ;

Nandino devalokasmiṁ,

modanti kāmakāmino”ti.

Dasamaṁ.

Sumanavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Sumanā cundī uggaho,

sīho dānānisaṁsako;

Kālabhojanasaddhā ca,

puttasālehi te dasāti.

AN5.41

Aṅguttara Nikāya 5.41

1. Muṇḍarājavagga

Ādiyasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“pañcime, gahapati, bhogānaṁ ādiyā.

Katame pañca?

Idha, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṁ sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati;

mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati;

puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.

Ayaṁ paṭhamo bhogānaṁ ādiyo.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.

Ayaṁ dutiyo bhogānaṁ ādiyo.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā—

aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato—

tathārūpāsu āpadāsu bhogehi pariyodhāya vattati, sotthiṁ attānaṁ karoti.

Ayaṁ tatiyo bhogānaṁ ādiyo.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṁ kattā hoti.

Ñātibaliṁ, atithibaliṁ, pubbapetabaliṁ, rājabaliṁ, devatābaliṁ—

ayaṁ catuttho bhogānaṁ ādiyo.

Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṁ damenti ekamattānaṁ samenti ekamattānaṁ parinibbāpenti, tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ.

Ayaṁ pañcamo bhogānaṁ ādiyo.

Ime kho, gahapati, pañca bhogānaṁ ādiyā.

Tassa ce, gahapati, ariyasāvakassa ime pañca bhogānaṁ ādiye ādiyato bhogā parikkhayaṁ gacchanti, tassa evaṁ hoti:

‘ye vata bhogānaṁ ādiyā te cāhaṁ ādiyāmi bhogā ca me parikkhayaṁ gacchantī’ti.

Itissa hoti avippaṭisāro.

Tassa ce, gahapati, ariyasāvakassa ime pañca bhogānaṁ ādiye ādiyato bhogā abhivaḍḍhanti, tassa evaṁ hoti:

‘ye vata bhogānaṁ ādiyā te cāhaṁ ādiyāmi bhogā ca me abhivaḍḍhantī’ti.

Itissa hoti ubhayeneva avippaṭisāroti.

Bhuttā bhogā bhatā bhaccā,

vitiṇṇā āpadāsu me;

Uddhaggā dakkhiṇā dinnā,

atho pañcabalīkatā;

Upaṭṭhitā sīlavanto,

saññatā brahmacārayo.

Yadatthaṁ bhogaṁ iccheyya,

paṇḍito gharamāvasaṁ;

So me attho anuppatto,

kataṁ ananutāpiyaṁ.

Etaṁ anussaraṁ macco,

ariyadhamme ṭhito naro;

Idheva naṁ pasaṁsanti,

pecca sagge pamodatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.42

Aṅguttara Nikāya 5.42

1. Muṇḍarājavagga

Sappurisasutta

“Sappuriso, bhikkhave, kule jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

mātāpitūnaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti;

puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

dāsakammakaraporisassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

mittāmaccānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti;

samaṇabrāhmaṇānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti.

Seyyathāpi, bhikkhave, mahāmegho sabbasassāni sampādento bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

evamevaṁ kho, bhikkhave, sappuriso kule jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

mātāpitūnaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti;

puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

dāsakammakaraporisassa atthāya hitāya sukhāya hoti;

mittāmaccānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti;

samaṇabrāhmaṇānaṁ atthāya hitāya sukhāya hotīti.

Hito bahunnaṁ paṭipajja bhoge,

Taṁ devatā rakkhati dhammaguttaṁ;

Bahussutaṁ sīlavatūpapannaṁ,

Dhamme ṭhitaṁ na vijahati kitti.

Dhammaṭṭhaṁ sīlasampannaṁ,

saccavādiṁ hirīmanaṁ;

Nekkhaṁ jambonadasseva,

ko taṁ ninditumarahati;

Devāpi naṁ pasaṁsanti,

brahmunāpi pasaṁsito”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.43

Aṅguttara Nikāya 5.43

1. Muṇḍarājavagga

Iṭṭhasutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Pañcime, gahapati, dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Āyu, gahapati, iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ;

vaṇṇo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ;

sukhaṁ iṭṭhaṁ kantaṁ manāpaṁ dullabhaṁ lokasmiṁ;

yaso iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ;

saggā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.

Ime kho, gahapati, pañca dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, gahapati, pañcannaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ dullabhānaṁ lokasmiṁ na āyācanahetu vā patthanāhetu vā paṭilābhaṁ vadāmi.

Imesaṁ kho, gahapati, pañcannaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ dullabhānaṁ lokasmiṁ āyācanahetu vā patthanāhetu vā paṭilābho abhavissa, ko idha kena hāyetha?

Na kho, gahapati, arahati ariyasāvako āyukāmo āyuṁ āyācituṁ vā abhinandituṁ vā āyussa vāpi hetu.

Āyukāmena, gahapati, ariyasāvakena āyusaṁvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā.

Āyusaṁvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā āyupaṭilābhāya saṁvattati.

So lābhī hoti āyussa dibbassa vā mānusassa vā.

Na kho, gahapati, arahati ariyasāvako vaṇṇakāmo vaṇṇaṁ āyācituṁ vā abhinandituṁ vā vaṇṇassa vāpi hetu.

Vaṇṇakāmena, gahapati, ariyasāvakena vaṇṇasaṁvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā.

Vaṇṇasaṁvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā vaṇṇapaṭilābhāya saṁvattati.

So lābhī hoti vaṇṇassa dibbassa vā mānusassa vā.

Na kho, gahapati, arahati ariyasāvako sukhakāmo sukhaṁ āyācituṁ vā abhinandituṁ vā sukhassa vāpi hetu.

Sukhakāmena, gahapati, ariyasāvakena sukhasaṁvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā.

Sukhasaṁvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā sukhapaṭilābhāya saṁvattati.

So lābhī hoti sukhassa dibbassa vā mānusassa vā.

Na kho, gahapati, arahati ariyasāvako yasakāmo yasaṁ āyācituṁ vā abhinandituṁ vā yasassa vāpi hetu.

Yasakāmena, gahapati, ariyasāvakena yasasaṁvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā.

Yasasaṁvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā yasapaṭilābhāya saṁvattati.

So lābhī hoti yasassa dibbassa vā mānusassa vā.

Na kho, gahapati, arahati ariyasāvako saggakāmo saggaṁ āyācituṁ vā abhinandituṁ vā saggānaṁ vāpi hetu.

Saggakāmena, gahapati, ariyasāvakena saggasaṁvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā.

Saggasaṁvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā saggapaṭilābhāya saṁvattati.

So lābhī hoti saggānanti.

Āyuṁ vaṇṇaṁ yasaṁ kittiṁ,

Saggaṁ uccākulīnataṁ;

Ratiyo patthayānena,

Uḷārā aparāparā.

Appamādaṁ pasaṁsanti,

puññakiriyāsu paṇḍitā;

Appamatto ubho atthe,

adhigaṇhāti paṇḍito.

Diṭṭhe dhamme ca yo attho,

yo cattho samparāyiko;

Atthābhisamayā dhīro,

paṇḍitoti pavuccatī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.44

Aṅguttara Nikāya 5.44

1. Muṇḍarājavagga

Manāpadāyīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino vesālikassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho uggo gahapati vesāliko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uggo gahapati vesāliko bhagavantaṁ etadavoca:

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

‘manāpadāyī labhate manāpan’ti.

Manāpaṁ me, bhante, sālapupphakaṁ khādanīyaṁ;

taṁ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā anukampaṁ upādāya.

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

‘manāpadāyī labhate manāpan’ti.

Manāpaṁ me, bhante, sampannakolakaṁ sūkaramaṁsaṁ;

taṁ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā anukampaṁ upādāya.

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

‘manāpadāyī labhate manāpan’ti.

Manāpaṁ me, bhante, nibbattatelakaṁ nāliyasākaṁ;

taṁ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā anukampaṁ upādāya.

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

‘manāpadāyī labhate manāpan’ti.

Manāpo me, bhante, sālīnaṁ odano vicitakāḷako anekasūpo anekabyañjano;

taṁ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā anukampaṁ upādāya.

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

‘manāpadāyī labhate manāpan’ti.

Manāpāni me, bhante, kāsikāni vatthāni;

tāni me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā anukampaṁ upādāya.

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

‘manāpadāyī labhate manāpan’ti.

Manāpo me, bhante, pallaṅko gonakatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno.

Api ca, bhante, mayampetaṁ jānāma:

‘netaṁ bhagavato kappatī’ti.

Idaṁ me, bhante, candanaphalakaṁ agghati adhikasatasahassaṁ;

taṁ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā anukampaṁ upādāya.

Atha kho bhagavā uggaṁ gahapatiṁ vesālikaṁ iminā anumodanīyena anumodi:

“Manāpadāyī labhate manāpaṁ,

Yo ujjubhūtesu dadāti chandasā;

Acchādanaṁ sayanamannapānaṁ,

Nānāppakārāni ca paccayāni.

Cattañca muttañca anuggahītaṁ,

Khettūpame arahante viditvā;

So duccajaṁ sappuriso cajitvā,

Manāpadāyī labhate manāpan”ti.

Atha kho bhagavā uggaṁ gahapatiṁ vesālikaṁ iminā anumodanīyena anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho uggo gahapati vesāliko aparena samayena kālamakāsi.

Kālaṅkato ca uggo gahapati vesāliko aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapajji.

Tena kho pana samayena bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho uggo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho uggaṁ devaputtaṁ bhagavā etadavoca:

“kacci te, ugga, yathādhippāyo”ti?

“Taggha me, bhagavā, yathādhippāyo”ti.

Atha kho bhagavā uggaṁ devaputtaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

“Manāpadāyī labhate manāpaṁ,

Aggassa dātā labhate punaggaṁ;

Varassa dātā varalābhi hoti,

Seṭṭhaṁ dado seṭṭhamupeti ṭhānaṁ.

Yo aggadāyī varadāyī,

seṭṭhadāyī ca yo naro;

Dīghāyu yasavā hoti,

yattha yatthūpapajjatī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.45

Aṅguttara Nikāya 5.45

1. Muṇḍarājavagga

Puññābhisandasutta

“Pañcime, bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Yassa, bhikkhave, bhikkhu cīvaraṁ paribhuñjamāno appamāṇaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Yassa, bhikkhave, bhikkhu piṇḍapātaṁ paribhuñjamāno …pe… yassa, bhikkhave, bhikkhu vihāraṁ paribhuñjamāno …pe… yassa, bhikkhave, bhikkhu mañcapīṭhaṁ paribhuñjamāno …pe….

Yassa, bhikkhave, bhikkhu gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjamāno appamāṇaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti.

Imehi ca pana, bhikkhave, pañcahi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gahetuṁ:

‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattatī’ti.

Atha kho asaṅkheyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṁ gacchati.

Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṁ udakassa pamāṇaṁ gahetuṁ:

‘ettakāni udakāḷhakānīti vā ettakāni udakāḷhakasatānīti vā ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā ettakāni udakāḷhakasatasahassānīti vā;

atha kho asaṅkheyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhaṁ gacchati’.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, imehi pañcahi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gahetuṁ:

‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattatī’ti.

Atha kho asaṅkheyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṁ gacchatīti.

Mahodadhiṁ aparimitaṁ mahāsaraṁ,

Bahubheravaṁ ratnagaṇānamālayaṁ;

Najjo yathā naragaṇasaṅghasevitā,

Puthū savantī upayanti sāgaraṁ.

Evaṁ naraṁ annadapānavatthadaṁ,

Seyyānisajjattharaṇassa dāyakaṁ;

Puññassa dhārā upayanti paṇḍitaṁ,

Najjo yathā vārivahāva sāgaran”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.46

Aṅguttara Nikāya 5.46

1. Muṇḍarājavagga

Sampadāsutta

“Pañcimā, bhikkhave, sampadā.

Katamā pañca?

Saddhāsampadā, sīlasampadā, sutasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā—

imā kho, bhikkhave, pañca sampadā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.47

Aṅguttara Nikāya 5.47

1. Muṇḍarājavagga

Dhanasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, dhanāni.

Katamāni pañca?

Saddhādhanaṁ, sīladhanaṁ, sutadhanaṁ, cāgadhanaṁ, paññādhanaṁ.

Katamañca, bhikkhave, saddhādhanaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

‘itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhādhanaṁ.

Katamañca, bhikkhave, sīladhanaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, sīladhanaṁ.

Katamañca, bhikkhave, sutadhanaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdho.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, sutadhanaṁ.

Katamañca, bhikkhave, cāgadhanaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, cāgadhanaṁ.

Katamañca, bhikkhave, paññādhanaṁ?

Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññādhanaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, pañca dhanānīti.

Yassa saddhā tathāgate,

acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṁ,

ariyakantaṁ pasaṁsitaṁ.

Saṅghe pasādo yassatthi,

ujubhūtañca dassanaṁ;

Adaliddoti taṁ āhu,

amoghaṁ tassa jīvitaṁ.

Tasmā saddhañca sīlañca,

pasādaṁ dhammadassanaṁ;

Anuyuñjetha medhāvī,

saraṁ buddhāna sāsanan”ti.

Sattamaṁ.

AN5.48

Aṅguttara Nikāya 5.48

1. Muṇḍarājavagga

Alabbhanīyaṭhānasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Katamāni pañca?

‘Jarādhammaṁ mā jīrī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

‘Byādhidhammaṁ mā byādhīyī’ti …pe… ‘maraṇadhammaṁ mā mīyī’ti … ‘khayadhammaṁ mā khīyī’ti … ‘nassanadhammaṁ mā nassī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Assutavato, bhikkhave, puthujjanassa jarādhammaṁ jīrati.

So jarādhamme jiṇṇe na iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa jarādhammaṁ jīrati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ jarādhammaṁ jīrati.

Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So jarādhamme jiṇṇe socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave:

‘assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṁyeva paritāpeti’.

Puna caparaṁ, bhikkhave, assutavato puthujjanassa byādhidhammaṁ byādhīyati …pe… maraṇadhammaṁ mīyati … khayadhammaṁ khīyati … nassanadhammaṁ nassati.

So nassanadhamme naṭṭhe na iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa nassanadhammaṁ nassati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ nassanadhammaṁ nassati.

Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So nassanadhamme naṭṭhe socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave:

‘assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṁyeva paritāpeti’.

Sutavato ca kho, bhikkhave, ariyasāvakassa jarādhammaṁ jīrati.

So jarādhamme jiṇṇe iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa jarādhammaṁ jīrati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ jarādhammaṁ jīrati.

Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So jarādhamme jiṇṇe na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave:

‘sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṁ sokasallaṁ, yena viddho assutavā puthujjano attānaṁyeva paritāpeti.

Asoko visallo ariyasāvako attānaṁyeva parinibbāpeti’.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sutavato ariyasāvakassa byādhidhammaṁ byādhīyati …pe… maraṇadhammaṁ mīyati … khayadhammaṁ khīyati … nassanadhammaṁ nassati.

So nassanadhamme naṭṭhe iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa nassanadhammaṁ nassati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ nassanadhammaṁ nassati.

Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So nassanadhamme naṭṭhe na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave:

‘sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṁ sokasallaṁ, yena viddho assutavā puthujjano attānaṁyeva paritāpeti.

Asoko visallo ariyasāvako attānaṁyeva parinibbāpetī’ti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti.

Na socanāya paridevanāya,

Atthodha labbhā api appakopi;

Socantamenaṁ dukhitaṁ viditvā,

Paccatthikā attamanā bhavanti.

Yato ca kho paṇḍito āpadāsu,

Na vedhatī atthavinicchayaññū;

Paccatthikāssa dukhitā bhavanti,

Disvā mukhaṁ avikāraṁ purāṇaṁ.

Jappena mantena subhāsitena,

Anuppadānena paveṇiyā vā;

Yathā yathā yattha labhetha atthaṁ,

Tathā tathā tattha parakkameyya.

Sace pajāneyya alabbhaneyyo,

Mayāva aññena vā esa attho;

Asocamāno adhivāsayeyya,

Kammaṁ daḷhaṁ kinti karomi dānī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.49

Aṅguttara Nikāya 5.49

1. Muṇḍarājavagga

Kosalasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Tena kho pana samayena mallikā devī kālaṅkatā hoti.

Atha kho aññataro puriso yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rañño pasenadissa kosalassa upakaṇṇake āroceti:

“mallikā devī, deva, kālaṅkatā”ti.

Evaṁ vutte, rājā pasenadi kosalo dukkhī dummano pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.

Atha kho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ dukkhiṁ dummanaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:

“pañcimāni, mahārāja, alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Katamāni pañca?

‘Jarādhammaṁ mā jīrī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ …pe… na socanāya paridevanāya …pe… kammaṁ daḷhaṁ kinti karomi dānī”ti.

Navamaṁ.

AN5.50

Aṅguttara Nikāya 5.50

1. Muṇḍarājavagga

Nāradasutta

Ekaṁ samayaṁ āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme.

Tena kho pana samayena muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā hoti piyā manāpā.

So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṁ bhuñjati na kammantaṁ payojeti—

rattindivaṁ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito.

Atha kho muṇḍo rājā piyakaṁ kosārakkhaṁ āmantesi:

“tena hi, samma piyaka, bhaddāya deviyā sarīraṁ āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjatha, yathā mayaṁ bhaddāya deviyā sarīraṁ cirataraṁ passeyyāmā”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā bhaddāya deviyā sarīraṁ āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujji.

Atha kho piyakassa kosārakkhassa etadahosi:

“imassa kho muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā piyā manāpā.

So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṁ bhuñjati na kammantaṁ payojeti—

rattindivaṁ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito.

Kaṁ nu kho muṇḍo rājā samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyya, yassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

Atha kho piyakassa kosārakkhassa etadahosi:

“ayaṁ kho āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme.

Taṁ kho panāyasmantaṁ nāradaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

‘paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca’.

Yannūna muṇḍo rājā āyasmantaṁ nāradaṁ payirupāseyya, appeva nāma muṇḍo rājā āyasmato nāradassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

Atha kho piyako kosārakkho yena muṇḍo rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā muṇḍaṁ rājānaṁ etadavoca:

“ayaṁ kho, deva, āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme.

Taṁ kho panāyasmantaṁ nāradaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

‘paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca’.

Yadi pana devo āyasmantaṁ nāradaṁ payirupāseyya, appeva nāma devo āyasmato nāradassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

“Tena hi, samma piyaka, āyasmantaṁ nāradaṁ paṭivedehi.

Kathañhi nāma mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ pubbe appaṭisaṁvidito upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā yenāyasmā nārado tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāradaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho piyako kosārakkho āyasmantaṁ nāradaṁ etadavoca:

“Imassa, bhante, muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā piyā manāpā.

So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṁ bhuñjati na kammantaṁ payojeti—

rattindivaṁ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito.

Sādhu, bhante, āyasmā nārado muṇḍassa rañño tathā dhammaṁ desetu yathā muṇḍo rājā āyasmato nāradassa dhammaṁ sutvā sokasallaṁ pajaheyyā”ti.

“Yassadāni, piyaka, muṇḍo rājā kālaṁ maññatī”ti.

Atha kho piyako kosārakkho uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ nāradaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena muṇḍo rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā muṇḍaṁ rājānaṁ etadavoca:

“katāvakāso kho, deva, āyasmatā nāradena.

Yassadāni devo kālaṁ maññatī”ti.

“Tena hi, samma piyaka, bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpehī”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā muṇḍaṁ rājānaṁ etadavoca:

“yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni.

Yassadāni devo kālaṁ maññatī”ti.

Atha kho muṇḍo rājā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi yena kukkuṭārāmo tena pāyāsi mahaccā rājānubhāvena āyasmantaṁ nāradaṁ dassanāya.

Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.

Atha kho muṇḍo rājā yena āyasmā nārado tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāradaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho muṇḍaṁ rājānaṁ āyasmā nārado etadavoca:

“Pañcimāni, mahārāja, alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Katamāni pañca?

‘Jarādhammaṁ mā jīrī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

‘Byādhidhammaṁ mā byādhīyī’ti …pe… ‘maraṇadhammaṁ mā mīyī’ti … ‘khayadhammaṁ mā khīyī’ti … ‘nassanadhammaṁ mā nassī’ti alabbhanīyaṁ ṭhānaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Assutavato, mahārāja, puthujjanassa jarādhammaṁ jīrati.

So jarādhamme jiṇṇe na iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa jarādhammaṁ jīrati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ jarādhammaṁ jīrati.

Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So jarādhamme jiṇṇe socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

‘assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṁyeva paritāpeti’.

Puna caparaṁ, mahārāja, assutavato puthujjanassa byādhidhammaṁ byādhīyati …pe… maraṇadhammaṁ mīyati … khayadhammaṁ khīyati … nassanadhammaṁ nassati.

So nassanadhamme naṭṭhe na iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa nassanadhammaṁ nassati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ nassanadhammaṁ nassati.

Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So nassanadhamme naṭṭhe socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

‘assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṁyeva paritāpeti’.

Sutavato ca kho, mahārāja, ariyasāvakassa jarādhammaṁ jīrati.

So jarādhamme jiṇṇe iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa jarādhammaṁ jīrati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ jarādhammaṁ jīrati.

Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So jarādhamme jiṇṇe na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

‘sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṁ sokasallaṁ, yena viddho assutavā puthujjano attānaṁyeva paritāpeti.

Asoko visallo ariyasāvako attānaṁyeva parinibbāpeti’.

Puna caparaṁ, mahārāja, sutavato ariyasāvakassa byādhidhammaṁ byādhīyati …pe… maraṇadhammaṁ mīyati … khayadhammaṁ khīyati … nassanadhammaṁ nassati.

So nassanadhamme naṭṭhe iti paṭisañcikkhati:

‘na kho mayhevekassa nassanadhammaṁ nassati, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ nassanadhammaṁ nassati.

Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṁ kilameyyaṁ parideveyyaṁ, urattāḷiṁ kandeyyaṁ, sammohaṁ āpajjeyyaṁ, bhattampi me nacchādeyya, kāyepi dubbaṇṇiyaṁ okkameyya, kammantāpi nappavatteyyuṁ, amittāpi attamanā assu, mittāpi dummanā assū’ti.

So nassanadhamme naṭṭhe na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

Ayaṁ vuccati, mahārāja:

‘sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṁ sokasallaṁ, yena viddho assutavā puthujjano attānaṁyeva paritāpeti.

Asoko visallo ariyasāvako attānaṁyeva parinibbāpeti’.

Imāni kho, mahārāja, pañca alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti.

Na socanāya paridevanāya,

Atthodha labbhā api appakopi;

Socantamenaṁ dukhitaṁ viditvā,

Paccatthikā attamanā bhavanti.

Yato ca kho paṇḍito āpadāsu,

Na vedhatī atthavinicchayaññū;

Paccatthikāssa dukhitā bhavanti,

Disvā mukhaṁ avikāraṁ purāṇaṁ.

Jappena mantena subhāsitena,

Anuppadānena paveṇiyā vā;

Yathā yathā yattha labhetha atthaṁ,

Tathā tathā tattha parakkameyya.

Sace pajāneyya alabbhaneyyo,

Mayāva aññena vā esa attho;

Asocamāno adhivāsayeyya,

Kammaṁ daḷhaṁ kinti karomi dānī”ti.

Evaṁ vutte, muṇḍo rājā āyasmantaṁ nāradaṁ etadavoca:

“ko nāmo ayaṁ, bhante, dhammapariyāyo”ti?

“Sokasallaharaṇo nāma ayaṁ, mahārāja, dhammapariyāyo”ti.

“Taggha, bhante, sokasallaharaṇo.

Imañhi me, bhante, dhammapariyāyaṁ sutvā sokasallaṁ pahīnan”ti.

Atha kho muṇḍo rājā piyakaṁ kosārakkhaṁ āmantesi:

“tena hi, samma piyaka, bhaddāya deviyā sarīraṁ jhāpetha; thūpañcassā karotha.

Ajjatagge dāni mayaṁ nhāyissāma ceva vilimpissāma bhattañca bhuñjissāma kammante ca payojessāmā”ti.

Dasamaṁ.

Muṇḍarājavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Ādiyo sappuriso iṭṭhā,

manāpadāyībhisandaṁ;

Sampadā ca dhanaṁ ṭhānaṁ,

kosalo nāradena cāti.

Paṭhamo paṇṇāsako samatto.

AN5.51

Aṅguttara Nikāya 5.51

1. Nīvaraṇavagga

Āvaraṇasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Pañcime, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā.

Katame pañca?

Kāmacchando, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso ajjhāruho paññāya dubbalīkaraṇo.

Byāpādo, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso ajjhāruho paññāya dubbalīkaraṇo.

Thinamiddhaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso ajjhāruhaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ.

Uddhaccakukkuccaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso ajjhāruhaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ.

Vicikicchā, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā.

Ime kho, bhikkhave, pañca āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā.

So vata, bhikkhave, bhikkhu ime pañca āvaraṇe nīvaraṇe cetaso ajjhāruhe paññāya dubbalīkaraṇe appahāya, abalāya paññāya dubbalāya attatthaṁ vā ñassati paratthaṁ vā ñassati ubhayatthaṁ vā ñassati uttari vā manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Seyyathāpi, bhikkhave, nadī pabbateyyā dūraṅgamā sīghasotā hārahārinī.

Tassā puriso ubhato naṅgalamukhāni vivareyya.

Evañhi so, bhikkhave, majjhe nadiyā soto vikkhitto visaṭo byādiṇṇo neva dūraṅgamo assa na sīghasoto na hārahārī.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, so vata bhikkhu ime pañca āvaraṇe nīvaraṇe cetaso ajjhāruhe paññāya dubbalīkaraṇe appahāya, abalāya paññāya dubbalāya attatthaṁ vā ñassati paratthaṁ vā ñassati ubhayatthaṁ vā ñassati uttari vā manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

So vata, bhikkhave, bhikkhu ime pañca āvaraṇe nīvaraṇe cetaso ajjhāruhe paññāya dubbalīkaraṇe pahāya, balavatiyā paññāya attatthaṁ vā ñassati paratthaṁ vā ñassati ubhayatthaṁ vā ñassati uttari vā manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.

Seyyathāpi, bhikkhave, nadī pabbateyyā dūraṅgamā sīghasotā hārahārinī.

Tassā puriso ubhato naṅgalamukhāni pidaheyya.

Evañhi so, bhikkhave, majjhe nadiyā soto avikkhitto avisaṭo abyādiṇṇo dūraṅgamo ceva assa sīghasoto ca hārahārī ca.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, so vata bhikkhu ime pañca āvaraṇe nīvaraṇe cetaso ajjhāruhe paññāya dubbalīkaraṇe pahāya, balavatiyā paññāya attatthaṁ vā ñassati paratthaṁ vā ñassati ubhayatthaṁ vā ñassati uttari vā manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ sacchikarissatīti ṭhānametaṁ vijjatī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.52

Aṅguttara Nikāya 5.52

1. Nīvaraṇavagga

Akusalarāsisutta

“Akusalarāsīti, bhikkhave, vadamāno pañca nīvaraṇe sammā vadamāno vadeyya.

Kevalo hāyaṁ, bhikkhave, akusalarāsi yadidaṁ pañca nīvaraṇā.

Katame pañca?

Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ.

Akusalarāsīti, bhikkhave, vadamāno ime pañca nīvaraṇe sammā vadamāno vadeyya.

Kevalo hāyaṁ, bhikkhave, akusalarāsi yadidaṁ pañca nīvaraṇā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.53

Aṅguttara Nikāya 5.53

1. Nīvaraṇavagga

Padhāniyaṅgasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, padhāniyaṅgāni.

Katamāni pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Appābādho hoti appātaṅko;

samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;

asaṭho hoti amāyāvī;

yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;

āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;

paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Imāni kho, bhikkhave, pañca padhāniyaṅgānī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.54

Aṅguttara Nikāya 5.54

1. Nīvaraṇavagga

Samayasutta

“Pañcime, bhikkhave, asamayā padhānāya.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu jiṇṇo hoti jarāyābhibhūto.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo asamayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu byādhito hoti byādhinābhibhūto.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo asamayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, dubbhikkhaṁ hoti dussassaṁ dullabhapiṇḍaṁ, na sukaraṁ uñchena paggahena yāpetuṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo asamayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhayaṁ hoti aṭavisaṅkopo, cakkasamārūḷhā jānapadā pariyāyanti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho asamayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, saṅgho bhinno hoti.

Saṅghe kho pana, bhikkhave, bhinne aññamaññaṁ akkosā ca honti, aññamaññaṁ paribhāsā ca honti, aññamaññaṁ parikkhepā ca honti, aññamaññaṁ pariccajā ca honti.

Tattha appasannā ceva nappasīdanti, pasannānañca ekaccānaṁ aññathattaṁ hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo asamayo padhānāya.

Ime kho, bhikkhave, pañca asamayā padhānāyāti.

Pañcime, bhikkhave, samayā padhānāya.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu daharo hoti yuvā susu kāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo samayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo samayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, subhikkhaṁ hoti susassaṁ sulabhapiṇḍaṁ, sukaraṁ uñchena paggahena yāpetuṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo samayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, manussā samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharanti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho samayo padhānāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, saṅgho samaggo sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharati.

Saṅghe kho pana, bhikkhave, samagge na ceva aññamaññaṁ akkosā honti, na ca aññamaññaṁ paribhāsā honti, na ca aññamaññaṁ parikkhepā honti, na ca aññamaññaṁ pariccajā honti.

Tattha appasannā ceva pasīdanti, pasannānañca bhiyyobhāvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo samayo padhānāya.

Ime kho, bhikkhave, pañca samayā padhānāyā”ti.

Catutthaṁ.

AN5.55

Aṅguttara Nikāya 5.55

1. Nīvaraṇavagga

Mātāputtasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena sāvatthiyaṁ ubho mātāputtā vassāvāsaṁ upagamiṁsu—

bhikkhu ca bhikkhunī ca.

Te aññamaññassa abhiṇhaṁ dassanakāmā ahesuṁ.

Mātāpi puttassa abhiṇhaṁ dassanakāmā ahosi;

puttopi mātaraṁ abhiṇhaṁ dassanakāmo ahosi.

Tesaṁ abhiṇhaṁ dassanā saṁsaggo ahosi.

Saṁsagge sati vissāso ahosi.

Vissāse sati otāro ahosi.

Te otiṇṇacittā sikkhaṁ apaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭiseviṁsu.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

“idha, bhante, sāvatthiyaṁ ubho mātāputtā vassāvāsaṁ upagamiṁsu—

bhikkhu ca bhikkhunī ca, te aññamaññassa abhiṇhaṁ dassanakāmā ahesuṁ, mātāpi puttassa abhiṇhaṁ dassanakāmā ahosi, puttopi mātaraṁ abhiṇhaṁ dassanakāmo ahosi.

Tesaṁ abhiṇhaṁ dassanā saṁsaggo ahosi, saṁsagge sati vissāso ahosi, vissāse sati otāro ahosi, te otiṇṇacittā sikkhaṁ apaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭiseviṁsū”ti.

“Kiṁ nu so, bhikkhave, moghapuriso maññati:

‘na mātā putte sārajjati, putto vā pana mātarī’ti?

Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekarūpampi samanupassāmi evaṁ rajanīyaṁ evaṁ kamanīyaṁ evaṁ madanīyaṁ evaṁ bandhanīyaṁ evaṁ mucchanīyaṁ evaṁ antarāyakaraṁ anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya yathayidaṁ, bhikkhave, itthirūpaṁ.

Itthirūpe, bhikkhave, sattā rattā giddhā gathitā mucchitā ajjhosannā.

Te dīgharattaṁ socanti itthirūpavasānugā.

Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekasaddampi … ekagandhampi … ekarasampi … ekaphoṭṭhabbampi samanupassāmi evaṁ rajanīyaṁ evaṁ kamanīyaṁ evaṁ madanīyaṁ evaṁ bandhanīyaṁ evaṁ mucchanīyaṁ evaṁ antarāyakaraṁ anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya yathayidaṁ, bhikkhave, itthiphoṭṭhabbaṁ.

Itthiphoṭṭhabbe, bhikkhave, sattā rattā giddhā gathitā mucchitā ajjhosannā.

Te dīgharattaṁ socanti itthiphoṭṭhabbavasānugā.

Itthī, bhikkhave, gacchantīpi purisassa cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati;

ṭhitāpi …pe… nisinnāpi … sayānāpi … hasantīpi … bhaṇantīpi … gāyantīpi … rodantīpi … ugghātitāpi … matāpi purisassa cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya:

‘samantapāso mārassā’ti mātugāmaṁyeva sammā vadamāno vadeyya:

‘samantapāso mārassā’ti.

Sallape asihatthena,

pisācenāpi sallape;

Āsīvisampi āsīde,

yena daṭṭho na jīvati;

Na tveva eko ekāya,

mātugāmena sallape.

Muṭṭhassatiṁ tā bandhanti,

pekkhitena sitena ca;

Athopi dunnivatthena,

mañjunā bhaṇitena ca;

Neso jano svāsīsado,

api ugghātito mato.

Pañca kāmaguṇā ete,

itthirūpasmiṁ dissare;

Rūpā saddā rasā gandhā,

phoṭṭhabbā ca manoramā.

Tesaṁ kāmoghavūḷhānaṁ,

kāme aparijānataṁ;

Kālaṁ gati bhavābhavaṁ,

saṁsārasmiṁ purakkhatā.

Ye ca kāme pariññāya,

caranti akutobhayā;

Te ve pāraṅgatā loke,

ye pattā āsavakkhayan”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.56

Aṅguttara Nikāya 5.56

1. Nīvaraṇavagga

Upajjhāyasutta

Atha kho aññataro bhikkhu yena sako upajjhāyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakaṁ upajjhāyaṁ etadavoca:

“etarahi me, bhante, madhurakajāto ceva kāyo, disā ca me na pakkhāyanti, dhammā ca maṁ nappaṭibhanti, thinamiddhañca me cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati, anabhirato ca brahmacariyaṁ carāmi, atthi ca me dhammesu vicikicchā”ti.

Atha kho so bhikkhu taṁ saddhivihārikaṁ bhikkhuṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“ayaṁ, bhante, bhikkhu evamāha:

‘etarahi me, bhante, madhurakajāto ceva kāyo, disā ca maṁ na pakkhāyanti, dhammā ca me nappaṭibhanti, thinamiddhañca me cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati, anabhirato ca brahmacariyaṁ carāmi, atthi ca me dhammesu vicikicchā’”ti.

“Evañhetaṁ, bhikkhu, hoti indriyesu aguttadvārassa, bhojane amattaññuno, jāgariyaṁ ananuyuttassa, avipassakassa kusalānaṁ dhammānaṁ, pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ ananuyuttassa viharato, yaṁ madhurakajāto ceva kāyo hoti, disā cassa na pakkhāyanti, dhammā ca taṁ nappaṭibhanti, thinamiddhañcassa cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati, anabhirato ca brahmacariyaṁ carati, hoti cassa dhammesu vicikicchā.

Tasmātiha te, bhikkhu, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘indriyesu guttadvāro bhavissāmi, bhojane mattaññū, jāgariyaṁ anuyutto, vipassako kusalānaṁ dhammānaṁ, pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ anuyutto viharissāmī’ti.

Evañhi te, bhikkhu, sikkhitabban”ti.

Atha kho so bhikkhu bhagavatā iminā ovādena ovadito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.

Aññataro pana so bhikkhu arahataṁ ahosi.

Atha kho so bhikkhu arahattaṁ patto yena sako upajjhāyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakaṁ upajjhāyaṁ etadavoca:

“etarahi me, bhante, na ceva madhurakajāto kāyo, disā ca me pakkhāyanti, dhammā ca maṁ paṭibhanti, thinamiddhañca me cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati, abhirato ca brahmacariyaṁ carāmi, natthi ca me dhammesu vicikicchā”ti.

Atha kho so bhikkhu taṁ saddhivihārikaṁ bhikkhuṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“ayaṁ, bhante, bhikkhu evamāha:

‘etarahi me, bhante, na ceva madhurakajāto kāyo, disā ca me pakkhāyanti, dhammā ca maṁ paṭibhanti, thinamiddhañca me cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati, abhirato ca brahmacariyaṁ carāmi, natthi ca me dhammesu vicikicchā’”ti.

“Evañhetaṁ, bhikkhu, hoti indriyesu guttadvārassa, bhojane mattaññuno, jāgariyaṁ anuyuttassa, vipassakassa kusalānaṁ dhammānaṁ, pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa viharato, yaṁ na ceva madhurakajāto kāyo hoti, disā cassa pakkhāyanti, dhammā ca taṁ paṭibhanti, thinamiddhañcassa cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati, abhirato ca brahmacariyaṁ carati, na cassa hoti dhammesu vicikicchā.

Tasmātiha vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṁ anuyuttā, vipassakā kusalānaṁ dhammānaṁ, pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ anuyuttā viharissāmā’ti.

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.57

Aṅguttara Nikāya 5.57

1. Nīvaraṇavagga

Abhiṇhapaccavekkhitabbaṭhānasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, ṭhānāni abhiṇhaṁ paccavekkhitabbāni itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Katamāni pañca?

‘Jarādhammomhi, jaraṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

‘Byādhidhammomhi, byādhiṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

‘Maraṇadhammomhi, maraṇaṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

‘Sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

‘Kammassakomhi, kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo.

Yaṁ kammaṁ karissāmi—kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā—

tassa dāyādo bhavissāmī’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Kiñca, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘jarādhammomhi, jaraṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?

Atthi, bhikkhave, sattānaṁ yobbane yobbanamado, yena madena mattā kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo yobbane yobbanamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.

Idaṁ kho, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘jarādhammomhi, jaraṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Kiñca, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘byādhidhammomhi, byādhiṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?

Atthi, bhikkhave, sattānaṁ ārogye ārogyamado, yena madena mattā kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo ārogye ārogyamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.

Idaṁ kho, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘byādhidhammomhi, byādhiṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Kiñca, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘maraṇadhammomhi, maraṇaṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?

Atthi, bhikkhave, sattānaṁ jīvite jīvitamado, yena madena mattā kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo jīvite jīvitamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.

Idaṁ kho, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘maraṇadhammomhi, maraṇaṁ anatīto’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Kiñca, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?

Atthi, bhikkhave, sattānaṁ piyesu manāpesu yo chandarāgo yena rāgena rattā kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo piyesu manāpesu chandarāgo so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.

Idaṁ kho, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Kiñca, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘kammassakomhi, kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo, yaṁ kammaṁ karissāmi—

kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā—tassa dāyādo bhavissāmī’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?

Atthi, bhikkhave, sattānaṁ kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato sabbaso vā duccaritaṁ pahīyati tanu vā pana hoti.

Idaṁ kho, bhikkhave, atthavasaṁ paṭicca ‘kammassakomhi, kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo, yaṁ kammaṁ karissāmi—

kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā—

tassa dāyādo bhavissāmī’ti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.

Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

‘na kho ahaññeveko jarādhammo jaraṁ anatīto, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā jarādhammā jaraṁ anatītā’ti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni sabbaso pahīyanti anusayā byantīhonti.

‘Na kho ahaññeveko byādhidhammo byādhiṁ anatīto, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā byādhidhammā byādhiṁ anatītā’ti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhonti.

‘Na kho ahaññeveko maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā’ti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhonti.

‘Na kho mayhevekassa sabbehi piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo, atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbesaṁ sattānaṁ piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhonti.

‘Na kho ahaññeveko kammassako kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo, yaṁ kammaṁ karissāmi—kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā—tassa dāyādo bhavissāmi;

atha kho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā kammassakā kammadāyādā kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇā, yaṁ kammaṁ karissanti—kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā—tassa dāyādā bhavissantī’ti.

Tassa taṁ ṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati.

So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhontīti.

Byādhidhammā jarādhammā,

atho maraṇadhammino;

Yathā dhammā tathā sattā,

jigucchanti puthujjanā.

Ahañce taṁ jiguccheyyaṁ,

evaṁ dhammesu pāṇisu;

Na metaṁ patirūpassa,

mama evaṁ vihārino.

Sohaṁ evaṁ viharanto,

ñatvā dhammaṁ nirūpadhiṁ;

Ārogye yobbanasmiñca,

jīvitasmiñca ye madā.

Sabbe made abhibhosmi,

Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;

Tassa me ahu ussāho,

Nibbānaṁ abhipassato.

Nāhaṁ bhabbo etarahi,

Kāmāni paṭisevituṁ;

Anivatti bhavissāmi,

Brahmacariyaparāyaṇo”ti.

Sattamaṁ.

AN5.58

Aṅguttara Nikāya 5.58

1. Nīvaraṇavagga

Licchavikumārakasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.

Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto mahāvanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.

Tena kho pana samayena sambahulā licchavikumārakā sajjāni dhanūni ādāya kukkurasaṅghaparivutā mahāvane anucaṅkamamānā anuvicaramānā addasu bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ;

disvāna sajjāni dhanūni nikkhipitvā kukkurasaṅghaṁ ekamantaṁ uyyojetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā tuṇhībhūtā tuṇhībhūtā pañjalikā bhagavantaṁ payirupāsanti.

Tena kho pana samayena mahānāmo licchavi mahāvane jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno addasa te licchavikumārake tuṇhībhūte tuṇhībhūte pañjalike bhagavantaṁ payirupāsante;

disvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo licchavi udānaṁ udānesi:

“bhavissanti vajjī, bhavissanti vajjī”ti.

“Kiṁ pana tvaṁ, mahānāma, evaṁ vadesi:

‘bhavissanti vajjī, bhavissanti vajjī’”ti?

“Ime, bhante, licchavikumārakā caṇḍā pharusā apānubhā.

Yānipi tāni kulesu paheṇakāni pahīyanti, ucchūti vā badarāti vā pūvāti vā modakāti vā saṅkulikāti vā, tāni vilumpitvā vilumpitvā khādanti;

kulitthīnampi kulakumārīnampi pacchāliyaṁ khipanti.

Te dānime tuṇhībhūtā tuṇhībhūtā pañjalikā bhagavantaṁ payirupāsantī”ti.

“Yassa kassaci, mahānāma, kulaputtassa pañca dhammā saṁvijjanti—

yadi vā rañño khattiyassa muddhāvasittassa, yadi vā raṭṭhikassa pettanikassa, yadi vā senāya senāpatikassa, yadi vā gāmagāmaṇikassa, yadi vā pūgagāmaṇikassa, ye vā pana kulesu paccekādhipaccaṁ kārenti, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.

Katame pañca?

Idha, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi mātāpitaro sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.

Tamenaṁ mātāpitaro sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:

‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.

Mātāpitānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi puttadāradāsakammakaraporise sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.

Tamenaṁ puttadāradāsakammakaraporisā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:

‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.

Puttadāradāsakammakaraporisānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi khettakammantasāmantasabyohāre sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.

Tamenaṁ khettakammantasāmantasabyohārā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:

‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.

Khettakammantasāmantasabyohārānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yāvatā balipaṭiggāhikā devatā sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.

Tamenaṁ balipaṭiggāhikā devatā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:

‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.

devatānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.

Puna caparaṁ, mahānāma, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi samaṇabrāhmaṇe sakkaroti garuṁ karoti māneti pūjeti.

Tamenaṁ samaṇabrāhmaṇā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti:

‘ciraṁ jīva, dīghamāyuṁ pālehī’ti.

Samaṇabrāhmaṇānukampitassa, mahānāma, kulaputtassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni.

Yassa kassaci, mahānāma, kulaputtassa ime pañca dhammā saṁvijjanti—

yadi vā rañño khattiyassa muddhābhisittassa, yadi vā raṭṭhikassa pettanikassa, yadi vā senāya senāpatikassa, yadi vā gāmagāmaṇikassa, yadi vā pūgagāmaṇikassa, ye vā pana kulesu paccekādhipaccaṁ kārenti, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihānīti.

Mātāpitukiccakaro,

puttadārahito sadā;

Antojanassa atthāya,

ye cassa anujīvino.

Ubhinnañceva atthāya,

Vadaññū hoti sīlavā;

Ñātīnaṁ pubbapetānaṁ,

Diṭṭhe dhamme ca jīvataṁ.

Samaṇānaṁ brāhmaṇānaṁ,

devatānañca paṇḍito;

Vittisañjanano hoti,

dhammena gharamāvasaṁ.

So karitvāna kalyāṇaṁ,

pujjo hoti pasaṁsiyo;

Idheva naṁ pasaṁsanti,

pecca sagge pamodatī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.59

Aṅguttara Nikāya 5.59

1. Nīvaraṇavagga

Paṭhamavuḍḍhapabbajitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajito.

Katamehi pañcahi?

Dullabho, bhikkhave, vuḍḍhapabbajito nipuṇo, dullabho ākappasampanno, dullabho bahussuto, dullabho dhammakathiko, dullabho vinayadharo.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajitoti.

Navamaṁ.

AN5.60

Aṅguttara Nikāya 5.60

1. Nīvaraṇavagga

Dutiyavuḍḍhapabbajitasutta

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajito.

Katamehi pañcahi?

Dullabho, bhikkhave, vuḍḍhapabbajito suvaco, dullabho suggahitaggāhī, dullabho padakkhiṇaggāhī, dullabho dhammakathiko, dullabho vinayadharo.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajito”ti.

Dasamaṁ.

Nīvaraṇavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Āvaraṇaṁ rāsi aṅgāni,

samayaṁ mātuputtikā;

Upajjhā ṭhānā licchavi,

kumārā aparā duveti.

AN5.61

Aṅguttara Nikāya 5.61

1. Saññāvagga

Paṭhamasaññāsutta

“Pañcimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā.

Katamā pañca?

Asubhasaññā, maraṇasaññā, ādīnavasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā—

imā kho, bhikkhave, pañca saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.62

Aṅguttara Nikāya 5.62

1. Saññāvagga

Dutiyasaññāsutta

“Pañcimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā.

Katamā pañca?

Aniccasaññā, anattasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā—

imā kho, bhikkhave, pañca saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.63

Aṅguttara Nikāya 5.63

1. Saññāvagga

Paṭhamavaḍḍhisutta

“Pañcahi, bhikkhave, vaḍḍhīhi vaḍḍhamāno ariyasāvako ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati, sārādāyī ca hoti varādāyī ca kāyassa.

Katamāhi pañcahi?

Saddhāya vaḍḍhati, sīlena vaḍḍhati, sutena vaḍḍhati, cāgena vaḍḍhati, paññāya vaḍḍhati—

imāhi kho, bhikkhave, pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhamāno ariyasāvako ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati, sārādāyī ca hoti varādāyī ca kāyassā”ti.

“Saddhāya sīlena ca yo pavaḍḍhati,

Paññāya cāgena sutena cūbhayaṁ;

So tādiso sappuriso vicakkhaṇo,

Ādīyatī sāramidheva attano”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.64

Aṅguttara Nikāya 5.64

1. Saññāvagga

Dutiyavaḍḍhisutta

“Pañcahi, bhikkhave, vaḍḍhīhi vaḍḍhamānā ariyasāvikā ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati, sārādāyinī ca hoti varādāyinī ca kāyassa.

Katamāhi pañcahi?

Saddhāya vaḍḍhati, sīlena vaḍḍhati, sutena vaḍḍhati, cāgena vaḍḍhati, paññāya vaḍḍhati—

imāhi kho, bhikkhave, pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhamānā ariyasāvikā ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati, sārādāyinī ca hoti varādāyinī ca kāyassāti.

Saddhāya sīlena ca yā pavaḍḍhati,

Paññāya cāgena sutena cūbhayaṁ;

Sā tādisī sīlavatī upāsikā,

Ādīyatī sāramidheva attano”ti.

Catutthaṁ.

AN5.65

Aṅguttara Nikāya 5.65

1. Saññāvagga

Sākacchasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁsākaccho sabrahmacārīnaṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadāya kathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadāya kathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadāya kathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadāya kathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadāya kathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁsākaccho sabrahmacārīnan”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.66

Aṅguttara Nikāya 5.66

1. Saññāvagga

Sājīvasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁsājīvo sabrahmacārīnaṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadāya kathāya ca kataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadāya kathāya ca kataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadāya kathāya ca kataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadāya kathāya ca kataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadāya kathāya ca kataṁ pañhaṁ byākattā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁsājīvo sabrahmacārīnan”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.67

Aṅguttara Nikāya 5.67

1. Saññāvagga

Paṭhamaiddhipādasutta

“Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā pañca dhamme bhāveti, pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

vīriyasamādhi …pe…

cittasamādhi …

vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

ussoḷhiññeva pañcamiṁ.

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime pañca dhamme bhāveti, ime pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.68

Aṅguttara Nikāya 5.68

1. Saññāvagga

Dutiyaiddhipādasutta

“Pubbevāhaṁ, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno pañca dhamme bhāvesiṁ, pañca dhamme bahulīkāsiṁ.

Katame pañca?

Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāvesiṁ,

vīriyasamādhi …

cittasamādhi …

vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāvesiṁ,

ussoḷhiññeva pañcamiṁ.

So kho ahaṁ, bhikkhave, imesaṁ ussoḷhipañcamānaṁ dhammānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmesiṁ abhiññāsacchikiriyāya,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇiṁ sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhiṁ: ‘anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇiṁ sati sati āyatane.

So sace ākaṅkhiṁ …pe… ‘āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan’ti,

tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇiṁ sati sati āyatane”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.69

Aṅguttara Nikāya 5.69

1. Saññāvagga

Nibbidāsutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī, maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattantī”ti.

Navamaṁ.

AN5.70

Aṅguttara Nikāya 5.70

1. Saññāvagga

Āsavakkhayasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī, maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṁ khayāya saṁvattantī”ti.

Dasamaṁ.

Saññāvaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Dve ca saññā dve vaḍḍhī ca,

sākacchena ca sājīvaṁ;

Iddhipādā ca dve vuttā,

nibbidā cāsavakkhayāti.

AN5.71

Aṅguttara Nikāya 5.71

1. Yodhājīvavagga

Paṭhamacetovimuttiphalasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā cetovimuttiphalā ca honti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca honti paññāvimuttiphalānisaṁsā ca.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī, maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā bhāvitā bahulīkatā cetovimuttiphalā ca honti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca honti paññāvimuttiphalānisaṁsā ca.

Yato kho, bhikkhave, bhikkhu cetovimutto ca hoti paññāvimutto ca hoti—

ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu ukkhittapaligho itipi, saṅkiṇṇaparikho itipi, abbūḷhesiko itipi, niraggaḷo itipi, ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto itipi’.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno avijjā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu saṅkiṇṇaparikho hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno ponobhaviko jātisaṁsāro pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu saṅkiṇṇaparikho hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu abbūḷhesiko hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu abbūḷhesiko hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu niraggaḷo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu niraggaḷo hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto hotī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.72

Aṅguttara Nikāya 5.72

1. Yodhājīvavagga

Dutiyacetovimuttiphalasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā cetovimuttiphalā ca honti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca honti paññāvimuttiphalānisaṁsā ca.

Katame pañca?

Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā—

ime kho, bhikkhave, pañca dhammā bhāvitā bahulīkatā cetovimuttiphalā ca honti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca honti paññāvimuttiphalānisaṁsā ca.

Yato kho, bhikkhave, bhikkhu cetovimutto ca hoti paññāvimutto ca—

ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu ukkhittapaligho itipi, saṅkiṇṇaparikho itipi, abbūḷhesiko itipi, niraggaḷo itipi, ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto itipi’”.

“Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno avijjā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ukkhittapaligho hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu saṅkiṇṇaparikho hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno ponobhaviko jātisaṁsāro pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu saṅkiṇṇaparikho hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu abbūḷhesiko hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu abbūḷhesiko hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu niraggaḷo hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni honti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu niraggaḷo hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhāro visaṁyutto hotī”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.73

Aṅguttara Nikāya 5.73

1. Yodhājīvavagga

Paṭhamadhammavihārīsutta

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“‘dhammavihārī, dhammavihārī’ti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu dhammavihārī hotī”ti?

“Idha, bhikkhu, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So tāya dhammapariyattiyā divasaṁ atināmeti, riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu pariyattibahulo, no dhammavihārī’.

Puna caparaṁ, bhikkhu, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti.

So tāya dhammapaññattiyā divasaṁ atināmeti, riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu paññattibahulo, no dhammavihārī’.

Puna caparaṁ, bhikkhu, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti.

So tena sajjhāyena divasaṁ atināmeti, riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu sajjhāyabahulo, no dhammavihārī’.

Puna caparaṁ, bhikkhu, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.

So tehi dhammavitakkehi divasaṁ atināmeti, riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu vitakkabahulo, no dhammavihārī’.

Idha, bhikkhu, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

So tāya dhammapariyattiyā na divasaṁ atināmeti, nāpi riñcati paṭisallānaṁ, anuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhu, bhikkhu dhammavihārī hoti.

Iti kho, bhikkhu, desito mayā pariyattibahulo, desito paññattibahulo, desito sajjhāyabahulo, desito vitakkabahulo, desito dhammavihārī.

Yaṁ kho, bhikkhu, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.

Etāni, bhikkhu, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhu, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.74

Aṅguttara Nikāya 5.74

1. Yodhājīvavagga

Dutiyadhammavihārīsutta

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“‘dhammavihārī, dhammavihārī’ti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu dhammavihārī hotī”ti?

“Idha, bhikkhu, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ;

uttari cassa paññāya atthaṁ nappajānāti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu pariyattibahulo, no dhammavihārī’.

Puna caparaṁ, bhikkhu, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, uttari cassa paññāya atthaṁ nappajānāti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu paññattibahulo, no dhammavihārī’.

Puna caparaṁ, bhikkhu, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti, uttari cassa paññāya atthaṁ nappajānāti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu sajjhāyabahulo, no dhammavihārī’.

Puna caparaṁ, bhikkhu, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati, uttari cassa paññāya atthaṁ nappajānāti.

Ayaṁ vuccati, bhikkhu: ‘bhikkhu vitakkabahulo, no dhammavihārī’.

Idha, bhikkhu, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ;

uttari cassa paññāya atthaṁ pajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhu, bhikkhu dhammavihārī hoti.

Iti kho, bhikkhu, desito mayā pariyattibahulo, desito paññattibahulo, desito sajjhāyabahulo, desito vitakkabahulo, desito dhammavihārī.

Yaṁ kho, bhikkhu, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.

Etāni, bhikkhu, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha bhikkhu, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.75

Aṅguttara Nikāya 5.75

1. Yodhājīvavagga

Paṭhamayodhājīvasutta

“Pañcime, bhikkhave, yodhājīvā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, ekacco yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ;

api ca kho dhajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ;

api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ, sahati ussāraṇaṁ;

api ca kho sampahāre haññati byāpajjati.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ, sahati ussāraṇaṁ, sahati sampahāraṁ.

So taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca yodhājīvā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṁvijjamānā bhikkhūsu.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu rajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ.

Sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Kimassa rajaggasmiṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu suṇāti:

‘amukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’ti.

So taṁ sutvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ.

Sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Idamassa rajaggasmiṁ.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sahati rajaggaṁ;

api ca kho dhajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ.

Sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Kimassa dhajaggasmiṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva kho suṇāti:

‘amukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’ti;

api ca kho sāmaṁ passati itthiṁ vā kumāriṁ vā abhirūpaṁ dassanīyaṁ pāsādikaṁ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṁ.

So taṁ disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ.

Sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Idamassa dhajaggasmiṁ.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo sahati rajaggaṁ;

api ca kho dhajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ;

api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ.

Sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Kimassa ussāraṇāya?

Idha, bhikkhave, bhikkhuṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā mātugāmo upasaṅkamitvā ūhasati ullapati ujjagghati uppaṇḍeti.

So mātugāmena ūhasiyamāno ullapiyamāno ujjagghiyamāno uppaṇḍiyamāno saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ.

Sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Idamassa ussāraṇāya.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ;

api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati, na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ, sahati ussāraṇaṁ;

api ca kho sampahāre haññati byāpajjati.

Kimassa sampahārasmiṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhuṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati.

So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno sikkhaṁ apaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭisevati.

Idamassa sampahārasmiṁ.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ, sahati ussāraṇaṁ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ, sahati ussāraṇaṁ, sahati sampahāraṁ, so taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati.

Kimassa saṅgāmavijayasmiṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhuṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati.

So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno viniveṭhetvā vinimocetvā yena kāmaṁ pakkamati.

So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.

So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti;

byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṁ parisodheti;

thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti;

uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti;

vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.

So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe

vivicceva kāmehi …pe…

catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti,

‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati,

vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

Idamassa saṅgāmavijayasmiṁ.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo sahati rajaggaṁ, sahati dhajaggaṁ, sahati ussāraṇaṁ, sahati sampahāraṁ, so taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Ime kho, bhikkhave, pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṁvijjamānā bhikkhūsū”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.76

Aṅguttara Nikāya 5.76

1. Yodhājīvavagga

Dutiyayodhājīvasutta

“Pañcime, bhikkhave, yodhājīvā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, ekacco yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati.

So tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati.

Tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati.

So tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati.

Tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare upalikkhanti, tamenaṁ apanenti;

apanetvā ñātakānaṁ nenti.

So ñātakehi nīyamāno appatvāva ñātake antarāmagge kālaṁ karoti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati.

So tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati.

Tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare upalikkhanti, tamenaṁ apanenti;

apanetvā ñātakānaṁ nenti.

Tamenaṁ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti.

So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno teneva ābādhena kālaṁ karoti.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati.

So tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati.

Tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare upalikkhanti, tamenaṁ apanenti;

apanetvā ñātakānaṁ nenti.

Tamenaṁ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti.

So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno vuṭṭhāti tamhā ābādhā.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati.

So taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco yodhājīvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca yodhājīvā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṁvijjamānā bhikkhūsu.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.

So pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṁvutehi indriyehi.

So tattha passati mātugāmaṁ dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā.

Tassa taṁ mātugāmaṁ disvā dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.

So rāgānuddhaṁsitena cittena sikkhaṁ apaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭisevati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati, so tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti; tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.

So pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṁvutehi indriyehi.

So tattha passati mātugāmaṁ dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā.

Tassa taṁ mātugāmaṁ disvā dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.

So rāgānuddhaṁsitena cittena pariḍayhateva kāyena pariḍayhati cetasā.

Tassa evaṁ hoti:

‘yannūnāhaṁ ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ āroceyyaṁ—

rāgapariyuṭṭhitomhi, āvuso, rāgapareto, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ;

sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

So ārāmaṁ gacchanto appatvāva ārāmaṁ antarāmagge sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati, so tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare upalikkhanti, tamenaṁ apanenti; apanetvā ñātakānaṁ nenti. So ñātakehi nīyamāno appatvāva ñātake antarāmagge kālaṁ karoti; tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.

So pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṁvutehi indriyehi.

So tattha passati mātugāmaṁ dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā.

Tassa taṁ mātugāmaṁ disvā dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.

So rāgānuddhaṁsitena cittena pariḍayhateva kāyena pariḍayhati cetasā.

Tassa evaṁ hoti:

‘yannūnāhaṁ ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ āroceyyaṁ—

rāgapariyuṭṭhitomhi, āvuso, rāgapareto, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ;

sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

So ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ āroceti:

‘rāgapariyuṭṭhitomhi, āvuso, rāgapareto, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ;

sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

Tamenaṁ sabrahmacārī ovadanti anusāsanti:

‘appassādā, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Abhiramatāyasmā brahmacariye;

māyasmā sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattī’ti.

So sabrahmacārīhi evaṁ ovadiyamāno evaṁ anusāsiyamāno evamāha:

‘kiñcāpi, āvuso, appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo;

atha kho nevāhaṁ sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

So sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati, so tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare upalikkhanti, tamenaṁ apanenti; apanetvā ñātakānaṁ nenti, tamenaṁ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti. So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno teneva ābādhena kālaṁ karoti; tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.

So pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṁvutehi indriyehi.

So tattha passati mātugāmaṁ dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā.

Tassa taṁ mātugāmaṁ disvā dunnivatthaṁ vā duppārutaṁ vā rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.

So rāgānuddhaṁsitena cittena pariḍayhateva kāyena pariḍayhati cetasā.

Tassa evaṁ hoti:

‘yannūnāhaṁ ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ āroceyyaṁ—

rāgapariyuṭṭhitomhi, āvuso, rāgapareto, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ;

sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

So ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ āroceti:

‘rāgapariyuṭṭhitomhi, āvuso, rāgapareto, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ;

sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

Tamenaṁ sabrahmacārī ovadanti anusāsanti:

‘appassādā, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā …pe… tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā … aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā … supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā … yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā … rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā … asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā … sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā … sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo.

Abhiramatāyasmā brahmacariye;

māyasmā sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattī’ti.

So sabrahmacārīhi evaṁ ovadiyamāno evaṁ anusāsiyamāno evamāha:

‘ussahissāmi, āvuso, vāyamissāmi, āvuso, abhiramissāmi, āvuso.

Na dānāhaṁ, āvuso, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati, so tasmiṁ saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare upalikkhanti, tamenaṁ apanenti; apanetvā ñātakānaṁ nenti, tamenaṁ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti. So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno vuṭṭhāti tamhā ābādhā; tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.

So pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena upaṭṭhitāya satiyā saṁvutehi indriyehi.

So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto

vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.

So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

So abhijjhaṁ loke pahāya …pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe

vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe…

nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.

Seyyathāpi so, bhikkhave, yodhājīvo asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā viyūḷhaṁ saṅgāmaṁ otarati, so taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati; tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco puggalo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.

Ime kho, bhikkhave, pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṁvijjamānā bhikkhūsū”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.77

Aṅguttara Nikāya 5.77

1. Yodhājīvavagga

Paṭhamaanāgatabhayasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, anāgatabhayāni sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Katamāni pañca?

Idha, bhikkhave, āraññiko bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi ekako araññe viharāmi.

Ekakaṁ kho pana maṁ araññe viharantaṁ

ahi vā maṁ ḍaṁseyya, vicchiko vā maṁ ḍaṁseyya, satapadī vā maṁ ḍaṁseyya,

tena me assa kālaṅkiriyā, so mamassa antarāyo;

handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.

Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, āraññiko bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi ekako araññe viharāmi.

Ekako kho panāhaṁ araññe viharanto

upakkhalitvā vā papateyyaṁ, bhattaṁ vā bhuttaṁ me byāpajjeyya, pittaṁ vā me kuppeyya, semhaṁ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṁ,

tena me assa kālaṅkiriyā, so mamassa antarāyo;

handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.

Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, āraññiko bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi ekako araññe viharāmi.

Ekako kho panāhaṁ araññe viharanto

vāḷehi samāgaccheyyaṁ, sīhena vā byagghena vā dīpinā vā acchena vā taracchena vā, te maṁ jīvitā voropeyyuṁ,

tena me assa kālaṅkiriyā, so mamassa antarāyo;

handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.

Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, āraññiko bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi ekako araññe viharāmi.

Ekako kho panāhaṁ araññe viharanto

māṇavehi samāgaccheyyaṁ katakammehi vā akatakammehi vā, te maṁ jīvitā voropeyyuṁ,

tena me assa kālaṅkiriyā, so mamassa antarāyo;

handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.

Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, āraññiko bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi ekako araññe viharāmi.

Santi kho panāraññe vāḷā amanussā, te maṁ jīvitā voropeyyuṁ,

tena me assa kālaṅkiriyā, so mamassa antarāyo;

handāhaṁ vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti.

Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Imāni kho, bhikkhave, pañca anāgatabhayāni sampassamānena alameva āraññikena bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.78

Aṅguttara Nikāya 5.78

1. Yodhājīvavagga

Dutiyaanāgatabhayasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, anāgatabhayāni sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Katamāni pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi daharo yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.

Hoti kho pana so samayo yaṁ imaṁ kāyaṁ jarā phusati.

Jiṇṇena kho pana jarāya abhibhūtena na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, na sukarāni araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Purā maṁ so dhammo āgacchati aniṭṭho akanto amanāpo;

handāhaṁ paṭikacceva vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, yenāhaṁ dhammena samannāgato jiṇṇakopi phāsuṁ viharissāmī’ti.

Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘ahaṁ kho etarahi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya.

Hoti kho pana so samayo yaṁ imaṁ kāyaṁ byādhi phusati.

Byādhitena kho pana byādhinā abhibhūtena na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, na sukarāni araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Purā maṁ so dhammo āgacchati aniṭṭho akanto amanāpo;

handāhaṁ paṭikacceva vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, yenāhaṁ dhammena samannāgato byādhitopi phāsuṁ viharissāmī’ti.

Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘etarahi kho subhikkhaṁ susassaṁ sulabhapiṇḍaṁ, sukaraṁ uñchena paggahena yāpetuṁ.

Hoti kho pana so samayo yaṁ dubbhikkhaṁ hoti dussassaṁ dullabhapiṇḍaṁ, na sukaraṁ uñchena paggahena yāpetuṁ.

Dubbhikkhe kho pana manussā yena subhikkhaṁ tena saṅkamanti.

Tattha saṅgaṇikavihāro hoti ākiṇṇavihāro.

Saṅgaṇikavihāre kho pana sati ākiṇṇavihāre na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, na sukarāni araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Purā maṁ so dhammo āgacchati aniṭṭho akanto amanāpo;

handāhaṁ paṭikacceva vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, yenāhaṁ dhammena samannāgato dubbhikkhepi phāsu viharissāmī’ti.

Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘etarahi kho manussā samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharanti.

Hoti kho pana so samayo yaṁ bhayaṁ hoti aṭavisaṅkopo, cakkasamārūḷhā jānapadā pariyāyanti.

Bhaye kho pana sati manussā yena khemaṁ tena saṅkamanti.

Tattha saṅgaṇikavihāro hoti ākiṇṇavihāro.

Saṅgaṇikavihāre kho pana sati ākiṇṇavihāre na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, na sukarāni araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Purā maṁ so dhammo āgacchati aniṭṭho akanto amanāpo;

handāhaṁ paṭikacceva vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, yenāhaṁ dhammena samannāgato bhayepi phāsuṁ viharissāmī’ti.

Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

‘etarahi kho saṅgho samaggo sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharati.

Hoti kho pana so samayo yaṁ saṅgho bhijjati.

Saṅghe kho pana bhinne na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ, na sukarāni araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Purā maṁ so dhammo āgacchati aniṭṭho akanto amanāpo;

handāhaṁ paṭikacceva vīriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, yenāhaṁ dhammena samannāgato bhinnepi saṅghe phāsuṁ viharissāmī’ti.

Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ anāgatabhayaṁ sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Imāni kho, bhikkhave, pañca anāgatabhayāni sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṁ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.79

Aṅguttara Nikāya 5.79

1. Yodhājīvavagga

Tatiyaanāgatabhayasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, anāgatabhayāni etarahi asamuppannāni āyatiṁ samuppajjissanti.

Tāni vo paṭibujjhitabbāni;

paṭibujjhitvā ca tesaṁ pahānāya vāyamitabbaṁ.

Katamāni pañca?

Bhavissanti, bhikkhave, bhikkhū anāgatamaddhānaṁ abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā aññe upasampādessanti.

Tepi na sakkhissanti vinetuṁ adhisīle adhicitte adhipaññāya.

Tepi bhavissanti abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā aññe upasampādessanti.

Tepi na sakkhissanti vinetuṁ adhisīle adhicitte adhipaññāya.

Tepi bhavissanti abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Iti kho, bhikkhave, dhammasandosā vinayasandoso;

vinayasandosā dhammasandoso.

Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā aññesaṁ nissayaṁ dassanti.

Tepi na sakkhissanti vinetuṁ adhisīle adhicitte adhipaññāya.

Tepi bhavissanti abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā aññesaṁ nissayaṁ dassanti.

Tepi na sakkhissanti vinetuṁ adhisīle adhicitte adhipaññāya.

Tepi bhavissanti abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Iti kho, bhikkhave, dhammasandosā vinayasandoso;

vinayasandosā dhammasandoso.

Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā abhidhammakathaṁ vedallakathaṁ kathentā kaṇhadhammaṁ okkamamānā na bujjhissanti.

Iti kho, bhikkhave, dhammasandosā vinayasandoso;

vinayasandosā dhammasandoso.

Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatāppaṭisaṁyuttā, tesu bhaññamānesu na sussūsissanti, na sotaṁ odahissanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapessanti, na ca te dhamme uggahetabbaṁ pariyāpuṇitabbaṁ maññissanti.

Ye pana te suttantā kavitā kāveyyā cittakkharā cittabyañjanā bāhirakā sāvakabhāsitā, tesu bhaññamānesu sussūsissanti, sotaṁ odahissanti, aññā cittaṁ upaṭṭhapessanti, te ca dhamme uggahetabbaṁ pariyāpuṇitabbaṁ maññissanti.

Iti kho, bhikkhave, dhammasandosā vinayasandoso;

vinayasandosā dhammasandoso.

Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā.

Te abhāvitakāyā samānā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā therā bhikkhū bāhulikā bhavissanti sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṁ ārabhissanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Tesaṁ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjissati.

Sāpi bhavissati bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṁ ārabhissati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Iti kho, bhikkhave, dhammasandosā vinayasandoso;

vinayasandosā dhammasandoso.

Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, pañca anāgatabhayāni etarahi asamuppannāni āyatiṁ samuppajjissanti.

Tāni vo paṭibujjhitabbāni;

paṭibujjhitvā ca tesaṁ pahānāya vāyamitabban”ti.

Navamaṁ.

AN5.80

Aṅguttara Nikāya 5.80

1. Yodhājīvavagga

Catutthaanāgatabhayasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, anāgatabhayāni etarahi asamuppannāni āyatiṁ samuppajjissanti.

Tāni vo paṭibujjhitabbāni;

paṭibujjhitvā ca tesaṁ pahānāya vāyamitabbaṁ.

Katamāni pañca?

Bhavissanti, bhikkhave, bhikkhū anāgatamaddhānaṁ cīvare kalyāṇakāmā.

Te cīvare kalyāṇakāmā samānā riñcissanti paṁsukūlikattaṁ, riñcissanti araññavanapatthāni pantāni senāsanāni;

gāmanigamarājadhānīsu osaritvā vāsaṁ kappessanti, cīvarahetu ca anekavihitaṁ anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjissanti.

Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ piṇḍapāte kalyāṇakāmā.

Te piṇḍapāte kalyāṇakāmā samānā riñcissanti piṇḍapātikattaṁ, riñcissanti araññavanapatthāni pantāni senāsanāni;

gāmanigamarājadhānīsu osaritvā vāsaṁ kappessanti jivhaggena rasaggāni pariyesamānā, piṇḍapātahetu ca anekavihitaṁ anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjissanti.

Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ senāsane kalyāṇakāmā.

Te senāsane kalyāṇakāmā samānā riñcissanti rukkhamūlikattaṁ, riñcissanti araññavanapatthāni pantāni senāsanāni;

gāmanigamarājadhānīsu osaritvā vāsaṁ kappessanti, senāsanahetu ca anekavihitaṁ anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjissanti.

Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ bhikkhunīsikkhamānāsamaṇuddesehi saṁsaṭṭhā viharissanti.

Bhikkhunīsikkhamānāsamaṇuddesehi saṁsagge kho pana, bhikkhave, sati etaṁ pāṭikaṅkhaṁ:

‘anabhiratā vā brahmacariyaṁ carissanti, aññataraṁ vā saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjissanti, sikkhaṁ vā paccakkhāya hīnāyāvattissanti’.

Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṁ ārāmikasamaṇuddesehi saṁsaṭṭhā viharissanti.

Ārāmikasamaṇuddesehi saṁsagge kho pana, bhikkhave, sati etaṁ pāṭikaṅkhaṁ:

‘anekavihitaṁ sannidhikāraparibhogaṁ anuyuttā viharissanti, oḷārikampi nimittaṁ karissanti, pathaviyāpi haritaggepi’.

Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ anāgatabhayaṁ etarahi asamuppannaṁ āyatiṁ samuppajjissati.

Taṁ vo paṭibujjhitabbaṁ;

paṭibujjhitvā ca tassa pahānāya vāyamitabbaṁ.

Imāni kho, bhikkhave, pañca anāgatabhayāni etarahi asamuppannāni āyatiṁ samuppajjissanti.

Tāni vo paṭibujjhitabbāni;

paṭibujjhitvā ca tesaṁ pahānāya vāyamitabban”ti.

Dasamaṁ.

Yodhājīvavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Dve cetovimuttiphalā,

dve ca dhammavihārino;

Yodhājīvā ca dve vuttā,

cattāro ca anāgatāti.

AN5.81

Aṅguttara Nikāya 5.81

1. Theravagga

Rajanīyasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Rajanīye rajjati, dussanīye dussati, mohanīye muyhati, kuppanīye kuppati, madanīye majjati—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kuppanīye na kuppati, madanīye na majjati—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.82

Aṅguttara Nikāya 5.82

1. Theravagga

Vītarāgasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Avītarāgo hoti, avītadoso hoti, avītamoho hoti, makkhī ca, paḷāsī ca—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Vītarāgo hoti, vītadoso hoti, vītamoho hoti, amakkhī ca, apaḷāsī ca—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.83

Aṅguttara Nikāya 5.83

1. Theravagga

Kuhakasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Kuhako ca hoti, lapako ca, nemittiko ca, nippesiko ca, lābhena ca lābhaṁ nijigīsitā—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Na ca kuhako hoti, na ca lapako, na ca nemittiko, na ca nippesiko, na ca lābhena lābhaṁ nijigīsitā—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.84

Aṅguttara Nikāya 5.84

1. Theravagga

Assaddhasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti, amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, kusīto hoti, duppañño hoti—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Catutthaṁ.

AN5.85

Aṅguttara Nikāya 5.85

1. Theravagga

Akkhamasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Khamo hoti rūpānaṁ, khamo saddānaṁ, khamo gandhānaṁ, khamo rasānaṁ, khamo phoṭṭhabbānaṁ—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.86

Aṅguttara Nikāya 5.86

1. Theravagga

Paṭisambhidāpattasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Atthapaṭisambhidāpatto hoti, dhammapaṭisambhidāpatto hoti, niruttipaṭisambhidāpatto hoti, paṭibhānapaṭisambhidāpatto hoti,

yāni tāni sabrahmacārīnaṁ uccāvacāni kiṅkaraṇīyāni tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.87

Aṅguttara Nikāya 5.87

1. Theravagga

Sīlavantasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati. Ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.88

Aṅguttara Nikāya 5.88

1. Theravagga

Therasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.

Katamehi pañcahi?

Thero hoti rattaññū cirapabbajito;

ñāto hoti yasassī sagahaṭṭhapabbajitānaṁ bahujanaparivāro;

lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā appaṭividdhā;

micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano, so bahujanaṁ saddhammā vuṭṭhāpetvā asaddhamme patiṭṭhāpeti.

Thero bhikkhu rattaññū cirapabbajito itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti, ñāto thero bhikkhu yasassī sagahaṭṭhapabbajitānaṁ bahujanaparivāro itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti, lābhī thero bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti, bahussuto thero bhikkhu sutadharo sutasannicayo itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.

Katamehi pañcahi?

Thero hoti rattaññū cirapabbajito;

ñāto hoti yasassī sagahaṭṭhapabbajitānaṁ bahujanaparivāro;

lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano, so bahujanaṁ asaddhammā vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpeti.

Thero bhikkhu rattaññū cirapabbajito itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti, ñāto thero bhikkhu yasassī sagahaṭṭhapabbajitānaṁ bahujanaparivāro itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti, lābhī thero bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti, bahussuto thero bhikkhu sutadharo sutasannicayo itipissa diṭṭhānugatiṁ āpajjanti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.89

Aṅguttara Nikāya 5.89

1. Theravagga

Paṭhamasekhasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, yathāvimuttaṁ cittaṁ na paccavekkhati—

ime kho, bhikkhave, pañca dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, yathāvimuttaṁ cittaṁ paccavekkhati—

ime kho, bhikkhave, pañca dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattantī”ti.

Navamaṁ.

AN5.90

Aṅguttara Nikāya 5.90

1. Theravagga

Dutiyasekhasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, sekho bhikkhu bahukicco hoti bahukaraṇīyo viyatto kiṅkaraṇīyesu;

riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu appamattakena kammena divasaṁ atināmeti;

riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu saṁsaṭṭho viharati gahaṭṭhapabbajitehi ananulomikena gihisaṁsaggena;

riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu akālena gāmaṁ pavisati, atidivā paṭikkamati;

riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu yāyaṁ kathā ābhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṁ—

appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī;

riñcati paṭisallānaṁ, nānuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo dhammo sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, sekho bhikkhu na bahukicco hoti na bahukaraṇīyo viyatto kiṅkaraṇīyesu;

na riñcati paṭisallānaṁ, anuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu na appamattakena kammena divasaṁ atināmeti;

na riñcati paṭisallānaṁ, anuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu asaṁsaṭṭho viharati gahaṭṭhapabbajitehi ananulomikena gihisaṁsaggena;

na riñcati paṭisallānaṁ, anuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu na atikālena gāmaṁ pavisati, nātidivā paṭikkamati;

na riñcati paṭisallānaṁ, anuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu yāyaṁ kathā ābhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṁ—

appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

na riñcati paṭisallānaṁ, anuyuñjati ajjhattaṁ cetosamathaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo dhammo sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattantī”ti.

Dasamaṁ.

Theravaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Rajanīyo vītarāgo,

kuhakāssaddhaakkhamā;

Paṭisambhidā ca sīlena,

thero sekhā pare duveti.

AN5.91

Aṅguttara Nikāya 5.91

1. Kakudhavagga

Paṭhamasampadāsutta

“Pañcimā, bhikkhave, sampadā.

Katamā pañca?

Saddhāsampadā, sīlasampadā, sutasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā—

imā kho, bhikkhave, pañca sampadā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.92

Aṅguttara Nikāya 5.92

1. Kakudhavagga

Dutiyasampadāsutta

“Pañcimā, bhikkhave, sampadā.

Katamā pañca?

Sīlasampadā, samādhisampadā, paññāsampadā, vimuttisampadā, vimuttiñāṇadassanasampadā—

imā kho, bhikkhave, pañca sampadā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.93

Aṅguttara Nikāya 5.93

1. Kakudhavagga

Byākaraṇasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, aññābyākaraṇāni.

Katamāni pañca?

Mandattā momūhattā aññaṁ byākaroti;

pāpiccho icchāpakato aññaṁ byākaroti;

ummādā cittakkhepā aññaṁ byākaroti;

adhimānena aññaṁ byākaroti;

sammadeva aññaṁ byākaroti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca aññābyākaraṇānī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.94

Aṅguttara Nikāya 5.94

1. Kakudhavagga

Phāsuvihārasutta

“Pañcime, bhikkhave, phāsuvihārā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ … tatiyaṁ jhānaṁ … catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Ime kho, bhikkhave, pañca phāsuvihārā”ti.

Catutthaṁ.

AN5.95

Aṅguttara Nikāya 5.95

1. Kakudhavagga

Akuppasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu atthapaṭisambhidāpatto hoti, dhammapaṭisambhidāpatto hoti, niruttipaṭisambhidāpatto hoti, paṭibhānapaṭisambhidāpatto hoti, yathāvimuttaṁ cittaṁ paccavekkhati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.96

Aṅguttara Nikāya 5.96

1. Kakudhavagga

Sutadharasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṁ āsevanto nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu appaṭṭho hoti appakicco subharo susantoso jīvitaparikkhāresu;

appāhāro hoti anodarikattaṁ anuyutto;

appamiddho hoti jāgariyaṁ anuyutto;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

yathāvimuttaṁ cittaṁ paccavekkhati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṁ āsevanto nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhatī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.97

Aṅguttara Nikāya 5.97

1. Kakudhavagga

Kathāsutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṁ bhāvento nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu appaṭṭho hoti appakicco subharo susantoso jīvitaparikkhāresu;

appāhāro hoti anodarikattaṁ anuyutto;

appamiddho hoti jāgariyaṁ anuyutto;

yāyaṁ kathā ābhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṁ—

appicchakathā …pe… vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

yathāvimuttaṁ cittaṁ paccavekkhati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṁ bhāvento nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhatī”ti.

Sattamaṁ.

AN5.98

Aṅguttara Nikāya 5.98

1. Kakudhavagga

Āraññakasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṁ bahulīkaronto nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu appaṭṭho hoti appakicco subharo susantoso jīvitaparikkhāresu;

appāhāro hoti anodarikattaṁ anuyutto;

appamiddho hoti jāgariyaṁ anuyutto;

āraññako hoti pantasenāsano;

yathāvimuttaṁ cittaṁ paccavekkhati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṁ bahulīkaronto nacirasseva akuppaṁ paṭivijjhatī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.99

Aṅguttara Nikāya 5.99

1. Kakudhavagga

Sīhasutta

“Sīho, bhikkhave, migarājā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhamati;

āsayā nikkhamitvā vijambhati;

vijambhitvā samantā catuddisaṁ anuviloketi;

samantā catuddisaṁ anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadati;

tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkamati.

So hatthissa cepi pahāraṁ deti, sakkaccaññeva pahāraṁ deti, no asakkaccaṁ;

mahiṁsassa cepi pahāraṁ deti, sakkaccaññeva pahāraṁ deti, no asakkaccaṁ;

gavassa cepi pahāraṁ deti, sakkaccaññeva pahāraṁ deti, no asakkaccaṁ;

dīpissa cepi pahāraṁ deti, sakkaccaññeva pahāraṁ deti, no asakkaccaṁ;

khuddakānañcepi pāṇānaṁ pahāraṁ deti antamaso sasabiḷārānampi, sakkaccaññeva pahāraṁ deti, no asakkaccaṁ.

Taṁ kissa hetu?

‘Mā me yoggapatho nassā’ti.

Sīhoti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.

Yaṁ kho, bhikkhave, tathāgato parisāya dhammaṁ deseti, idamassa hoti sīhanādasmiṁ.

Bhikkhūnañcepi, bhikkhave, tathāgato dhammaṁ deseti, sakkaccaññeva tathāgato dhammaṁ deseti, no asakkaccaṁ;

bhikkhunīnañcepi, bhikkhave, tathāgato dhammaṁ deseti, sakkaccaññeva tathāgato dhammaṁ deseti, no asakkaccaṁ;

upāsakānañcepi, bhikkhave, tathāgato dhammaṁ deseti, sakkaccaññeva tathāgato dhammaṁ deseti, no asakkaccaṁ;

upāsikānañcepi, bhikkhave, tathāgato dhammaṁ deseti, sakkaccaññeva tathāgato dhammaṁ deseti, no asakkaccaṁ;

puthujjanānañcepi, bhikkhave, tathāgato dhammaṁ deseti antamaso annabhāranesādānampi, sakkaccaññeva tathāgato dhammaṁ deseti, no asakkaccaṁ.

Taṁ kissa hetu?

Dhammagaru, bhikkhave, tathāgato dhammagāravo”ti.

Navamaṁ.

AN5.100

Aṅguttara Nikāya 5.100

1. Kakudhavagga

Kakudhatherasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Tena kho pana samayena kakudho nāma koliyaputto āyasmato mahāmoggallānassa upaṭṭhāko adhunākālaṅkato aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno.

Tassa evarūpo attabhāvapaṭilābho hoti—seyyathāpi nāma dve vā tīṇi vā māgadhakāni gāmakkhettāni.

So tena attabhāvapaṭilābhena neva attānaṁ no paraṁ byābādheti.

Atha kho kakudho devaputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho kakudho devaputto āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:

“devadattassa, bhante, evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji:

‘ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī’ti.

Sahacittuppādā ca, bhante, devadatto tassā iddhiyā parihīno”ti.

Idamavoca kakudho devaputto.

Idaṁ vatvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ etadavoca:

“Kakudho nāma, bhante, koliyaputto mamaṁ upaṭṭhāko adhunākālaṅkato aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno hoti.

Tassa evarūpo attabhāvapaṭilābho—seyyathāpi nāma dve vā tīṇi vā māgadhakāni gāmakkhettāni.

So tena attabhāvapaṭilābhena neva attānaṁ no paraṁ byābādheti.

Atha kho, bhante, kakudho devaputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhante, kakudho devaputto maṁ etadavoca:

‘devadattassa, bhante, evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji—

ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmīti.

Sahacittuppādā ca, bhante, devadatto tassā iddhiyā parihīno’ti.

Idamavoca, bhante, kakudho devaputto.

Idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyī”ti.

“Kiṁ pana te, moggallāna, kakudho devaputto cetasā ceto paricca vidito:

‘yaṁ kiñci kakudho devaputto bhāsati sabbaṁ taṁ tatheva hoti, no aññathā’”ti?

“Cetasā ceto paricca vidito me, bhante, kakudho devaputto:

‘yaṁ kiñci kakudho devaputto bhāsati sabbaṁ taṁ tatheva hoti, no aññathā’”ti.

“Rakkhassetaṁ, moggallāna, vācaṁ.

Rakkhassetaṁ, moggallāna, vācaṁ.

Idāni so moghapuriso attanāva attānaṁ pātukarissati.

Pañcime, moggallāna, satthāro santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Idha, moggallāna, ekacco satthā aparisuddhasīlo samāno ‘parisuddhasīlomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me sīlaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Tamenaṁ sāvakā evaṁ jānanti:

‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhasīlo samāno parisuddhasīlomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me sīlaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Mayañceva kho pana gihīnaṁ āroceyyāma, nāssassa manāpaṁ.

Yaṁ kho panassa amanāpaṁ, kathaṁ naṁ mayaṁ tena samudācareyyāma:

‘sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena;

yaṁ tumo karissati tumova tena paññāyissatī’ti.

Evarūpaṁ kho, moggallāna, satthāraṁ sāvakā sīlato rakkhanti;

evarūpo ca pana satthā sāvakehi sīlato rakkhaṁ paccāsīsati.

Puna caparaṁ, moggallāna, idhekacco satthā aparisuddhājīvo samāno ‘parisuddhājīvomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddho me ājīvo pariyodāto asaṅkiliṭṭho’ti.

Tamenaṁ sāvakā evaṁ jānanti:

‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhājīvo samāno parisuddhājīvomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddho me ājīvo pariyodāto asaṅkiliṭṭho’ti.

Mayañceva kho pana gihīnaṁ āroceyyāma, nāssassa manāpaṁ.

Yaṁ kho panassa amanāpaṁ, kathaṁ naṁ mayaṁ tena samudācareyyāma:

‘sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena;

yaṁ tumo karissati tumova tena paññāyissatī’ti.

Evarūpaṁ kho, moggallāna, satthāraṁ sāvakā ājīvato rakkhanti;

evarūpo ca pana satthā sāvakehi ājīvato rakkhaṁ paccāsīsati.

Puna caparaṁ, moggallāna, idhekacco satthā aparisuddhadhammadesano samāno ‘parisuddhadhammadesanomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhā me dhammadesanā pariyodātā asaṅkiliṭṭhā’ti.

Tamenaṁ sāvakā evaṁ jānanti:

‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhadhammadesano samāno parisuddhadhammadesanomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhā me dhammadesanā pariyodātā asaṅkiliṭṭhā’ti.

Mayañceva kho pana gihīnaṁ āroceyyāma, nāssassa manāpaṁ.

Yaṁ kho panassa amanāpaṁ, kathaṁ naṁ mayaṁ tena samudācareyyāma:

‘sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena;

yaṁ tumo karissati tumova tena paññāyissatī’ti.

Evarūpaṁ kho, moggallāna, satthāraṁ sāvakā dhammadesanato rakkhanti;

evarūpo ca pana satthā sāvakehi dhammadesanato rakkhaṁ paccāsīsati.

Puna caparaṁ, moggallāna, idhekacco satthā aparisuddhaveyyākaraṇo samāno ‘parisuddhaveyyākaraṇomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me veyyākaraṇaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Tamenaṁ sāvakā evaṁ jānanti:

‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhaveyyākaraṇo samāno parisuddhaveyyākaraṇomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me veyyākaraṇaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Mayañceva kho pana gihīnaṁ āroceyyāma, nāssassa manāpaṁ.

Yaṁ kho panassa amanāpaṁ, kathaṁ naṁ mayaṁ tena samudācareyyāma:

‘sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena;

yaṁ tumo karissati tumova tena paññāyissatī’ti.

Evarūpaṁ kho, moggallāna, satthāraṁ sāvakā veyyākaraṇato rakkhanti;

evarūpo ca pana satthā sāvakehi veyyākaraṇato rakkhaṁ paccāsīsati.

Puna caparaṁ, moggallāna, idhekacco satthā aparisuddhañāṇadassano samāno ‘parisuddhañāṇadassanomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me ñāṇadassanaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Tamenaṁ sāvakā evaṁ jānanti:

‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhañāṇadassano samāno parisuddhañāṇadassanomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me ñāṇadassanaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Mayañceva kho pana gihīnaṁ āroceyyāma, nāssassa manāpaṁ.

Yaṁ kho panassa amanāpaṁ, kathaṁ naṁ mayaṁ tena samudācareyyāma:

‘sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena;

yaṁ tumo karissati tumova tena paññāyissatī’ti.

Evarūpaṁ kho, moggallāna, satthāraṁ sāvakā ñāṇadassanato rakkhanti;

evarūpo ca pana satthā sāvakehi ñāṇadassanato rakkhaṁ paccāsīsati.

Ime kho, moggallāna, pañca satthāro santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Ahaṁ kho pana, moggallāna, parisuddhasīlo samāno ‘parisuddhasīlomhī’ti paṭijānāmi ‘parisuddhaṁ me sīlaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Na ca maṁ sāvakā sīlato rakkhanti, na cāhaṁ sāvakehi sīlato rakkhaṁ paccāsīsāmi.

Parisuddhājīvo samāno ‘parisuddhājīvomhī’ti paṭijānāmi ‘parisuddho me ājīvo pariyodāto asaṅkiliṭṭho’ti.

Na ca maṁ sāvakā ājīvato rakkhanti, na cāhaṁ sāvakehi ājīvato rakkhaṁ paccāsīsāmi.

Parisuddhadhammadesano samāno ‘parisuddhadhammadesanomhī’ti paṭijānāmi ‘parisuddhā me dhammadesanā pariyodātā asaṅkiliṭṭhā’ti.

Na ca maṁ sāvakā dhammadesanato rakkhanti, na cāhaṁ sāvakehi dhammadesanato rakkhaṁ paccāsīsāmi.

Parisuddhaveyyākaraṇo samāno ‘parisuddhaveyyākaraṇomhī’ti paṭijānāmi ‘parisuddhaṁ me veyyākaraṇaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Na ca maṁ sāvakā veyyākaraṇato rakkhanti, na cāhaṁ sāvakehi veyyākaraṇato rakkhaṁ paccāsīsāmi.

Parisuddhañāṇadassano samāno ‘parisuddhañāṇadassanomhī’ti paṭijānāmi ‘parisuddhaṁ me ñāṇadassanaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti.

Na ca maṁ sāvakā ñāṇadassanato rakkhanti, na cāhaṁ sāvakehi ñāṇadassanato rakkhaṁ paccāsīsāmī”ti.

Dasamaṁ.

Kakudhavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Dve sampadā byākaraṇaṁ,

phāsu akuppapañcamaṁ;

Sutaṁ kathā āraññako,

sīho ca kakudho dasāti.

Dutiyo paṇṇāsako samatto.

AN5.101

Aṅguttara Nikāya 5.101

1. Phāsuvihāravagga

Sārajjasutta

“Pañcime, bhikkhave, sekhavesārajjakaraṇā dhammā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, sīlavā hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti.

Yaṁ, bhikkhave, assaddhassa sārajjaṁ hoti, saddhassa taṁ sārajjaṁ na hoti.

Tasmāyaṁ dhammo sekhavesārajjakaraṇo.

Yaṁ, bhikkhave, dussīlassa sārajjaṁ hoti, sīlavato taṁ sārajjaṁ na hoti.

Tasmāyaṁ dhammo sekhavesārajjakaraṇo.

Yaṁ, bhikkhave, appassutassa sārajjaṁ hoti, bahussutassa taṁ sārajjaṁ na hoti.

Tasmāyaṁ dhammo sekhavesārajjakaraṇo.

Yaṁ, bhikkhave, kusītassa sārajjaṁ hoti, āraddhavīriyassa taṁ sārajjaṁ na hoti.

Tasmāyaṁ dhammo sekhavesārajjakaraṇo.

Yaṁ, bhikkhave, duppaññassa sārajjaṁ hoti, paññavato taṁ sārajjaṁ na hoti.

Tasmāyaṁ dhammo sekhavesārajjakaraṇo.

Ime kho, bhikkhave, pañca sekhavesārajjakaraṇā dhammā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.102

Aṅguttara Nikāya 5.102

1. Phāsuvihāravagga

Ussaṅkitasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu ussaṅkitaparisaṅkito hoti pāpabhikkhūti api akuppadhammopi.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vesiyāgocaro vā hoti, vidhavāgocaro vā hoti, thullakumārikāgocaro vā hoti, paṇḍakagocaro vā hoti, bhikkhunīgocaro vā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ussaṅkitaparisaṅkito hoti pāpabhikkhūti api akuppadhammopī”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.103

Aṅguttara Nikāya 5.103

1. Phāsuvihāravagga

Mahācorasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, mahācoro visamanissito ca hoti, gahananissito ca, balavanissito ca, bhogacāgī ca, ekacārī ca.

Kathañca, bhikkhave, mahācoro visamanissito hoti?

Idha, bhikkhave, mahācoro nadīviduggaṁ vā nissito hoti pabbatavisamaṁ vā.

Evaṁ kho, bhikkhave, mahācoro visamanissito hoti.

Kathañca, bhikkhave, mahācoro gahananissito hoti?

Idha, bhikkhave, mahācoro tiṇagahanaṁ vā nissito hoti rukkhagahanaṁ vā rodhaṁ vā mahāvanasaṇḍaṁ vā.

Evaṁ kho, bhikkhave, mahācoro gahananissito hoti.

Kathañca, bhikkhave, mahācoro balavanissito hoti?

Idha, bhikkhave, mahācoro rājānaṁ vā rājamahāmattānaṁ vā nissito hoti.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace maṁ koci kiñci vakkhati, ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṁ bhaṇissantī’ti.

Sace naṁ koci kiñci āha, tyassa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṁ bhaṇanti.

Evaṁ kho, bhikkhave, mahācoro balavanissito hoti.

Kathañca, bhikkhave, mahācoro bhogacāgī hoti?

Idha, bhikkhave, mahācoro aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace maṁ koci kiñci vakkhati, ito bhogena paṭisantharissāmī’ti.

Sace naṁ koci kiñci āha, tato bhogena paṭisantharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, mahācoro bhogacāgī hoti.

Kathañca, bhikkhave, mahācoro ekacārī hoti?

Idha, bhikkhave, mahācoro ekakova gahaṇāni kattā hoti.

Taṁ kissa hetu?

‘Mā me guyhamantā bahiddhā sambhedaṁ agamaṁsū’ti.

Evaṁ kho, bhikkhave, mahācoro ekacārī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahaṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati nillopampi harati ekāgārikampi karoti paripanthepi tiṭṭhati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato pāpabhikkhu khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito ca hoti, gahananissito ca, balavanissito ca, bhogacāgī ca, ekacārī ca.

Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito hoti?

Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu visamena kāyakammena samannāgato hoti, visamena vacīkammena samannāgato hoti, visamena manokammena samannāgato hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito hoti.

Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu gahananissito hoti?

Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato.

Evaṁ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu gahananissito hoti.

Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu balavanissito hoti?

Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu rājānaṁ vā rājamahāmattānaṁ vā nissito hoti.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace maṁ koci kiñci vakkhati, ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṁ bhaṇissantī’ti.

Sace naṁ koci kiñci āha, tyassa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṁ bhaṇanti.

Evaṁ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu balavanissito hoti.

Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu bhogacāgī hoti?

Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

Tassa evaṁ hoti:

‘sace maṁ koci kiñci vakkhati, ito lābhena paṭisantharissāmī’ti.

Sace naṁ koci kiñci āha, tato lābhena paṭisantharati.

Evaṁ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu bhogacāgī hoti.

Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu ekacārī hoti?

Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu ekakova paccantimesu janapadesu nivāsaṁ kappeti.

So tattha kulāni upasaṅkamanto lābhaṁ labhati.

Evaṁ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu ekacārī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato pāpabhikkhu khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ, bahuñca apuññaṁ pasavatī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.104

Aṅguttara Nikāya 5.104

1. Phāsuvihāravagga

Samaṇasukhumālasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjati, appaṁ ayācito.

Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṁ viharati, tyassa manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti, appaṁ amanāpena;

manāpaṁyeva upahāraṁ upaharanti, appaṁ amanāpaṁ.

Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā, tānissa na bahudeva uppajjanti.

Appābādho hoti, catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī,

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’ti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’ti.

Ahañhi, bhikkhave, yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito; yācitova bahulaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjāmi, appaṁ ayācito.

Yehi kho pana bhikkhūhi saddhiṁ viharāmi, te maṁ manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti, appaṁ amanāpena; manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti, appaṁ amanāpena;

manāpaṁyeva upahāraṁ upaharanti, appaṁ amanāpaṁ.

Yāni kho pana tāni vedayitāni—pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā—tāni me na bahudeva uppajjanti. Appābādhohamasmi.

catunnaṁ kho panasmi jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī,

āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharāmi.

Yañhi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’ti, mameva taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya: ‘samaṇesu samaṇasukhumālo’”ti.

Catutthaṁ.

AN5.105

Aṅguttara Nikāya 5.105

1. Phāsuvihāravagga

Phāsuvihārasutta

“Pañcime, bhikkhave, phāsuvihārā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, mettaṁ vacīkammaṁ … mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.

Yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca.

Yāyaṁ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca.

Ime kho, bhikkhave, pañca phāsuvihārā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.106

Aṅguttara Nikāya 5.106

1. Phāsuvihāravagga

Ānandasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

“Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti?

“Yato kho, ānanda, bhikkhu attanā sīlasampanno hoti, no paraṁ adhisīle sampavattā;

ettāvatāpi kho, ānanda, bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti.

“Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti?

“Siyā, ānanda.

Yato kho, ānanda, bhikkhu attanā sīlasampanno hoti, no paraṁ adhisīle sampavattā;

attānupekkhī ca hoti, no parānupekkhī;

ettāvatāpi kho, ānanda, bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti.

“Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti?

“Siyā, ānanda.

Yato kho, ānanda, bhikkhu attanā sīlasampanno hoti, no paraṁ adhisīle sampavattā;

attānupekkhī ca hoti, no parānupekkhī;

apaññāto ca hoti, tena ca apaññātakena no paritassati;

ettāvatāpi kho, ānanda, bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti.

“Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti?

“Siyā, ānanda.

Yato kho, ānanda, bhikkhu attanā sīlasampanno hoti, no paraṁ adhisīle sampavattā;

attānupekkhī ca hoti, no parānupekkhī;

apaññāto ca hoti, tena ca apaññātakena no paritassati;

catunnañca jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

ettāvatāpi kho, ānanda, bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti.

“Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyyā”ti?

“Siyā, ānanda.

Yato kho, ānanda, bhikkhu attanā sīlasampanno hoti, no paraṁ adhisīle sampavattā;

attānupekkhī ca hoti, no parānupekkhī;

apaññāto ca hoti, tena ca apaññātakena no paritassati;

catunnañca jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati;

ettāvatāpi kho, ānanda, bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṁ vihareyya.

Imamhā cāhaṁ, ānanda, phāsuvihārā añño phāsuvihāro uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.107

Aṅguttara Nikāya 5.107

1. Phāsuvihāravagga

Sīlasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti, samādhisampanno hoti, paññāsampanno hoti, vimuttisampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampanno hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.108

Aṅguttara Nikāya 5.108

1. Phāsuvihāravagga

Asekhasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi, pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.109

Aṅguttara Nikāya 5.109

1. Phāsuvihāravagga

Cātuddisasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu cātuddiso hoti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Imehi, kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu cātuddiso hotī”ti.

Navamaṁ.

AN5.110

Aṅguttara Nikāya 5.110

1. Phāsuvihāravagga

Araññasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

āraddhavīriyo viharati thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitun”ti.

Dasamaṁ.

Phāsuvihāravaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Sārajjaṁ saṅkito coro,

Sukhumālaṁ phāsu pañcamaṁ;

Ānanda sīlāsekhā ca,

Cātuddiso araññena cāti.

AN5.111

Aṅguttara Nikāya 5.111

1. Andhakavindavagga

Kulūpakasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato kulūpako bhikkhu kulesu appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Asanthavavissāsī ca hoti, anissaravikappī ca, vissaṭṭhupasevī ca, upakaṇṇakajappī ca, atiyācanako ca.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato kulūpako bhikkhu kulesu appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato kulūpako bhikkhu kulesu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Na asanthavavissāsī ca hoti, na anissaravikappī ca, na vissaṭṭhupasevī ca, na upakaṇṇakajappī ca, na atiyācanako ca.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato kulūpako bhikkhu kulesu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.112

Aṅguttara Nikāya 5.112

1. Andhakavindavagga

Pacchāsamaṇasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato pacchāsamaṇo na ādātabbo.

Katamehi pañcahi?

Atidūre vā gacchati accāsanne vā, na pattapariyāpannaṁ gaṇhati, āpattisāmantā bhaṇamānaṁ na nivāreti, bhaṇamānassa antarantarā kathaṁ opāteti, duppañño hoti jaḷo eḷamūgo.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato pacchāsamaṇo na ādātabbo.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato pacchāsamaṇo ādātabbo.

Katamehi pañcahi?

Nātidūre gacchati na accāsanne, pattapariyāpannaṁ gaṇhati, āpattisāmantā bhaṇamānaṁ nivāreti, bhaṇamānassa na antarantarā kathaṁ opāteti, paññavā hoti ajaḷo aneḷamūgo.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato pacchāsamaṇo ādātabbo”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.113

Aṅguttara Nikāya 5.113

1. Andhakavindavagga

Sammāsamādhisutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo sammāsamādhiṁ upasampajja viharituṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo sammāsamādhiṁ upasampajja viharituṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo sammāsamādhiṁ upasampajja viharituṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ, khamo saddānaṁ, khamo gandhānaṁ, khamo rasānaṁ, khamo phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo sammāsamādhiṁ upasampajja viharitun”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.114

Aṅguttara Nikāya 5.114

1. Andhakavindavagga

Andhakavindasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati andhakavinde.

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:

“Ye te, ānanda, bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṁ dhammavinayaṁ, te vo, ānanda, bhikkhū pañcasu dhammesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.

Katamesu pañcasu?

‘Etha tumhe, āvuso, sīlavā hotha, pātimokkhasaṁvarasaṁvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino, samādāya sikkhatha sikkhāpadesū’ti—iti pātimokkhasaṁvare samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.

‘Etha tumhe, āvuso, indriyesu guttadvārā viharatha ārakkhasatino nipakkasatino, sārakkhitamānasā satārakkhena cetasā samannāgatā’ti—iti indriyasaṁvare samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.

‘Etha tumhe, āvuso, appabhassā hotha, bhasse pariyantakārino’ti—iti bhassapariyante samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.

‘Etha tumhe, āvuso, āraññikā hotha, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevathā’ti—iti kāyavūpakāse samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.

‘Etha tumhe, āvuso, sammādiṭṭhikā hotha sammādassanena samannāgatā’ti—iti sammādassane samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.

Ye te, ānanda, bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṁ dhammavinayaṁ, te vo, ānanda, bhikkhū imesu pañcasu dhammesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā”ti.

Catutthaṁ.

AN5.115

Aṅguttara Nikāya 5.115

1. Andhakavindavagga

Maccharinīsutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Āvāsamaccharinī hoti, kulamaccharinī hoti, lābhamaccharinī hoti, vaṇṇamaccharinī hoti, dhammamaccharinī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Na āvāsamaccharinī hoti, na kulamaccharinī hoti, na lābhamaccharinī hoti, na vaṇṇamaccharinī hoti, na dhammamaccharinī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.116

Aṅguttara Nikāya 5.116

1. Andhakavindavagga

Vaṇṇanāsutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti,

ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti,

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti,

anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti,

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.117

Aṅguttara Nikāya 5.117

1. Andhakavindavagga

Issukinīsutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

issukinī ca hoti,

maccharinī ca,

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

anissukinī ca hoti,

amaccharinī ca,

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Sattamaṁ.

AN5.118

Aṅguttara Nikāya 5.118

1. Andhakavindavagga

Micchādiṭṭhikasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

micchādiṭṭhikā ca hoti,

micchāsaṅkappā ca,

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

sammādiṭṭhikā ca hoti,

sammāsaṅkappā ca,

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.119

Aṅguttara Nikāya 5.119

1. Andhakavindavagga

Micchāvācāsutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

micchāvācā ca hoti,

micchākammantā ca,

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

sammāvācā ca hoti,

sammākammantā ca,

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Navamaṁ.

AN5.120

Aṅguttara Nikāya 5.120

1. Andhakavindavagga

Micchāvāyāmasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

micchāvāyāmā ca hoti,

micchāsatinī ca,

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati,

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati,

sammāvāyāmā ca hoti,

sammāsatinī ca,

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā bhikkhunī yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Dasamaṁ.

Andhakavindavaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Kulūpako pacchāsamaṇo,

samādhiandhakavindaṁ;

Maccharī vaṇṇanā issā,

diṭṭhivācāya vāyamāti.

AN5.121

Aṅguttara Nikāya 5.121

1. Gilānavagga

Gilānasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami.

Addasā kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ dubbalaṁ gilānakaṁ;

disvā paññatte āsane nisīdi.

Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“Yaṁ kiñci, bhikkhave, bhikkhuṁ dubbalaṁ gilānakaṁ pañca dhammā na vijahanti, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:

‘nacirasseva āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī, maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṁ sūpaṭṭhitā hoti.

Yaṁ kiñci, bhikkhave, bhikkhuṁ dubbalaṁ gilānakaṁ ime pañca dhammā na vijahanti, tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:

‘nacirasseva āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharissatī’”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.122

Aṅguttara Nikāya 5.122

1. Gilānavagga

Satisūpaṭṭhitasutta

“Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā pañca dhamme bhāveti pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno ajjhattaññeva sati sūpaṭṭhitā hoti dhammānaṁ udayatthagāminiyā paññāya, asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratasaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī.

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime pañca dhamme bhāveti ime pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.123

Aṅguttara Nikāya 5.123

1. Gilānavagga

Paṭhamaupaṭṭhākasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko hoti.

Katamehi pañcahi?

Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ na jānāti, bhesajjaṁ nappaṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa na yathābhūtaṁ ābādhaṁ āvikattā hoti abhikkamantaṁ vā abhikkamatīti paṭikkamantaṁ vā paṭikkamatīti ṭhitaṁ vā ṭhitoti, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ anadhivāsakajātiko hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko hoti.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilāno sūpaṭṭhāko hoti.

Katamehi pañcahi?

Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ jānāti, bhesajjaṁ paṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṁ ābādhaṁ āvikattā hoti abhikkamantaṁ vā abhikkamatīti paṭikkamantaṁ vā paṭikkamatīti ṭhitaṁ vā ṭhitoti, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilāno sūpaṭṭhāko hotī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.124

Aṅguttara Nikāya 5.124

1. Gilānavagga

Dutiyaupaṭṭhākasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṁ gilānaṁ upaṭṭhātuṁ.

Katamehi pañcahi?

Nappaṭibalo hoti bhesajjaṁ saṁvidhātuṁ;

sappāyāsappāyaṁ na jānāti, asappāyaṁ upanāmeti, sappāyaṁ apanāmeti;

āmisantaro gilānaṁ upaṭṭhāti, no mettacitto;

jegucchī hoti uccāraṁ vā passāvaṁ vā vantaṁ vā kheḷaṁ vā nīharituṁ;

nappaṭibalo hoti gilānaṁ kālena kālaṁ dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṁ gilānaṁ upaṭṭhātuṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṁ gilānaṁ upaṭṭhātuṁ.

Katamehi pañcahi?

Paṭibalo hoti bhesajjaṁ saṁvidhātuṁ;

sappāyāsappāyaṁ jānāti, asappāyaṁ apanāmeti, sappāyaṁ upanāmeti;

mettacitto gilānaṁ upaṭṭhāti, no āmisantaro;

ajegucchī hoti uccāraṁ vā passāvaṁ vā vantaṁ vā kheḷaṁ vā nīharituṁ;

paṭibalo hoti gilānaṁ kālena kālaṁ dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṁ gilānaṁ upaṭṭhātun”ti.

Catutthaṁ.

AN5.125

Aṅguttara Nikāya 5.125

1. Gilānavagga

Paṭhamaanāyussāsutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā anāyussā.

Katame pañca?

Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ na jānāti, apariṇatabhojī ca hoti, akālacārī ca hoti, abrahmacārī ca.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā anāyussā.

Pañcime, bhikkhave, dhammā āyussā.

Katame pañca?

Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ jānāti, pariṇatabhojī ca hoti, kālacārī ca hoti, brahmacārī ca.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā āyussā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.126

Aṅguttara Nikāya 5.126

1. Gilānavagga

Dutiyaanāyussāsutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā anāyussā.

Katame pañca?

Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ na jānāti, apariṇatabhojī ca hoti, dussīlo ca, pāpamitto ca.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā anāyussā.

Pañcime, bhikkhave, dhammā āyussā.

Katame pañca?

Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṁ jānāti, pariṇatabhojī ca hoti, sīlavā ca, kalyāṇamitto ca.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā āyussā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.127

Aṅguttara Nikāya 5.127

1. Gilānavagga

Vapakāsasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṁ saṅghamhā vapakāsituṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, asantuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, kāmasaṅkappabahulo ca viharati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṁ saṅghamhā vapakāsituṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ saṅghamhā vapakāsituṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, santuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, nekkhammasaṅkappabahulo ca viharati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ saṅghamhā vapakāsitun”ti.

Sattamaṁ.

AN5.128

Aṅguttara Nikāya 5.128

1. Gilānavagga

Samaṇasukhasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, samaṇadukkhāni.

Katamāni pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, asantuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, anabhirato ca brahmacariyaṁ carati.

Imāni kho, bhikkhave, pañca samaṇadukkhāni.

Pañcimāni, bhikkhave, samaṇasukhāni.

Katamāni pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, santuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, abhirato ca brahmacariyaṁ carati.

Imāni kho, bhikkhave, pañca samaṇasukhānī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.129

Aṅguttara Nikāya 5.129

1. Gilānavagga

Parikuppasutta

“Pañcime, bhikkhave, āpāyikā nerayikā parikuppā atekicchā.

Katame pañca?

Mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahaṁ jīvitā voropito hoti, tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṁ uppāditaṁ hoti, saṅgho bhinno hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca āpāyikā nerayikā parikuppā atekicchā”ti.

Navamaṁ.

AN5.130

Aṅguttara Nikāya 5.130

1. Gilānavagga

Byasanasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, byasanāni.

Katamāni pañca?

Ñātibyasanaṁ, bhogabyasanaṁ, rogabyasanaṁ, sīlabyasanaṁ, diṭṭhibyasanaṁ.

Na, bhikkhave, sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.

Sīlabyasanahetu vā, bhikkhave, sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca byasanāni.

Pañcimā, bhikkhave, sampadā.

Katamā pañca?

Ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā.

Na, bhikkhave, sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.

Sīlasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.

Imā kho, bhikkhave, pañca sampadā”ti.

Dasamaṁ.

Gilānavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Gilāno satisūpaṭṭhi,

Dve upaṭṭhākā duvāyusā;

Vapakāsasamaṇasukhā,

Parikuppaṁ byasanena cāti.

AN5.131

Aṅguttara Nikāya 5.131

1. Rājavagga

Paṭhamacakkānuvattanasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rājā cakkavattī dhammeneva cakkaṁ vatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rājā cakkavattī atthaññū ca hoti, dhammaññū ca, mattaññū ca, kālaññū ca, parisaññū ca.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rājā cakkavattī dhammeneva cakkaṁ pavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato tathāgato arahaṁ sammāsambuddho dhammeneva anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho atthaññū, dhammaññū, mattaññū, kālaññū, parisaññū.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato tathāgato arahaṁ sammāsambuddho dhammeneva anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavatteti;

taṁ hoti dhammacakkaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.132

Aṅguttara Nikāya 5.132

1. Rājavagga

Dutiyacakkānuvattanasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño cakkavattissa jeṭṭho putto pitarā pavattitaṁ cakkaṁ dhammeneva anuppavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño cakkavattissa jeṭṭho putto atthaññū ca hoti, dhammaññū ca, mattaññū ca, kālaññū ca, parisaññū ca.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño cakkavattissa jeṭṭho putto pitarā pavattitaṁ cakkaṁ dhammeneva anuppavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato sāriputto tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, sāriputto atthaññū, dhammaññū, mattaññū, kālaññū, parisaññū.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato sāriputto tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.133

Aṅguttara Nikāya 5.133

1. Rājavagga

Dhammarājāsutta

“Yopi so, bhikkhave, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā, sopi na arājakaṁ cakkaṁ vattetī”ti.

Evaṁ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“ko pana, bhante, rañño cakkavattissa dhammikassa dhammarañño rājā”ti?

“Dhammo, bhikkhū”ti bhagavā avoca.

“Idha, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahati antojanasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahati khattiyesu anuyantesu …pe… balakāyasmiṁ brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu.

Sa kho so, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahitvā antojanasmiṁ dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahitvā khattiyesu anuyantesu balakāyasmiṁ brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu dhammeneva cakkaṁ pavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.

Evamevaṁ kho, bhikkhu, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahati bhikkhūsu:

‘evarūpaṁ kāyakammaṁ sevitabbaṁ, evarūpaṁ kāyakammaṁ na sevitabbaṁ;

evarūpaṁ vacīkammaṁ sevitabbaṁ, evarūpaṁ vacīkammaṁ na sevitabbaṁ;

evarūpaṁ manokammaṁ sevitabbaṁ, evarūpaṁ manokammaṁ na sevitabbaṁ;

evarūpo ājīvo sevitabbo, evarūpo ājīvo na sevitabbo;

evarūpo gāmanigamo sevitabbo, evarūpo gāmanigamo na sevitabbo’ti.

Puna caparaṁ, bhikkhu, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahati bhikkhunīsu …pe… upāsakesu …pe… upāsikāsu:

‘evarūpaṁ kāyakammaṁ sevitabbaṁ, evarūpaṁ kāyakammaṁ na sevitabbaṁ;

evarūpaṁ vacīkammaṁ sevitabbaṁ, evarūpaṁ vacīkammaṁ na sevitabbaṁ;

evarūpaṁ manokammaṁ sevitabbaṁ, evarūpaṁ manokammaṁ na sevitabbaṁ;

evarūpo ājīvo sevitabbo, evarūpo ājīvo na sevitabbo;

evarūpo gāmanigamo sevitabbo, evarūpo gāmanigamo na sevitabbo’ti.

Sa kho so, bhikkhu, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaññeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahitvā bhikkhūsu, dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahitvā bhikkhunīsu, dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahitvā upāsakesu, dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahitvā upāsikāsu dhammeneva anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavatteti;

taṁ hoti cakkaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.134

Aṅguttara Nikāya 5.134

1. Rājavagga

Yassaṁdisaṁsutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rājā khattiyo muddhāvasitto yassaṁ yassaṁ disāyaṁ viharati, sakasmiṁyeva vijite viharati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rājā khattiyo muddhāvasitto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;

aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro;

balavā kho pana hoti caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya;

pariṇāyako kho panassa hoti paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṁ;

tassime cattāro dhammā yasaṁ paripācenti.

So iminā yasapañcamena dhammena samannāgato yassaṁ yassaṁ disāyaṁ viharati, sakasmiṁyeva vijite viharati.

Taṁ kissa hetu?

Evañhetaṁ, bhikkhave, hoti vijitāvīnaṁ.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yassaṁ yassaṁ disāyaṁ viharati, vimuttacittova viharati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu—

rājāva khattiyo muddhāvasitto jātisampanno;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā—

rājāva khattiyo muddhāvasitto aḍḍho mahaddhano mahābhogo paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro;

āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu—

rājāva khattiyo muddhāvasitto balasampanno;

paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā—

rājāva khattiyo muddhāvasitto pariṇāyakasampanno;

tassime cattāro dhammā vimuttiṁ paripācenti.

So iminā vimuttipañcamena dhammena samannāgato yassaṁ yassaṁ disāyaṁ viharati vimuttacittova viharati.

Taṁ kissa hetu?

Evañhetaṁ, bhikkhave, hoti vimuttacittānan”ti.

Catutthaṁ.

AN5.135

Aṅguttara Nikāya 5.135

1. Rājavagga

Paṭhamapatthanāsutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto rajjaṁ pattheti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;

abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato;

mātāpitūnaṁ piyo hoti manāpo;

negamajānapadassa piyo hoti manāpo;

yāni tāni raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ sippaṭṭhānāni hatthismiṁ vā assasmiṁ vā rathasmiṁ vā dhanusmiṁ vā tharusmiṁ vā tattha sikkhito hoti anavayo.

Tassa evaṁ hoti:

‘ahaṁ khomhi ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato.

Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi mātāpitūnaṁ piyo manāpo.

Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi negamajānapadassa piyo manāpo.

Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi yāni tāni raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ sippaṭṭhānāni hatthismiṁ vā assasmiṁ vā rathasmiṁ vā dhanusmiṁ vā tharusmiṁ vā, tattha sikkhito anavayo.

Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyan’ti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto rajjaṁ pattheti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ pattheti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;

asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;

āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;

paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Tassa evaṁ hoti:

‘ahaṁ khomhi saddho, saddahāmi tathāgatassa bodhiṁ:

“itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā”ti.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi asaṭho amāyāvī yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi āraddhavīriyo viharāmi akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi paññavā udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyan’ti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ patthetī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.136

Aṅguttara Nikāya 5.136

1. Rājavagga

Dutiyapatthanāsutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto oparajjaṁ pattheti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;

abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato;

mātāpitūnaṁ piyo hoti manāpo,

balakāyassa piyo hoti manāpo;

paṇḍito hoti viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṁ.

Tassa evaṁ hoti:

‘ahaṁ khomhi ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

Kasmāhaṁ oparajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato.

Kasmāhaṁ oparajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi mātāpitūnaṁ piyo manāpo.

Kasmāhaṁ oparajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi balakāyassa piyo manāpo.

Kasmāhaṁ oparajjaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṁ.

Kasmāhaṁ oparajjaṁ na pattheyyan’ti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto oparajjaṁ pattheti.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ pattheti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto hoti;

āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;

paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Tassa evaṁ hoti:

‘ahaṁ khomhi sīlavā, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharāmi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhāmi sikkhāpadesu.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi bahussuto sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpā me dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi āraddhavīriyo viharāmi akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.

Ahaṁ khomhi paññavā udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyan’ti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ patthetī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.137

Aṅguttara Nikāya 5.137

1. Rājavagga

Appaṁsupatisutta

“Pañcime, bhikkhave, appaṁ rattiyā supanti, bahuṁ jagganti.

Katame pañca?

Itthī, bhikkhave, purisādhippāyā appaṁ rattiyā supati, bahuṁ jaggati.

Puriso, bhikkhave, itthādhippāyo appaṁ rattiyā supati, bahuṁ jaggati.

Coro, bhikkhave, ādānādhippāyo appaṁ rattiyā supati, bahuṁ jaggati.

Rājā, bhikkhave, rājakaraṇīyesu yutto appaṁ rattiyā supati, bahuṁ jaggati.

Bhikkhu, bhikkhave, visaṁyogādhippāyo appaṁ rattiyā supati, bahuṁ jaggati.

Ime kho, bhikkhave, pañca appaṁ rattiyā supanti, bahuṁ jaggantī”ti.

Sattamaṁ.

AN5.138

Aṅguttara Nikāya 5.138

1. Rājavagga

Bhattādakasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo bhattādako ca hoti okāsapharaṇo ca laṇḍasāraṇo ca salākaggāhī ca rañño nāgotveva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo bhattādako ca okāsapharaṇo ca laṇḍasāraṇo ca salākaggāhī ca, rañño nāgotveva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhattādako ca hoti, okāsapharaṇo ca mañcapīṭhamaddano ca salākaggāhī ca, bhikkhutveva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhattādako ca hoti okāsapharaṇo ca mañcapīṭhamaddano ca salākaggāhī ca, bhikkhutveva saṅkhaṁ gacchatī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.139

Aṅguttara Nikāya 5.139

1. Rājavagga

Akkhamasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo na rājāraho hoti na rājabhoggo, na rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthikāyaṁ vā disvā assakāyaṁ vā disvā rathakāyaṁ vā disvā pattikāyaṁ vā disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti saddānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthisaddaṁ vā sutvā assasaddaṁ vā sutvā rathasaddaṁ vā sutvā pattisaddaṁ vā sutvā bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddaṁ vā sutvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti saddānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti gandhānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ye te rañño nāgā abhijātā saṅgāmāvacarā tesaṁ muttakarīsassa gandhaṁ ghāyitvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti gandhānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rasānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekissā vā tiṇodakadattiyā vimānito dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā tiṇodakadattīhi vimānito saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rasānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekena vā saravegena viddho, dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā saravegehi viddho saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo na rājāraho hoti na rājabhoggo na rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye rūpe sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti saddānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā rajanīye sadde sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti saddānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti gandhānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu ghānena gandhaṁ ghāyitvā rajanīye gandhe sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti gandhānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rasānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā rajanīye rase sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rasānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā rajanīye phoṭṭhabbe sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṁ, khamo saddānaṁ, khamo gandhānaṁ, khamo rasānaṁ, khamo phoṭṭhabbānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthikāyaṁ vā disvā assakāyaṁ vā disvā rathakāyaṁ vā disvā pattikāyaṁ vā disvā na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti saddānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthisaddaṁ vā sutvā assasaddaṁ vā sutvā rathasaddaṁ vā sutvā pattisaddaṁ vā sutvā bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddaṁ vā sutvā na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti saddānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti gandhānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ye te rañño nāgā abhijātā saṅgāmāvacarā tesaṁ muttakarīsassa gandhaṁ ghāyitvā na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti gandhānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rasānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekissā vā tiṇodakadattiyā vimānito dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā tiṇodakadattīhi vimānito na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rasānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekena vā saravegena viddho, dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā saravegehi viddho na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ, khamo saddānaṁ, khamo gandhānaṁ, khamo rasānaṁ, khamo phoṭṭhabbānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye rūpe na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti saddānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā rajanīye sadde na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti saddānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti gandhānaṁ.

Idha, bhikkhave, bhikkhu ghānena gandhaṁ ghāyitvā rajanīye gandhe na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti gandhānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rasānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā rajanīye rase na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rasānaṁ.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā rajanīye phoṭṭhabbe na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Navamaṁ.

AN5.140

Aṅguttara Nikāya 5.140

1. Rājavagga

Sotasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, rakkhitā ca, khantā ca, gantā ca.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi kāraṇaṁ kāreti—

yadi vā katapubbaṁ yadi vā akatapubbaṁ—

taṁ aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbaṁ cetasā samannāharitvā ohitasoto suṇāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati, hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi hanati, pattikampi hanati.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo rakkhitā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato rakkhati purimaṁ kāyaṁ, rakkhati pacchimaṁ kāyaṁ, rakkhati purime pāde, rakkhati pacchime pāde, rakkhati sīsaṁ, rakkhati kaṇṇe, rakkhati dante, rakkhati soṇḍaṁ, rakkhati vāladhiṁ, rakkhati hatthāruhaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo rakkhitā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṁ asippahārānaṁ usuppahārānaṁ pharasuppahārānaṁ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṁ.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti?

Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi disaṁ peseti—

yadi vā gatapubbaṁ yadi vā agatapubbaṁ—

taṁ khippameva gantā hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, rakkhitā ca, khantā ca, gantā ca.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṅkatvā manasi katvā sabbaṁ cetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti, pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti; uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti, pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu rakkhitā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu rakkhitā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ; duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu yā sā disā agatapubbā iminā dīghena addhunā, yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ, taṁ khippaññeva gantā hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Dasamaṁ.

Rājavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Cakkānuvattanā rājā,

Yassaṁdisaṁ dve ceva patthanā;

Appaṁsupati bhattādo,

Akkhamo ca sotena cāti.

AN5.141

Aṅguttara Nikāya 5.141

1. Tikaṇḍakīvagga

Avajānātisutta

“Pañcime, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Datvā avajānāti, saṁvāsena avajānāti, ādheyyamukho hoti, lolo hoti, mando momūho hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo datvā avajānāti?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa deti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ.

Tassa evaṁ hoti:

‘ahaṁ demi;

ayaṁ paṭiggaṇhātī’ti.

Tamenaṁ datvā avajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo datvā avajānāti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo saṁvāsena avajānāti?

Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvasati dve vā tīṇi vā vassāni.

Tamenaṁ saṁvāsena avajānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo saṁvāsena avajānāti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo ādheyyamukho hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo parassa vaṇṇe vā avaṇṇe vā bhāsiyamāne taṁ khippaññeva adhimuccitā hoti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo ādheyyamukho hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo lolo hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ittarasaddho hoti ittarabhattī ittarapemo ittarappasādo.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo lolo hoti.

Kathañca, bhikkhave, puggalo mando momūho hoti?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kusalākusale dhamme na jānāti, sāvajjānavajje dhamme na jānāti, hīnappaṇīte dhamme na jānāti, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme na jānāti.

Evaṁ kho, bhikkhave, puggalo mando momūho hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.142

Aṅguttara Nikāya 5.142

1. Tikaṇḍakīvagga

Ārabhatisutta

“Pañcime, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārabhati ca vippaṭisārī ca hoti;

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ārabhati, na vippaṭisārī hoti;

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ārabhati, vippaṭisārī hoti;

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti;

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti;

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo ārabhati ca vippaṭisārī ca hoti,

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti,

so evamassa vacanīyo:

‘āyasmato kho ārambhajā āsavā saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti, sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṁ paññañca bhāvetu;

evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’ti.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo ārabhati na vippaṭisārī hoti,

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti,

so evamassa vacanīyo:

‘āyasmato kho ārambhajā āsavā saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā na pavaḍḍhanti, sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya cittaṁ paññañca bhāvetu;

evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’ti.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo na ārabhati vippaṭisārī hoti,

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti,

so evamassa vacanīyo:

‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti, sādhu vatāyasmā vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṁ paññañca bhāvetu;

evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’ti.

Tatra, bhikkhave, yvāyaṁ puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti,

tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti,

so evamassa vacanīyo:

‘āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā na pavaḍḍhanti, sādhu vatāyasmā cittaṁ paññañca bhāvetu;

evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī’ti.

Iti kho, bhikkhave, ime cattāro puggalā amunā pañcamena puggalena evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā anupubbena āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇantī”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.143

Aṅguttara Nikāya 5.143

1. Tikaṇḍakīvagga

Sārandadasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.

Tena kho pana samayena pañcamattānaṁ licchavisatānaṁ sārandade cetiye sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:

“pañcannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Hatthiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, assaratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, maṇiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, itthiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, gahapatiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Imesaṁ pañcannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmin”ti.

Atha kho te licchavī magge purisaṁ ṭhapesuṁ:

“yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi bhagavantaṁ, atha amhākaṁ āroceyyāsī”ti.

Addasā kho so puriso bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ;

disvāna yena te licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te licchavī etadavoca:

“ayaṁ so, bhante, bhagavā gacchati arahaṁ sammāsambuddho;

yassadāni kālaṁ maññathā”ti.

Atha kho te licchavī yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho te licchavī bhagavantaṁ etadavocuṁ:

“Sādhu, bhante, yena sārandadaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho bhagavā yena sārandadaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te licchavī etadavoca:

“kāya nuttha, licchavī, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?

“Idha, bhante, amhākaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:

‘pañcannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Hatthiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, assaratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, maṇiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, itthiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ, gahapatiratanassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Imesaṁ pañcannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmin’”ti.

“Kāmādhimuttānaṁ vata bho licchavīnaṁ kāmaṁyeva ārabbha antarākathā udapādi.

Pañcannaṁ, licchavī, ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ,

tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desetā puggalo dullabho lokasmiṁ,

tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desitassa viññātā puggalo dullabho lokasmiṁ,

tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desitassa viññātā dhammānudhammappaṭipanno puggalo dullabho lokasmiṁ,

kataññū katavedī puggalo dullabho lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, licchavī, pañcannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmin”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.144

Aṅguttara Nikāya 5.144

1. Tikaṇḍakīvagga

Tikaṇḍakīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sākete viharati tikaṇḍakīvane.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya.

Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya.

Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya.

Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya.

Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṁ paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyya sato sampajāno.

Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya?

‘Mā me rajanīyesu dhammesu rāgo udapādī’ti—

idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya.

Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya?

‘Mā me dosanīyesu dhammesu doso udapādī’ti—

idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya.

Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya?

‘Mā me rajanīyesu dhammesu rāgo udapādi, mā me dosanīyesu dhammesu doso udapādī’ti—

idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya.

Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya?

‘Mā me dosanīyesu dhammesu doso udapādi, mā me rajanīyesu dhammesu rāgo udapādī’ti—

idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya.

Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyya?

‘Sato sampajāno mā me kvacani katthaci kiñcanaṁ rajanīyesu dhammesu rāgo udapādi, mā me kvacani katthaci kiñcanaṁ dosanīyesu dhammesu doso udapādi, mā me kvacani katthaci kiñcanaṁ mohanīyesu dhammesu moho udapādī’ti—

idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṁ paṭicca paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyya sato sampajāno”ti.

Catutthaṁ.

AN5.145

Aṅguttara Nikāya 5.145

1. Tikaṇḍakīvagga

Nirayasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.146

Aṅguttara Nikāya 5.146

1. Tikaṇḍakīvagga

Mittasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu mitto na sevitabbo.

Katamehi pañcahi?

Kammantaṁ kāreti, adhikaraṇaṁ ādiyati, pāmokkhesu bhikkhūsu paṭiviruddho hoti, dīghacārikaṁ anavatthacārikaṁ anuyutto viharati, nappaṭibalo hoti kālena kālaṁ dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu mitto na sevitabbo.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu mitto sevitabbo.

Katamehi pañcahi?

Na kammantaṁ kāreti, na adhikaraṇaṁ ādiyati, na pāmokkhesu bhikkhūsu paṭiviruddho hoti, na dīghacārikaṁ anavatthacārikaṁ anuyutto viharati, paṭibalo hoti kālena kālaṁ dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu mitto sevitabbo”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.147

Aṅguttara Nikāya 5.147

1. Tikaṇḍakīvagga

Asappurisadānasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, asappurisadānāni.

Katamāni pañca?

Asakkaccaṁ deti, acittīkatvā deti, asahatthā deti, apaviddhaṁ deti, anāgamanadiṭṭhiko deti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca asappurisadānāni.

Pañcimāni, bhikkhave, sappurisadānāni.

Katamāni pañca?

Sakkaccaṁ deti, cittīkatvā deti, sahatthā deti, anapaviddhaṁ deti, āgamanadiṭṭhiko deti.

Imāni kho, bhikkhave, pañca sappurisadānānī”ti.

Sattamaṁ.

AN5.148

Aṅguttara Nikāya 5.148

1. Tikaṇḍakīvagga

Sappurisadānasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, sappurisadānāni.

Katamāni pañca?

Saddhāya dānaṁ deti, sakkaccaṁ dānaṁ deti, kālena dānaṁ deti, anuggahitacitto dānaṁ deti, attānañca parañca anupahacca dānaṁ deti.

Saddhāya kho pana, bhikkhave, dānaṁ datvā yattha yattha tassa dānassa vipāko nibbattati, aḍḍho ca hoti mahaddhano mahābhogo, abhirūpo ca hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato.

Sakkaccaṁ kho pana, bhikkhave, dānaṁ datvā yattha yattha tassa dānassa vipāko nibbattati, aḍḍho ca hoti mahaddhano mahābhogo.

Yepissa te honti puttāti vā dārāti vā dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi sussūsanti sotaṁ odahanti aññā cittaṁ upaṭṭhapenti.

Kālena kho pana, bhikkhave, dānaṁ datvā yattha yattha tassa dānassa vipāko nibbattati, aḍḍho ca hoti mahaddhano mahābhogo;

kālāgatā cassa atthā pacurā honti.

Anuggahitacitto kho pana, bhikkhave, dānaṁ datvā yattha yattha tassa dānassa vipāko nibbattati, aḍḍho ca hoti mahaddhano mahābhogo;

uḷāresu ca pañcasu kāmaguṇesu bhogāya cittaṁ namati.

Attānañca parañca anupahacca kho pana, bhikkhave, dānaṁ datvā yattha yattha tassa dānassa vipāko nibbattati, aḍḍho ca hoti mahaddhano mahābhogo;

na cassa kutoci bhogānaṁ upaghāto āgacchati aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato.

Imāni kho, bhikkhave, pañca sappurisadānānī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.149

Aṅguttara Nikāya 5.149

1. Tikaṇḍakīvagga

Paṭhamasamayavimuttasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, yathāvimuttaṁ cittaṁ na paccavekkhati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā samayavimuttassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, yathāvimuttaṁ cittaṁ paccavekkhati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā samayavimuttassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattantī”ti.

Navamaṁ.

AN5.150

Aṅguttara Nikāya 5.150

1. Tikaṇḍakīvagga

Dutiyasamayavimuttasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā samayavimuttassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā samayavimuttassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā samayavimuttassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattantī”ti.

Dasamaṁ.

Tikaṇḍakīvaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Datvā avajānāti ārabhati ca,

Sārandada tikaṇḍa nirayena ca;

Mitto asappurisasappurisena,

Samayavimuttaṁ apare dveti.

Tatiyo paṇṇāsako samatto.

AN5.151

Aṅguttara Nikāya 5.151

1. Saddhammavagga

Paṭhamasammattaniyāmasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṁ abhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Katamehi pañcahi?

Kathaṁ paribhoti, kathikaṁ paribhoti, attānaṁ paribhoti, vikkhittacitto dhammaṁ suṇāti, anekaggacitto ayoniso ca manasi karoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṁ abhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṁ bhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Katamehi pañcahi?

Na kathaṁ paribhoti, na kathikaṁ paribhoti, na attānaṁ paribhoti, avikkhittacitto dhammaṁ suṇāti, ekaggacitto yoniso ca manasi karoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṁ bhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattan”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.152

Aṅguttara Nikāya 5.152

1. Saddhammavagga

Dutiyasammattaniyāmasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṁ abhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Katamehi pañcahi?

Kathaṁ paribhoti, kathikaṁ paribhoti, attānaṁ paribhoti, duppañño hoti jaḷo eḷamūgo, anaññāte aññātamānī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṁ abhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṁ bhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Katamehi pañcahi?

Na kathaṁ paribhoti, na kathikaṁ paribhoti, na attānaṁ paribhoti, paññavā hoti ajaḷo aneḷamūgo, na anaññāte aññātamānī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṁ bhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattan”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.153

Aṅguttara Nikāya 5.153

1. Saddhammavagga

Tatiyasammattaniyāmasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṁ abhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Katamehi pañcahi?

Makkhī dhammaṁ suṇāti makkhapariyuṭṭhito, upārambhacitto dhammaṁ suṇāti randhagavesī, dhammadesake āhatacitto hoti khīlajāto, duppañño hoti jaḷo eḷamūgo, anaññāte aññātamānī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṁ abhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṁ bhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.

Katamehi pañcahi?

Amakkhī dhammaṁ suṇāti na makkhapariyuṭṭhito, anupārambhacitto dhammaṁ suṇāti na randhagavesī, dhammadesake anāhatacitto hoti akhīlajāto, paññavā hoti ajaḷo aneḷamūgo, na anaññāte aññātamānī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṁ bhabbo niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattan”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.154

Aṅguttara Nikāya 5.154

1. Saddhammavagga

Paṭhamasaddhammasammosasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhū na sakkaccaṁ dhammaṁ suṇanti, na sakkaccaṁ dhammaṁ pariyāpuṇanti, na sakkaccaṁ dhammaṁ dhārenti, na sakkaccaṁ dhātānaṁ dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhanti, na sakkaccaṁ atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjanti.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhū sakkaccaṁ dhammaṁ suṇanti, sakkaccaṁ dhammaṁ pariyāpuṇanti, sakkaccaṁ dhammaṁ dhārenti, sakkaccaṁ dhātānaṁ dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhanti, sakkaccaṁ atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjanti.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattantī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.155

Aṅguttara Nikāya 5.155

1. Saddhammavagga

Dutiyasaddhammasammosasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhū dhammaṁ na pariyāpuṇanti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ na vitthārena paresaṁ desenti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ na vitthārena paraṁ vācenti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ na vitthārena sajjhāyaṁ karonti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ na cetasā anuvitakkenti anuvicārenti manasānupekkhanti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhū dhammaṁ pariyāpuṇanti—

suttaṁ, geyyaṁ, veyyākaraṇaṁ, gāthaṁ, udānaṁ, itivuttakaṁ, jātakaṁ, abbhutadhammaṁ, vedallaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ desenti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paraṁ vācenti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karonti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakkenti anuvicārenti manasānupekkhanti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattantī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.156

Aṅguttara Nikāya 5.156

1. Saddhammavagga

Tatiyasaddhammasammosasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhū duggahitaṁ suttantaṁ pariyāpuṇanti dunnikkhittehi padabyañjanehi.

Dunnikkhittassa, bhikkhave, padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū dubbacā honti, dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā, akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te na sakkaccaṁ suttantaṁ paraṁ vācenti;

tesaṁ accayena chinnamūlako suttanto hoti appaṭisaraṇo.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, therā bhikkhū bāhulikā honti sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṁ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Tesaṁ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati.

Sāpi hoti bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, saṅgho bhinno hoti.

Saṅghe kho pana, bhikkhave, bhinne aññamaññaṁ akkosā ca honti, aññamaññaṁ paribhāsā ca honti, aññamaññaṁ parikkhepā ca honti, aññamaññaṁ pariccajanā ca honti.

Tattha appasannā ceva nappasīdanti, pasannānañca ekaccānaṁ aññathattaṁ hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṁvattanti.

Pañcime, bhikkhave, dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattanti.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhū suggahitaṁ suttantaṁ pariyāpuṇanti sunikkhittehi padabyañjanehi.

Sunikkhittassa, bhikkhave, padabyañjanassa atthopi sunayo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū suvacā honti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā, khamā padakkhiṇaggāhino anusāsaniṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te sakkaccaṁ suttantaṁ paraṁ vācenti;

tesaṁ accayena na chinnamūlako suttanto hoti sappaṭisaraṇo.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, therā bhikkhū na bāhulikā honti na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā; vīriyaṁ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Tesaṁ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati.

Sāpi hoti na bāhulikā na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, saṅgho samaggo sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsuṁ viharati.

Saṅghe kho pana, bhikkhave, samagge na ceva aññamaññaṁ akkosā honti, na ca aññamaññaṁ paribhāsā honti, na ca aññamaññaṁ parikkhepā honti, na ca aññamaññaṁ pariccajanā honti.

Tattha appasannā ceva pasīdanti, pasannānañca bhiyyobhāvo hoti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattati.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattantī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.157

Aṅguttara Nikāya 5.157

1. Saddhammavagga

Dukkathāsutta

“Pañcannaṁ, bhikkhave, puggalānaṁ kathā dukkathā puggale puggalaṁ upanidhāya.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Assaddhassa, bhikkhave, saddhākathā dukkathā;

dussīlassa sīlakathā dukkathā;

appassutassa bāhusaccakathā dukkathā;

maccharissa cāgakathā dukkathā;

duppaññassa paññākathā dukkathā.

Kasmā ca, bhikkhave, assaddhassa saddhākathā dukkathā?

Assaddho, bhikkhave, saddhākathāya kacchamānāya abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, saddhāsampadaṁ attani na samanupassati, na ca labhati tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā assaddhassa saddhākathā dukkathā.

Kasmā ca, bhikkhave, dussīlassa sīlakathā dukkathā?

Dussīlo, bhikkhave, sīlakathāya kacchamānāya abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, sīlasampadaṁ attani na samanupassati na ca labhati tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā dussīlassa sīlakathā dukkathā.

Kasmā ca, bhikkhave, appassutassa bāhusaccakathā dukkathā?

Appassuto, bhikkhave, bāhusaccakathāya kacchamānāya abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, sutasampadaṁ attani na samanupassati, na ca labhati tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā appassutassa bāhusaccakathā dukkathā.

Kasmā ca, bhikkhave, maccharissa cāgakathā dukkathā?

Maccharī, bhikkhave, cāgakathāya kacchamānāya abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, cāgasampadaṁ attani na samanupassati na ca labhati tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā maccharissa cāgakathā dukkathā.

Kasmā ca, bhikkhave, duppaññassa paññākathā dukkathā?

Duppañño, bhikkhave, paññākathāya kacchamānāya abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, paññāsampadaṁ attani na samanupassati, na ca labhati tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā duppaññassa paññākathā dukkathā.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ puggalānaṁ kathā dukkathā puggale puggalaṁ upanidhāya.

Pañcannaṁ, bhikkhave, puggalānaṁ kathā sukathā puggale puggalaṁ upanidhāya.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Saddhassa, bhikkhave, saddhākathā sukathā;

sīlavato sīlakathā sukathā;

bahussutassa bāhusaccakathā sukathā;

cāgavato cāgakathā sukathā;

paññavato paññākathā sukathā.

Kasmā ca, bhikkhave, saddhassa saddhākathā sukathā?

Saddho, bhikkhave, saddhākathāya kacchamānāya nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, saddhāsampadaṁ attani samanupassati labhati ca tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā saddhassa saddhākathā sukathā.

Kasmā ca, bhikkhave, sīlavato sīlakathā sukathā?

Sīlavā, bhikkhave, sīlakathāya kacchamānāya nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, sīlasampadaṁ attani samanupassati, labhati ca tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā sīlavato sīlakathā sukathā.

Kasmā ca, bhikkhave, bahussutassa bāhusaccakathā sukathā?

Bahussuto, bhikkhave, bāhusaccakathāya kacchamānāya nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, sutasampadaṁ attani samanupassati, labhati ca tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā bahussutassa bāhusaccakathā sukathā.

Kasmā ca, bhikkhave, cāgavato cāgakathā sukathā?

Cāgavā, bhikkhave, cāgakathāya kacchamānāya nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, cāgasampadaṁ attani samanupassati, labhati ca tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā cāgavato cāgakathā sukathā.

Kasmā ca, bhikkhave, paññavato paññākathā sukathā?

Paññavā, bhikkhave, paññākathāya kacchamānāya nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

Taṁ kissa hetu?

Tañhi so, bhikkhave, paññāsampadaṁ attani samanupassati labhati ca tatonidānaṁ pītipāmojjaṁ.

Tasmā paññavato paññākathā sukathā.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ puggalānaṁ kathā sukathā puggale puggalaṁ upanidhāyā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.158

Aṅguttara Nikāya 5.158

1. Saddhammavagga

Sārajjasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sārajjaṁ okkanto hoti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu assaddho hoti, dussīlo hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, duppañño hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi, dhammehi samannāgato bhikkhu sārajjaṁ okkanto hoti.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu visārado hoti.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, sīlavā hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu visārado hotī”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.159

Aṅguttara Nikāya 5.159

1. Saddhammavagga

Udāyīsutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā udāyī mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṁ desento nisinno hoti.

Addasā kho āyasmā ānando āyasmantaṁ udāyiṁ mahatiyā gihiparisāya parivutaṁ dhammaṁ desentaṁ nisinnaṁ.

Disvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

“āyasmā, bhante, udāyī mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṁ desetī”ti.

“Na kho, ānanda, sukaraṁ paresaṁ dhammaṁ desetuṁ.

Paresaṁ, ānanda, dhammaṁ desentena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paresaṁ dhammo desetabbo.

Katame pañca?

‘Anupubbiṁ kathaṁ kathessāmī’ti paresaṁ dhammo desetabbo;

‘pariyāyadassāvī kathaṁ kathessāmī’ti paresaṁ dhammo desetabbo;

‘anuddayataṁ paṭicca kathaṁ kathessāmī’ti paresaṁ dhammo desetabbo;

‘na āmisantaro kathaṁ kathessāmī’ti paresaṁ dhammo desetabbo;

‘attānañca parañca anupahacca kathaṁ kathessāmī’ti paresaṁ dhammo desetabbo.

Na kho, ānanda, sukaraṁ paresaṁ dhammaṁ desetuṁ.

Paresaṁ, ānanda, dhammaṁ desentena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paresaṁ dhammo desetabbo”ti.

Navamaṁ.

AN5.160

Aṅguttara Nikāya 5.160

1. Saddhammavagga

Duppaṭivinodayasutta

“Pañcime, bhikkhave, uppannā duppaṭivinodayā.

Katame pañca?

Uppanno rāgo duppaṭivinodayo, uppanno doso duppaṭivinodayo, uppanno moho duppaṭivinodayo, uppannaṁ paṭibhānaṁ duppaṭivinodayaṁ, uppannaṁ gamikacittaṁ duppaṭivinodayaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca uppannā duppaṭivinodayā”ti.

Dasamaṁ.

Saddhammavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Tayo sammattaniyāmā,

tayo saddhammasammosā;

Dukkathā ceva sārajjaṁ,

udāyidubbinodayāti.

AN5.161

Aṅguttara Nikāya 5.161

1. Āghātavagga

Paṭhamaāghātapaṭivinayasutta

“Pañcime, bhikkhave, āghātapaṭivinayā yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo.

Katame pañca?

Yasmiṁ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, mettā tasmiṁ puggale bhāvetabbā;

evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Yasmiṁ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, karuṇā tasmiṁ puggale bhāvetabbā;

evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Yasmiṁ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, upekkhā tasmiṁ puggale bhāvetabbā;

evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Yasmiṁ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, asatiamanasikāro tasmiṁ puggale āpajjitabbo;

evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Yasmiṁ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, kammassakatā tasmiṁ puggale adhiṭṭhātabbā:

‘kammassako ayamāyasmā kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo,

yaṁ kammaṁ karissati kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā tassa dāyādo bhavissatī’ti;

evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Ime kho, bhikkhave, pañca āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.162

Aṅguttara Nikāya 5.162

1. Āghātavagga

Dutiyaāghātapaṭivinayasutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“āvuso bhikkhave”ti.

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

Āyasmā sāriputto etadavoca:

“Pañcime, āvuso, āghātapaṭivinayā yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo.

Katame pañca?

Idhāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti parisuddhavacīsamācāro;

evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.

Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhakāyasamācāro;

evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.

Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti aparisuddhavacīsamācāro, labhati ca kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ;

evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.

Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti aparisuddhavacīsamācāro, na ca labhati kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ;

evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.

Idha panāvuso, ekacco puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, labhati ca kālena vā kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ;

evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.

Tatrāvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, kathaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo?

Seyyathāpi, āvuso, bhikkhu paṁsukūliko rathiyāya nantakaṁ disvā vāmena pādena niggaṇhitvā dakkhiṇena pādena pattharitvā, yo tattha sāro taṁ paripātetvā ādāya pakkameyya;

evamevaṁ khvāvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, yāssa aparisuddhakāyasamācāratā na sāssa tasmiṁ samaye manasi kātabbā, yā ca khvassa parisuddhavacīsamācāratā sāssa tasmiṁ samaye manasi kātabbā.

Evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Tatrāvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhavacīsamācāro parisuddhakāyasamācāro, kathaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo?

Seyyathāpi, āvuso, pokkharaṇī sevālapaṇakapariyonaddhā.

Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito.

So taṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā ubhohi hatthehi iticiti ca sevālapaṇakaṁ apaviyūhitvā añjalinā pivitvā pakkameyya.

Evamevaṁ kho, āvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhavacīsamācāro parisuddhakāyasamācāro, yāssa aparisuddhavacīsamācāratā na sāssa tasmiṁ samaye manasi kātabbā, yā ca khvassa parisuddhakāyasamācāratā sāssa tasmiṁ samaye manasi kātabbā.

Evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Tatrāvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, kathaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo?

Seyyathāpi, āvuso, parittaṁ gopade udakaṁ.

Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito.

Tassa evamassa:

‘idaṁ kho parittaṁ gopade udakaṁ.

Sacāhaṁ añjalinā vā pivissāmi bhājanena vā khobhessāmipi taṁ loḷessāmipi taṁ apeyyampi taṁ karissāmi.

Yannūnāhaṁ catukkuṇḍiko nipatitvā gopītakaṁ pivitvā pakkameyyan’ti.

So catukkuṇḍiko nipatitvā gopītakaṁ pivitvā pakkameyya.

Evamevaṁ kho, āvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, yāssa aparisuddhakāyasamācāratā na sāssa tasmiṁ samaye manasi kātabbā;

yāpissa aparisuddhavacīsamācāratā na sāpissa tasmiṁ samaye manasi kātabbā.

Yañca kho so labhati kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, tamevassa tasmiṁ samaye manasi kātabbaṁ.

Evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Tatrāvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro na ca labhati kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, kathaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo?

Seyyathāpi, āvuso, puriso ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno addhānamaggappaṭipanno.

Tassa puratopissa dūre gāmo pacchatopissa dūre gāmo.

So na labheyya sappāyāni bhojanāni, na labheyya sappāyāni bhesajjāni, na labheyya patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ, na labheyya gāmantanāyakaṁ.

Tamenaṁ aññataro puriso passeyya addhānamaggappaṭipanno.

So tasmiṁ purise kāruññaṁyeva upaṭṭhāpeyya, anuddayaṁyeva upaṭṭhāpeyya, anukampaṁyeva upaṭṭhāpeyya:

‘aho vatāyaṁ puriso labheyya sappāyāni bhojanāni, labheyya sappāyāni bhesajjāni, labheyya patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ, labheyya gāmantanāyakaṁ.

Taṁ kissa hetu?

Māyaṁ puriso idheva anayabyasanaṁ āpajjī’ti.

Evamevaṁ kho, āvuso, yvāyaṁ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro na ca labhati kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, evarūpepi, āvuso, puggale kāruññaṁyeva upaṭṭhāpetabbaṁ anuddayāyeva upaṭṭhāpetabbā anukampāyeva upaṭṭhāpetabbā:

‘aho vata ayamāyasmā kāyaduccaritaṁ pahāya kāyasucaritaṁ bhāveyya, vacīduccaritaṁ pahāya vacīsucaritaṁ bhāveyya, manoduccaritaṁ pahāya manosucaritaṁ bhāveyya.

Taṁ kissa hetu?

Māyaṁ āyasmā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjī’ti.

Evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Tatrāvuso, yvāyaṁ puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, kathaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo?

Seyyathāpi, āvuso, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā nānārukkhehi sañchannā.

Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito.

So taṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā nhātvā ca pivitvā ca paccuttaritvā tattheva rukkhacchāyāya nisīdeyya vā nipajjeyya vā.

Evamevaṁ kho, āvuso, yvāyaṁ puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, yāpissa parisuddhakāyasamācāratā sāpissa tasmiṁ samaye manasi kātabbā;

yāpissa parisuddhavacīsamācāratā sāpissa tasmiṁ samaye manasi kātabbā;

yampi labhati kālena kālaṁ cetaso vivaraṁ cetaso pasādaṁ, tampissa tasmiṁ samaye manasi kātabbaṁ.

Evaṁ tasmiṁ puggale āghāto paṭivinetabbo.

Samantapāsādikaṁ, āvuso, puggalaṁ āgamma cittaṁ pasīdati.

Ime kho, āvuso, pañca āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.163

Aṅguttara Nikāya 5.163

1. Āghātavagga

Sākacchasutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“āvuso bhikkhave”ti.

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

Āyasmā sāriputto etadavoca:

“Pañcahāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ sākaccho sabrahmacārīnaṁ.

Katamehi pañcahi?

Idhāvuso, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti.

Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ sākaccho sabrahmacārīnan”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.164

Aṅguttara Nikāya 5.164

1. Āghātavagga

Sājīvasutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi …pe…

pañcahi, āvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁsājīvo sabrahmacārīnaṁ.

Katamehi pañcahi?

Idhāvuso, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti;

attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathāya ca āgataṁ pañhaṁ byākattā hoti.

Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁsājīvo sabrahmacārīnan”ti.

Catutthaṁ.

AN5.165

Aṅguttara Nikāya 5.165

1. Āghātavagga

Pañhapucchāsutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi …pe… “yo hi koci, āvuso, paraṁ pañhaṁ pucchati, sabbo so pañcahi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.

Katamehi pañcahi?

Mandattā momūhattā paraṁ pañhaṁ pucchati, pāpiccho icchāpakato paraṁ pañhaṁ pucchati, paribhavaṁ paraṁ pañhaṁ pucchati, aññātukāmo paraṁ pañhaṁ pucchati, atha vā panevaṁcitto paraṁ pañhaṁ pucchati:

‘sace me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṁ kusalaṁ, no ce me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmī’ti.

Yo hi koci, āvuso, paraṁ pañhaṁ pucchati, sabbo so imehi pañcahi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.

Ahaṁ kho panāvuso, evaṁcitto paraṁ pañhaṁ pucchāmi:

‘sace me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṁ kusalaṁ, no ce me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati, ahamassa sammadeva byākarissāmī’”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.166

Aṅguttara Nikāya 5.166

1. Āghātavagga

Nirodhasutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi …pe…

“idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānaṁ.

No ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānan”ti.

Evaṁ vutte, āyasmā udāyī āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“aṭṭhānaṁ kho etaṁ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

natthetaṁ ṭhānan”ti.

Dutiyampi kho …pe… tatiyampi kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānaṁ.

No ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānan”ti.

Tatiyampi kho āyasmā udāyī āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“aṭṭhānaṁ kho etaṁ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

natthetaṁ ṭhānan”ti.

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi:

“yāvatatiyakampi kho me āyasmā udāyī paṭikkosati, na ca me koci bhikkhu anumodati.

Yannūnāhaṁ yena bhagavā tenupasaṅkameyyan”ti.

Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānaṁ.

No ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānan”ti.

Evaṁ vutte, āyasmā udāyī āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“aṭṭhānaṁ kho etaṁ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

natthetaṁ ṭhānan”ti.

Dutiyampi kho …pe… tatiyampi kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānaṁ.

No ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānan”ti.

Tatiyampi kho āyasmā udāyī āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“aṭṭhānaṁ kho etaṁ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

natthetaṁ ṭhānan”ti.

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi:

“bhagavatopi kho me sammukhā āyasmā udāyī yāvatatiyakaṁ paṭikkosati, na ca me koci bhikkhu anumodati.

Yannūnāhaṁ tuṇhī assan”ti.

Atha kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ udāyiṁ āmantesi:

“kaṁ pana tvaṁ, udāyi, manomayaṁ kāyaṁ paccesī”ti?

“Ye te, bhante, devā arūpino saññāmayā”ti.

“Kiṁ nu kho tuyhaṁ, udāyi, bālassa abyattassa bhaṇitena.

Tvampi nāma bhaṇitabbaṁ maññasī”ti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

“atthi nāma, ānanda, theraṁ bhikkhuṁ vihesiyamānaṁ ajjhupekkhissatha.

Na hi nāma, ānanda, kāruññampi bhavissati theramhi bhikkhumhi vihesiyamānamhī”ti.

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“idha, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānaṁ.

No ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi—

atthetaṁ ṭhānan”ti.

Idamavoca bhagavā.

Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa bhagavato yenāyasmā upavāṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ upavāṇaṁ etadavoca:

“idhāvuso upavāṇa, aññe there bhikkhū vihesenti.

Mayaṁ tena na muccāma.

Anacchariyaṁ kho, panetaṁ āvuso upavāṇa, yaṁ bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito etadeva ārabbha udāhareyya yathā āyasmantaṁyevettha upavāṇaṁ paṭibhāseyya.

Idāneva amhākaṁ sārajjaṁ okkantan”ti.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ upavāṇaṁ etadavoca:

“Katihi nu kho, upavāṇa, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti?

“Pañcahi, bhante, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhante, thero bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharati.

Imehi kho, bhante, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

“Sādhu sādhu, upavāṇa.

Imehi kho, upavāṇa, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Ime ce, upavāṇa, pañca dhammā therassa bhikkhuno na saṁvijjeyyuṁ, taṁ sabrahmacārī na sakkareyyuṁ na garuṁ kareyyuṁ na māneyyuṁ na pūjeyyuṁ khaṇḍiccena pāliccena valittacatāya.

Yasmā ca kho, upavāṇa, ime pañca dhammā therassa bhikkhuno saṁvijjanti, tasmā taṁ sabrahmacārī sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjentī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.167

Aṅguttara Nikāya 5.167

1. Āghātavagga

Codanāsutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“codakena, āvuso, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.

Katame pañca?

Kālena vakkhāmi, no akālena;

bhūtena vakkhāmi, no abhūtena;

saṇhena vakkhāmi, no pharusena;

atthasaṁhitena vakkhāmi, no anatthasaṁhitena;

mettacitto vakkhāmi, no dosantaro.

Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.

Idhāhaṁ, āvuso, ekaccaṁ puggalaṁ passāmi akālena codiyamānaṁ no kālena kupitaṁ, abhūtena codiyamānaṁ no bhūtena kupitaṁ, pharusena codiyamānaṁ no saṇhena kupitaṁ, anatthasaṁhitena codiyamānaṁ no atthasaṁhitena kupitaṁ, dosantarena codiyamānaṁ no mettacittena kupitaṁ.

Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo:

‘akālenāyasmā cudito no kālena, alaṁ te avippaṭisārāya;

abhūtenāyasmā cudito no bhūtena, alaṁ te avippaṭisārāya;

pharusenāyasmā cudito no saṇhena, alaṁ te avippaṭisārāya;

anatthasaṁhitenāyasmā cudito no atthasaṁhitena, alaṁ te avippaṭisārāya;

dosantarenāyasmā cudito no mettacittena, alaṁ te avippaṭisārāyā’ti.

Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.

Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo:

‘akālena te, āvuso, codito no kālena, alaṁ te vippaṭisārāya;

abhūtena te, āvuso, codito no bhūtena, alaṁ te vippaṭisārāya;

pharusena te, āvuso, codito no saṇhena, alaṁ te vippaṭisārāya;

anatthasaṁhitena te, āvuso, codito no atthasaṁhitena, alaṁ te vippaṭisārāya;

dosantarena te, āvuso, codito no mettacittena, alaṁ te vippaṭisārāyā’ti.

Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.

Taṁ kissa hetu?

Yathā na aññopi bhikkhu abhūtena codetabbaṁ maññeyyāti.

Idha panāhaṁ, āvuso, ekaccaṁ puggalaṁ passāmi kālena codiyamānaṁ no akālena kupitaṁ, bhūtena codiyamānaṁ no abhūtena kupitaṁ, saṇhena codiyamānaṁ no pharusena kupitaṁ, atthasaṁhitena codiyamānaṁ no anatthasaṁhitena kupitaṁ, mettacittena codiyamānaṁ no dosantarena kupitaṁ.

Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo:

‘kālenāyasmā cudito no akālena, alaṁ te vippaṭisārāya;

bhūtenāyasmā cudito no abhūtena, alaṁ te vippaṭisārāya;

saṇhenāyasmā cudito no pharusena, alaṁ te vippaṭisārāya;

atthasaṁhitenāyasmā cudito no anatthasaṁhitena, alaṁ te vippaṭisārāya;

mettacittenāyasmā cudito no dosantarena, alaṁ te vippaṭisārāyā’ti.

Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.

Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo:

‘kālena te, āvuso, codito no akālena, alaṁ te avippaṭisārāya;

bhūtena te, āvuso, codito no abhūtena, alaṁ te avippaṭisārāya;

saṇhena te, āvuso, codito no pharusena, alaṁ te avippaṭisārāya;

atthasaṁhitena te, āvuso, codito no anatthasaṁhitena, alaṁ te avippaṭisārāya;

mettacittena te, āvuso, codito no dosantarena, alaṁ te avippaṭisārāyā’ti.

Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.

Taṁ kissa hetu?

Yathā aññopi bhikkhu bhūtena coditabbaṁ maññeyyāti.

Cuditena, āvuso, puggalena dvīsu dhammesu patiṭṭhātabbaṁ—

sacce ca, akuppe ca.

Mañcepi, āvuso, pare codeyyuṁ kālena vā akālena vā bhūtena vā abhūtena vā saṇhena vā pharusena vā atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā mettacittā vā dosantarā vā, ahampi dvīsuyeva dhammesu patiṭṭhaheyyaṁ—

sacce ca, akuppe ca.

Sace jāneyyaṁ:

‘attheso mayi dhammo’ti, ‘atthī’ti naṁ vadeyyaṁ:

‘saṁvijjateso mayi dhammo’ti.

Sace jāneyyaṁ:

‘nattheso mayi dhammo’ti, ‘natthī’ti naṁ vadeyyaṁ:

‘neso dhammo mayi saṁvijjatī’”ti.

“Evampi kho te, sāriputta, vuccamānā atha ca panidhekacce moghapurisā na padakkhiṇaṁ gaṇhantī”ti.

“Ye te, bhante, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, te mayā evaṁ vuccamānā na padakkhiṇaṁ gaṇhanti.

Ye pana te, bhante, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te mayā evaṁ vuccamānā padakkhiṇaṁ gaṇhantī”ti.

“Ye te, sāriputta, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, tiṭṭhantu te.

Ye pana te, sāriputta, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te tvaṁ, sāriputta, vadeyyāsi.

Ovada, sāriputta, sabrahmacārī;

anusāsa, sāriputta, sabrahmacārī:

‘asaddhammā vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpessāmi sabrahmacārī’ti.

Evañhi te, sāriputta, sikkhitabban”ti.

Sattamaṁ.

AN5.168

Aṅguttara Nikāya 5.168

1. Āghātavagga

Sīlasutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ.

Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno.

Tassa papaṭikāpi na pāripūriṁ gacchati, tacopi pheggupi sāropi na pāripūriṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ.

Sīlavato, āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ.

Seyyathāpi, āvuso, rukkho, sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṁ gacchati, tacopi pheggupi sāropi pāripūriṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi;

sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ;

yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo;

nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ hoti vimuttiñāṇadassanan”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.169

Aṅguttara Nikāya 5.169

1. Āghātavagga

Khippanisantisutta

Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“Kittāvatā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhu khippanisanti ca hoti, kusalesu dhammesu suggahitaggāhī ca, bahuñca gaṇhāti, gahitañcassa nappamussatī”ti?

“Āyasmā kho ānando bahussuto.

Paṭibhātu āyasmantaṁyeva ānandan”ti.

“Tenahāvuso sāriputta, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

“Evamāvuso”ti kho āyasmā sāriputto āyasmato ānandassa paccassosi.

Āyasmā ānando etadavoca:

“Idhāvuso sāriputta, bhikkhu atthakusalo ca hoti, dhammakusalo ca, byañjanakusalo ca, niruttikusalo ca, pubbāparakusalo ca.

Ettāvatā kho, āvuso sāriputta, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, suggahitaggāhī ca, bahuñca gaṇhāti, gahitañcassa nappamussatī”ti.

“Acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso.

Yāva subhāsitañcidaṁ āyasmatā ānandena.

Imehi ca mayaṁ pañcahi dhammehi samannāgataṁ āyasmantaṁ ānandaṁ dhārema:

‘āyasmā ānando atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo’”ti.

Navamaṁ.

AN5.170

Aṅguttara Nikāya 5.170

1. Āghātavagga

Bhaddajisutta

Ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Atha kho āyasmā bhaddaji yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ bhaddajiṁ āyasmā ānando etadavoca:

“kiṁ nu kho, āvuso bhaddaji, dassanānaṁ aggaṁ, kiṁ savanānaṁ aggaṁ, kiṁ sukhānaṁ aggaṁ, kiṁ saññānaṁ aggaṁ, kiṁ bhavānaṁ aggan”ti?

“Atthāvuso, brahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, yo taṁ brahmānaṁ passati, idaṁ dassanānaṁ aggaṁ.

Atthāvuso, ābhassarā nāma devā sukhena abhisannā parisannā.

Te kadāci karahaci udānaṁ udānenti:

‘aho sukhaṁ, aho sukhan’ti.

Yo taṁ saddaṁ suṇāti, idaṁ savanānaṁ aggaṁ.

Atthāvuso, subhakiṇhā nāma devā.

Te santaṁyeva tusitā sukhaṁ paṭivedenti, idaṁ sukhānaṁ aggaṁ.

Atthāvuso, ākiñcaññāyatanūpagā devā, idaṁ saññānaṁ aggaṁ.

Atthāvuso, nevasaññānāsaññāyatanūpagā devā, idaṁ bhavānaṁ aggan”ti.

“Sameti kho idaṁ āyasmato bhaddajissa, yadidaṁ bahunā janenā”ti?

“Āyasmā kho ānando bahussuto.

Paṭibhātu āyasmantaṁyeva ānandan”ti.

“Tenahāvuso bhaddaji, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

“Evamāvuso”ti kho āyasmā bhaddaji āyasmato ānandassa paccassosi.

Āyasmā ānando etadavoca:

“Yathā passato kho, āvuso, anantarā āsavānaṁ khayo hoti, idaṁ dassanānaṁ aggaṁ.

Yathā suṇato anantarā āsavānaṁ khayo hoti, idaṁ savanānaṁ aggaṁ.

Yathā sukhitassa anantarā āsavānaṁ khayo hoti, idaṁ sukhānaṁ aggaṁ.

Yathā saññissa anantarā āsavānaṁ khayo hoti, idaṁ saññānaṁ aggaṁ.

Yathā bhūtassa anantarā āsavānaṁ khayo hoti, idaṁ bhavānaṁ aggan”ti.

Dasamaṁ.

Āghātavaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Dve āghātavinayā,

sākacchā sājīvato pañhaṁ;

Pucchā nirodho codanā,

sīlaṁ nisanti bhaddajīti.

AN5.171

Aṅguttara Nikāya 5.171

1. Upāsakavagga

Sārajjasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

Bhagavā etadavoca:

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako sārajjaṁ okkanto hoti.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako sārajjaṁ okkanto hoti.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako visārado hoti.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako visārado hotī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.172

Aṅguttara Nikāya 5.172

1. Upāsakavagga

Visāradasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako avisārado agāraṁ ajjhāvasati.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako avisārado agāraṁ ajjhāvasati.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako visārado agāraṁ ajjhāvasati.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako visārado agāraṁ ajjhāvasatī”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.173

Aṅguttara Nikāya 5.173

1. Upāsakavagga

Nirayasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.174

Aṅguttara Nikāya 5.174

1. Upāsakavagga

Verasutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Pañca, gahapati, bhayāni verāni appahāya ‘dussīlo’ iti vuccati, nirayañca upapajjati.

Katamāni pañca?

Pāṇātipātaṁ, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāraṁ, musāvādaṁ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ—

imāni kho, gahapati, pañca bhayāni verāni appahāya ‘dussīlo’ iti vuccati, nirayañca upapajjati.

Pañca, gahapati, bhayāni verāni pahāya ‘sīlavā’ iti vuccati, sugatiñca upapajjati.

Katamāni pañca?

Pāṇātipātaṁ, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāraṁ, musāvādaṁ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ—

imāni kho, gahapati, pañca bhayāni verāni pahāya ‘sīlavā’ iti vuccati, sugatiñca upapajjati.

Yaṁ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti, pāṇātipātā paṭivirato neva diṭṭhadhammikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati, na samparāyikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati, na cetasikaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti.

Yaṁ, gahapati, adinnādāyī …pe….

Yaṁ, gahapati, kāmesumicchācārī …pe….

Yaṁ, gahapati, musāvādī …pe….

Yaṁ, gahapati, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato neva diṭṭhadhammikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati, na samparāyikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati, na cetasikaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hotīti.

Yo pāṇamatipāteti,

musāvādañca bhāsati;

Loke adinnaṁ ādiyati,

paradārañca gacchati;

Surāmerayapānañca,

yo naro anuyuñjati.

Appahāya pañca verāni,

dussīlo iti vuccati;

Kāyassa bhedā duppañño,

nirayaṁ sopapajjati.

Yo pāṇaṁ nātipāteti,

musāvādaṁ na bhāsati;

Loke adinnaṁ nādiyati,

paradāraṁ na gacchati;

Surāmerayapānañca,

yo naro nānuyuñjati.

Pahāya pañca verāni,

sīlavā iti vuccati;

Kāyassa bhedā sappañño,

sugatiṁ sopapajjatī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.175

Aṅguttara Nikāya 5.175

1. Upāsakavagga

Caṇḍālasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti upāsakamalañca upāsakapatikuṭṭho ca.

Katamehi pañcahi?

Assaddho hoti;

dussīlo hoti;

kotūhalamaṅgaliko hoti, maṅgalaṁ pacceti no kammaṁ;

ito ca bahiddhā dakkhiṇeyyaṁ gavesati;

tattha ca pubbakāraṁ karoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti upāsakamalañca upāsakapatikuṭṭho ca.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanañca hoti upāsakapadumañca upāsakapuṇḍarīkañca.

Katamehi pañcahi?

Saddho hoti;

sīlavā hoti;

akotūhalamaṅgaliko hoti, kammaṁ pacceti no maṅgalaṁ;

na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṁ gavesati;

idha ca pubbakāraṁ karoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanañca hoti upāsakapadumañca upāsakapuṇḍarīkañcā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.176

Aṅguttara Nikāya 5.176

1. Upāsakavagga

Pītisutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:

“Tumhe kho, gahapati, bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena.

Na kho, gahapati, tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā:

‘mayaṁ bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārenā’ti.

Tasmātiha, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘kinti mayaṁ kālena kālaṁ pavivekaṁ pītiṁ upasampajja vihareyyāmā’ti.

Evañhi vo, gahapati, sikkhitabban”ti.

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:

“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

Yāva subhāsitañcidaṁ, bhante, bhagavatā:

‘tumhe kho, gahapati, bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena.

Na kho, gahapati, tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā—

mayaṁ bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārenāti.

Tasmātiha, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ—

kinti mayaṁ kālena kālaṁ pavivekaṁ pītiṁ upasampajja vihareyyāmāti.

Evañhi vo, gahapati, sikkhitabban’ti.

Yasmiṁ, bhante, samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati, pañcassa ṭhānāni tasmiṁ samaye na honti.

Yampissa kāmūpasaṁhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa kāmūpasaṁhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa akusalūpasaṁhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa akusalūpasaṁhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa kusalūpasaṁhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yasmiṁ, bhante, samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati, imānissa pañca ṭhānāni tasmiṁ samaye na hontī”ti.

“Sādhu sādhu, sāriputta.

Yasmiṁ, sāriputta, samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati, pañcassa ṭhānāni tasmiṁ samaye na honti.

Yampissa kāmūpasaṁhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa kāmūpasaṁhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa akusalūpasaṁhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa akusalūpasaṁhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yampissa kusalūpasaṁhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ, tampissa tasmiṁ samaye na hoti.

Yasmiṁ, sāriputta, samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati, imānissa pañca ṭhānāni tasmiṁ samaye na hontī”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.177

Aṅguttara Nikāya 5.177

1. Upāsakavagga

Vaṇijjāsutta

“Pañcimā, bhikkhave, vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā.

Katamā pañca?

Satthavaṇijjā, sattavaṇijjā, maṁsavaṇijjā, majjavaṇijjā, visavaṇijjā—

imā kho, bhikkhave, pañca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.178

Aṅguttara Nikāya 5.178

1. Upāsakavagga

Rājāsutta

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā:

‘ayaṁ puriso pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā pāṇātipātā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Sādhu, bhikkhave.

Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ:

‘ayaṁ puriso pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā pāṇātipātā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’ti.

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṁ pavedenti:

‘ayaṁ puriso itthiṁ vā purisaṁ vā jīvitā voropesīti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā pāṇātipātahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti.

Api nu tumhehi evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā’”ti?

“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā:

‘ayaṁ puriso adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā adinnādānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’”ti?

“No hetaṁ bhante”.

“Sādhu, bhikkhave.

Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ:

‘ayaṁ puriso adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā adinnādānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’ti.

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṁ pavedenti:

‘ayaṁ puriso gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyīti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā adinnādānahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti.

Api nu tumhehi evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā’”ti?

“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā:

‘ayaṁ puriso kāmesumicchācāraṁ pahāya kāmesumicchācārā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā kāmesumicchācārā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Sādhu, bhikkhave.

Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ:

‘ayaṁ puriso kāmesumicchācāraṁ pahāya kāmesumicchācārā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā kāmesumicchācārā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’ti.

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṁ pavedenti:

‘ayaṁ puriso paritthīsu parakumārīsu cārittaṁ āpajjīti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā kāmesumicchācārahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti.

Api nu tumhehi evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā’”ti?

“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā:

‘ayaṁ puriso musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā musāvādā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Sādhu, bhikkhave.

Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ:

‘ayaṁ puriso musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā musāvādā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’ti.

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṁ pavedenti:

‘ayaṁ puriso gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṁ pabhañjīti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā musāvādahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti.

Api nu tumhehi evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā’”ti?

“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.

“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā:

‘ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Sādhu, bhikkhave.

Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ:

‘ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratoti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontī’ti.

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṁ pavedenti:

‘ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ anuyutto itthiṁ vā purisaṁ vā jīvitā voropesi;

ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ anuyutto gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi;

ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ anuyutto paritthīsu parakumārīsu cārittaṁ āpajji;

ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ anuyutto gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṁ pabhañjīti.

Tamenaṁ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti.

Api nu tumhehi evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā’”ti?

“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.179

Aṅguttara Nikāya 5.179

1. Upāsakavagga

Gihisutta

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:

“yaṁ kañci, sāriputta, jāneyyātha gihiṁ odātavasanaṁ pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammantaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhiṁ akicchalābhiṁ akasiralābhiṁ, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya:

‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.

Katamesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammanto hoti?

Idha, sāriputta, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Imesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammanto hoti.

Katamesaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī?

Idha, sāriputta, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti:

‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

Ayamassa paṭhamo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.

Puna caparaṁ, sāriputta, ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti:

‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.

Ayamassa dutiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.

Puna caparaṁ, sāriputta, ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti:

‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti.

Ayamassa tatiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.

Puna caparaṁ, sāriputta, ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi.

Ayamassa catuttho ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.

Imesaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

Yaṁ kañci, sāriputta, jāneyyātha gihiṁ odātavasanaṁ—imesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammantaṁ, imesañca catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhiṁ akicchalābhiṁ akasiralābhiṁ, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya:

‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.

Nirayesu bhayaṁ disvā,

pāpāni parivajjaye;

Ariyadhammaṁ samādāya,

paṇḍito parivajjaye.

Na hiṁse pāṇabhūtāni,

vijjamāne parakkame;

Musā ca na bhaṇe jānaṁ,

adinnaṁ na parāmase.

Sehi dārehi santuṭṭho,

paradārañca ārame;

Merayaṁ vāruṇiṁ jantu,

na pive cittamohaniṁ.

Anussareyya sambuddhaṁ,

dhammañcānuvitakkaye;

Abyāpajjaṁ hitaṁ cittaṁ,

devalokāya bhāvaye.

Upaṭṭhite deyyadhamme,

puññatthassa jigīsato;

Santesu paṭhamaṁ dinnā,

vipulā hoti dakkhiṇā.

Santo have pavakkhāmi,

sāriputta suṇohi me;

Iti kaṇhāsu setāsu,

rohiṇīsu harīsu vā.

Kammāsāsu sarūpāsu,

gosu pārevatāsu vā;

Yāsu kāsuci etāsu,

danto jāyati puṅgavo.

Dhorayho balasampanno,

kalyāṇajavanikkamo;

Tameva bhāre yuñjanti,

nāssa vaṇṇaṁ parikkhare.

Evamevaṁ manussesu,

yasmiṁ kismiñci jātiye;

Khattiye brāhmaṇe vesse,

sudde caṇḍālapukkuse.

Yāsu kāsuci etāsu,

danto jāyati subbato;

Dhammaṭṭho sīlasampanno,

saccavādī hirīmano.

Pahīnajātimaraṇo,

brahmacariyassa kevalī;

Pannabhāro visaṁyutto,

katakicco anāsavo.

Pāragū sabbadhammānaṁ,

anupādāya nibbuto;

Tasmiñca viraje khette,

vipulā hoti dakkhiṇā.

Bālā ca avijānantā,

dummedhā assutāvino;

Bahiddhā dadanti dānāni,

na hi sante upāsare.

Ye ca sante upāsanti,

sappaññe dhīrasammate;

Saddhā ca nesaṁ sugate,

mūlajātā patiṭṭhitā.

Devalokañca te yanti,

kule vā idha jāyare;

Anupubbena nibbānaṁ,

adhigacchanti paṇḍitā”ti.

Navamaṁ.

AN5.180

Aṅguttara Nikāya 5.180

1. Upāsakavagga

Gavesīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.

Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṁ padese mahantaṁ sālavanaṁ;

disvāna maggā okkamma yena taṁ sālavanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ sālavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ padese sitaṁ pātvākāsi.

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:

“ko nu kho hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?

Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.

Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

“ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?

Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.

“Bhūtapubbaṁ, ānanda, imasmiṁ padese nagaraṁ ahosi iddhañceva phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ.

Taṁ kho panānanda, nagaraṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho upanissāya vihāsi.

Kassapassa kho panānanda, bhagavato arahato sammāsambuddhassa gavesī nāma upāsako ahosi sīlesu aparipūrakārī.

Gavesinā kho, ānanda, upāsakena pañcamattāni upāsakasatāni paṭidesitāni samādapitāni ahesuṁ sīlesu aparipūrakārino.

Atha kho, ānanda, gavesissa upāsakassa etadahosi:

‘ahaṁ kho imesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā, ahañcamhi sīlesu aparipūrakārī, imāni ca pañca upāsakasatāni sīlesu aparipūrakārino.

Iccetaṁ samasamaṁ, natthi kiñci atirekaṁ;

handāhaṁ atirekāyā’ti.

Atha kho, ānanda, gavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca:

‘ajjatagge maṁ āyasmanto sīlesu paripūrakāriṁ dhārethā’ti.

Atha kho, ānanda, tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi:

‘ayyo kho gavesī amhākaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā.

Ayyo hi nāma gavesī sīlesu paripūrakārī bhavissati.

Kimaṅgaṁ pana mayan’ti.

Atha kho, ānanda, tāni pañca upāsakasatāni yena gavesī upāsako tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā gavesiṁ upāsakaṁ etadavocuṁ:

‘ajjatagge ayyo gavesī imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino dhāretū’ti.

Atha kho, ānanda, gavesissa upāsakassa etadahosi:

‘ahaṁ kho imesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā, ahañcamhi sīlesu paripūrakārī, imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino.

Iccetaṁ samasamaṁ, natthi kiñci atirekaṁ;

handāhaṁ atirekāyā’ti.

Atha kho, ānanda, gavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca:

‘ajjatagge maṁ āyasmanto brahmacāriṁ dhāretha ārācāriṁ virataṁ methunā gāmadhammā’ti.

Atha kho, ānanda, tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi:

‘ayyo kho gavesī amhākaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā.

Ayyo hi nāma gavesī brahmacārī bhavissati ārācārī virato methunā gāmadhammā.

Kimaṅgaṁ pana mayan’ti.

Atha kho, ānanda, tāni pañca upāsakasatāni yena gavesī upāsako tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā gavesiṁ upāsakaṁ etadavocuṁ:

‘ajjatagge ayyo gavesī imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino dhāretu ārācārino viratā methunā gāmadhammā’ti.

Atha kho, ānanda, gavesissa upāsakassa etadahosi:

‘ahaṁ kho imesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā.

Ahañcamhi sīlesu paripūrakārī.

Imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino.

Ahañcamhi brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā.

Imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino ārācārino viratā methunā gāmadhammā.

Iccetaṁ samasamaṁ, natthi kiñci atirekaṁ;

handāhaṁ atirekāyā’ti.

Atha kho, ānanda, gavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca:

‘ajjatagge maṁ āyasmanto ekabhattikaṁ dhāretha rattūparataṁ virataṁ vikālabhojanā’ti.

Atha kho, ānanda, tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi:

‘ayyo kho gavesī bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā.

Ayyo hi nāma gavesī ekabhattiko bhavissati rattūparato virato vikālabhojanā.

Kimaṅgaṁ pana mayan’ti.

Atha kho, ānanda, tāni pañca upāsakasatāni yena gavesī upāsako tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā gavesiṁ upāsakaṁ etadavocuṁ:

‘ajjatagge ayyo gavesī imānipi pañca upāsakasatāni ekabhattike dhāretu rattūparate virate vikālabhojanā’ti.

Atha kho, ānanda, gavesissa upāsakassa etadahosi:

‘ahaṁ kho imesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā.

Ahañcamhi sīlesu paripūrakārī.

Imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino.

Ahañcamhi brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā.

Imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino ārācārino viratā methunā gāmadhammā.

Ahañcamhi ekabhattiko rattūparato virato vikālabhojanā.

Imānipi pañca upāsakasatāni ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā.

Iccetaṁ samasamaṁ, natthi kiñci atirekaṁ;

handāhaṁ atirekāyā’ti.

Atha kho, ānanda, gavesī upāsako yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:

‘labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyaṁ upasampadan’ti.

Alattha kho, ānanda, gavesī upāsako kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

Acirūpasampanno kho panānanda, gavesī bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti abbhaññāsi.

Aññataro ca panānanda, gavesī bhikkhu arahataṁ ahosi.

Atha kho, ānanda, tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi:

‘ayyo kho gavesī amhākaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā.

Ayyo hi nāma gavesī kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati.

Kimaṅgaṁ pana mayan’ti.

Atha kho, ānanda, tāni pañca upāsakasatāni yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:

‘labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan’ti.

Alabhiṁsu kho, ānanda, tāni pañca upāsakasatāni kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ, alabhiṁsu upasampadaṁ.

Atha kho, ānanda, gavesissa bhikkhuno etadahosi:

‘ahaṁ kho imassa anuttarassa vimuttisukhassa nikāmalābhī homi akicchalābhī akasiralābhī.

Aho vatimānipi pañca bhikkhusatāni imassa anuttarassa vimuttisukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino’ti.

Atha kho, ānanda, tāni pañca bhikkhusatāni vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—

brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṁsu.

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti abbhaññiṁsu.

Iti kho, ānanda, tāni pañca bhikkhusatāni gavesīpamukhāni uttaruttari paṇītapaṇītaṁ vāyamamānā anuttaraṁ vimuttiṁ sacchākaṁsu.

Tasmātiha, ānanda, evaṁ sikkhitabbaṁ:

‘uttaruttari paṇītapaṇītaṁ vāyamamānā anuttaraṁ vimuttiṁ sacchikarissāmā’ti.

Evañhi vo, ānanda, sikkhitabban”ti.

Dasamaṁ.

Upāsakavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Sārajjaṁ visārado nirayaṁ,

Veraṁ caṇḍālapañcamaṁ;

Pīti vaṇijjā rājāno,

Gihī ceva gavesināti.

AN5.181

Aṅguttara Nikāya 5.181

1. Araññavagga

Āraññikasutta

“Pañcime, bhikkhave, āraññikā.

Katame pañca?

Mandattā momūhattā āraññiko hoti, pāpiccho icchāpakato āraññiko hoti, ummādā cittakkhepā āraññiko hoti, vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehīti āraññiko hoti, appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya pavivekaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya āraññiko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca āraññikā.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ āraññikānaṁ yvāyaṁ āraññiko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya pavivekaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya āraññiko hoti, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ āraññikānaṁ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro ca.

Seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍo tattha aggamakkhāyati;

evamevaṁ kho, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ āraññikānaṁ yvāyaṁ āraññiko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya pavivekaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya āraññiko hoti, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ āraññikānaṁ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro cā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.182

Aṅguttara Nikāya 5.182

1. Araññavagga

Cīvarasutta

“Pañcime, bhikkhave, paṁsukūlikā.

Katame pañca?

Mandattā momūhattā paṁsukūliko hoti …pe… idamatthitaṁyeva nissāya paṁsukūliko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca paṁsukūlikā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.183

Aṅguttara Nikāya 5.183

1. Araññavagga

Rukkhamūlikasutta

“Pañcime, bhikkhave, rukkhamūlikā.

Katame pañca?

Mandattā momūhattā rukkhamūliko hoti …pe… idamatthitaṁyeva nissāya rukkhamūliko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca rukkhamūlikā”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.184

Aṅguttara Nikāya 5.184

1. Araññavagga

Sosānikasutta

“Pañcime, bhikkhave, sosānikā.

Katame pañca?

Mandattā momūhattā sosāniko hoti …pe… idamatthitaṁyeva nissāya sosāniko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca sosānikā”ti.

Catutthaṁ.

AN5.185

Aṅguttara Nikāya 5.185

1. Araññavagga

Abbhokāsikasutta

“Pañcime, bhikkhave, abbhokāsikā …pe….

Pañcamaṁ.

AN5.186

Aṅguttara Nikāya 5.186

1. Araññavagga

Nesajjikasutta

“Pañcime, bhikkhave, nesajjikā …pe….

Chaṭṭhaṁ.

AN5.187

Aṅguttara Nikāya 5.187

1. Araññavagga

Yathāsanthatikasutta

“Pañcime, bhikkhave, yathāsanthatikā …pe….

Sattamaṁ.

AN5.188

Aṅguttara Nikāya 5.188

1. Araññavagga

Ekāsanikasutta

“Pañcime, bhikkhave, ekāsanikā …pe….

Aṭṭhamaṁ.

AN5.189

Aṅguttara Nikāya 5.189

1. Araññavagga

Khalupacchābhattikasutta

“Pañcime, bhikkhave, khalupacchābhattikā …pe….

Navamaṁ.

AN5.190

Aṅguttara Nikāya 5.190

1. Araññavagga

Pattapiṇḍikasutta

“Pañcime, bhikkhave, pattapiṇḍikā.

Katame pañca?

Mandattā momūhattā pattapiṇḍiko hoti, pāpiccho icchāpakato pattapiṇḍiko hoti, ummādā cittakkhepā pattapiṇḍiko hoti, ‘vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehī’ti pattapiṇḍiko hoti, appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya pavivekaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya pattapiṇḍiko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca pattapiṇḍikā.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ yvāyaṁ pattapiṇḍiko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya pavivekaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya pattapiṇḍiko hoti, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro ca.

Seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍo tattha aggamakkhāyati;

evamevaṁ kho, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ yvāyaṁ pattapiṇḍiko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya pavivekaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya pattapiṇḍiko hoti, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro cā”ti.

Dasamaṁ.

Araññavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Araññaṁ cīvaraṁ rukkha,

Susānaṁ abbhokāsikaṁ;

Nesajjaṁ santhataṁ ekāsanikaṁ,

Khalupacchāpiṇḍikena cāti.

AN5.191

Aṅguttara Nikāya 5.191

1. Brāhmaṇavagga

Soṇasutta

“Pañcime, bhikkhave, porāṇā brāhmaṇadhammā etarahi sunakhesu sandissanti, no brāhmaṇesu.

Katame pañca?

Pubbe sudaṁ, bhikkhave, brāhmaṇā brāhmaṇiṁyeva gacchanti, no abrāhmaṇiṁ.

Etarahi, bhikkhave, brāhmaṇā brāhmaṇimpi gacchanti, abrāhmaṇimpi gacchanti.

Etarahi, bhikkhave, sunakhā sunakhiṁyeva gacchanti, no asunakhiṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati, no brāhmaṇesu.

Pubbe sudaṁ, bhikkhave, brāhmaṇā brāhmaṇiṁ utuniṁyeva gacchanti, no anutuniṁ.

Etarahi, bhikkhave, brāhmaṇā brāhmaṇiṁ utunimpi gacchanti, anutunimpi gacchanti.

Etarahi, bhikkhave, sunakhā sunakhiṁ utuniṁyeva gacchanti, no anutuniṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati, no brāhmaṇesu.

Pubbe sudaṁ, bhikkhave, brāhmaṇā brāhmaṇiṁ neva kiṇanti no vikkiṇanti, sampiyeneva saṁvāsaṁ sambandhāya sampavattenti.

Etarahi, bhikkhave, brāhmaṇā brāhmaṇiṁ kiṇantipi vikkiṇantipi, sampiyenapi saṁvāsaṁ sambandhāya sampavattenti.

Etarahi, bhikkhave, sunakhā sunakhiṁ neva kiṇanti no vikkiṇanti, sampiyeneva saṁvāsaṁ sambandhāya sampavattenti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati, no brāhmaṇesu.

Pubbe sudaṁ, bhikkhave, brāhmaṇā na sannidhiṁ karonti dhanassapi dhaññassapi rajatassapi jātarūpassapi.

Etarahi, bhikkhave, brāhmaṇā sannidhiṁ karonti dhanassapi dhaññassapi rajatassapi jātarūpassapi.

Etarahi, bhikkhave, sunakhā na sannidhiṁ karonti dhanassapi dhaññassapi rajatassapi jātarūpassapi.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati, no brāhmaṇesu.

Pubbe sudaṁ, bhikkhave, brāhmaṇā sāyaṁ sāyamāsāya pāto pātarāsāya bhikkhaṁ pariyesanti.

Etarahi, bhikkhave, brāhmaṇā yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā avasesaṁ ādāya pakkamanti.

Etarahi, bhikkhave, sunakhā sāyaṁ sāyamāsāya pāto pātarāsāya bhikkhaṁ pariyesanti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati, no brāhmaṇesu.

Ime kho, bhikkhave, pañca porāṇā brāhmaṇadhammā etarahi sunakhesu sandissanti, no brāhmaṇesū”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.192

Aṅguttara Nikāya 5.192

1. Brāhmaṇavagga

Doṇabrāhmaṇasutta

Atha kho doṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho doṇo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

“Sutaṁ metaṁ, bho gotama:

‘na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī’ti.

Tayidaṁ, bho gotama, tatheva.

Na hi bhavaṁ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti.

Tayidaṁ, bho gotama, na sampannamevā”ti.

“Tvampi no, doṇa, brāhmaṇo paṭijānāsī”ti?

“Yañhi taṁ, bho gotama, sammā vadamāno vadeyya:

‘brāhmaṇo ubhato sujāto—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo’ti, mameva taṁ, bho gotama, sammā vadamāno vadeyya.

Ahañhi, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo”ti.

“Ye kho te, doṇa, brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti sajjhāyitamanusajjhāyanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako, vāmako, vāmadevo, vessāmitto, yamadaggi, aṅgīraso, bhāradvājo, vāseṭṭho, kassapo, bhagu;

tyāssume pañca brāhmaṇe paññāpenti—

brahmasamaṁ, devasamaṁ, mariyādaṁ, sambhinnamariyādaṁ, brāhmaṇacaṇḍālaṁyeva pañcamaṁ.

Tesaṁ tvaṁ doṇa, katamo”ti?

“Na kho mayaṁ, bho gotama, pañca brāhmaṇe jānāma, atha kho mayaṁ brāhmaṇātveva jānāma.

Sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā ahaṁ ime pañca brāhmaṇe jāneyyan”ti.

“Tena hi, brāhmaṇa, suṇohi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

“Evaṁ, bho”ti kho doṇo brāhmaṇo bhagavato paccassosi.

Bhagavā etadavoca:

“Kathañca, doṇa, brāhmaṇo brahmasamo hoti?

Idha, doṇa, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

So aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno.

Aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva, no adhammena.

Tattha ca, doṇa, ko dhammo?

Neva kasiyā na vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na sippaññatarena, kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno.

So ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

So evaṁ pabbajito samāno mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

Karuṇā …pe…

muditā …

upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So ime cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ brahmalokaṁ upapajjati.

Evaṁ kho, doṇa, brāhmaṇo brahmasamo hoti.

Kathañca, doṇa, brāhmaṇo devasamo hoti?

Idha, doṇa, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

So aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno.

Aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva, no adhammena.

Tattha ca, doṇa, ko dhammo?

Neva kasiyā na vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na sippaññatarena, kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno.

So ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā dāraṁ pariyesati dhammeneva, no adhammena.

Tattha ca, doṇa, ko dhammo?

Neva kayena na vikkayena, brāhmaṇiṁyeva udakūpassaṭṭhaṁ.

So brāhmaṇiṁyeva gacchati, na khattiyiṁ na vessiṁ na suddiṁ na caṇḍāliṁ na nesādiṁ na veniṁ na rathakāriṁ na pukkusiṁ gacchati, na gabbhiniṁ gacchati, na pāyamānaṁ gacchati, na anutuniṁ gacchati.

Kasmā ca, doṇa, brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati?

Sace, doṇa, brāhmaṇo gabbhiniṁ gacchati, atimīḷhajo nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā vā.

Tasmā, doṇa, brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati.

Kasmā ca, doṇa, brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati?

Sace, doṇa, brāhmaṇo pāyamānaṁ gacchati, asucipaṭipīḷito nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā vā.

Tasmā, doṇa, brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati.

Tassa sā hoti brāhmaṇī neva kāmatthā na davatthā na ratatthā, pajatthāva brāhmaṇassa brāhmaṇī hoti.

So methunaṁ uppādetvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

So evaṁ pabbajito samāno vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

So ime cattāro jhāne bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Evaṁ kho, doṇa, brāhmaṇo devasamo hoti.

Kathañca, doṇa, brāhmaṇo mariyādo hoti?

Idha, doṇa, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

So aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno.

Aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva, no adhammena.

Tattha ca, doṇa, ko dhammo?

Neva kasiyā na vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na sippaññatarena, kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno.

So ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā dāraṁ pariyesati dhammeneva, no adhammena.

Tattha ca, doṇa, ko dhammo?

Neva kayena na vikkayena, brāhmaṇiṁyeva udakūpassaṭṭhaṁ.

So brāhmaṇiṁyeva gacchati, na khattiyiṁ na vessiṁ na suddiṁ na caṇḍāliṁ na nesādiṁ na veniṁ na rathakāriṁ na pukkusiṁ gacchati, na gabbhiniṁ gacchati, na pāyamānaṁ gacchati, na anutuniṁ gacchati.

Kasmā ca, doṇa, brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati?

Sace, doṇa, brāhmaṇo gabbhiniṁ gacchati, atimīḷhajo nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā vā.

Tasmā, doṇa, brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati.

Kasmā ca, doṇa, brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati?

Sace, doṇa, brāhmaṇo pāyamānaṁ gacchati, asucipaṭipīḷito nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā vā.

Tasmā, doṇa, brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati.

Tassa sā hoti brāhmaṇī neva kāmatthā na davatthā na ratatthā, pajatthāva brāhmaṇassa brāhmaṇī hoti.

So methunaṁ uppādetvā tameva puttassādaṁ nikāmayamāno kuṭumbaṁ ajjhāvasati, na agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

Yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo tattha tiṭṭhati, taṁ na vītikkamati.

‘Yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo tattha brāhmaṇo ṭhito taṁ na vītikkamatī’ti, kho, doṇa, tasmā brāhmaṇo mariyādoti vuccati.

Evaṁ kho, doṇa, brāhmaṇo mariyādo hoti.

Kathañca, doṇa, brāhmaṇo sambhinnamariyādo hoti?

Idha, doṇa, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

So aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno.

Aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva, no adhammena.

Tattha ca, doṇa, ko dhammo?

Neva kasiyā na vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na sippaññatarena, kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno.

So ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā dāraṁ pariyesati dhammenapi adhammenapi kayenapi vikkayenapi brāhmaṇimpi udakūpassaṭṭhaṁ.

So brāhmaṇimpi gacchati khattiyimpi gacchati vessimpi gacchati suddimpi gacchati caṇḍālimpi gacchati nesādimpi gacchati venimpi gacchati rathakārimpi gacchati pukkusimpi gacchati gabbhinimpi gacchati pāyamānampi gacchati utunimpi gacchati anutunimpi gacchati.

Tassa sā hoti brāhmaṇī kāmatthāpi davatthāpi ratatthāpi pajatthāpi brāhmaṇassa brāhmaṇī hoti.

Yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo tattha na tiṭṭhati, taṁ vītikkamati.

‘Yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo tattha brāhmaṇo na ṭhito taṁ vītikkamatī’ti kho, doṇa, tasmā brāhmaṇo sambhinnamariyādoti vuccati.

Evaṁ kho, doṇa, brāhmaṇo sambhinnamariyādo hoti.

Kathañca, doṇa, brāhmaṇo brāhmaṇacaṇḍālo hoti?

Idha, doṇa, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti—

mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.

So aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno.

Aṭṭhacattālīsavassāni komārabrahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammenapi adhammenapi

kasiyāpi vaṇijjāyapi gorakkhenapi issatthenapi rājaporisenapi sippaññatarenapi, kevalampi bhikkhācariyāya, kapālaṁ anatimaññamāno.

So ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā dāraṁ pariyesati dhammenapi adhammenapi kayenapi vikkayenapi brāhmaṇimpi udakūpassaṭṭhaṁ.

So brāhmaṇimpi gacchati khattiyimpi gacchati vessimpi gacchati suddimpi gacchati caṇḍālimpi gacchati nesādimpi gacchati venimpi gacchati rathakārimpi gacchati pukkusimpi gacchati gabbhinimpi gacchati pāyamānampi gacchati utunimpi gacchati anutunimpi gacchati.

Tassa sā hoti brāhmaṇī kāmatthāpi davatthāpi ratatthāpi pajatthāpi brāhmaṇassa brāhmaṇī hoti.

So sabbakammehi jīvikaṁ kappeti.

Tamenaṁ brāhmaṇā evamāhaṁsu:

‘kasmā bhavaṁ brāhmaṇo paṭijānamāno sabbakammehi jīvikaṁ kappetī’ti?

So evamāha:

‘seyyathāpi, bho, aggi sucimpi ḍahati asucimpi ḍahati, na ca tena aggi upalippati;

evamevaṁ kho, bho, sabbakammehi cepi brāhmaṇo jīvikaṁ kappeti, na ca tena brāhmaṇo upalippati.

Sabbakammehi jīvikaṁ kappetī’ti kho, doṇa, tasmā brāhmaṇo brāhmaṇacaṇḍāloti vuccati.

Evaṁ kho, doṇa, brāhmaṇo brāhmaṇacaṇḍālo hoti.

Ye kho te, doṇa, brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samīhitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti sajjhāyitamanusajjhāyanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako, vāmako, vāmadevo, vessāmitto, yamadaggi, aṅgīraso, bhāradvājo, vāseṭṭho, kassapo, bhagu;

tyassume pañca brāhmaṇe paññāpenti—

brahmasamaṁ, devasamaṁ, mariyādaṁ, sambhinnamariyādaṁ, brāhmaṇacaṇḍālaṁyeva pañcamaṁ.

Tesaṁ tvaṁ, doṇa, katamoti?

Evaṁ sante mayaṁ, bho gotama, brāhmaṇacaṇḍālampi na pūrema.

Abhikkantaṁ, bho gotama …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.193

Aṅguttara Nikāya 5.193

1. Brāhmaṇavagga

Saṅgāravasutta

Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

“ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena kadāci dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā?

Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena kadāci dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā”ti?

Yasmiṁ, brāhmaṇa, samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto saṁsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto agginā santatto ukkudhito ussadakajāto.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto sevālapaṇakapariyonaddho.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto vāterito calito bhanto ūmijāto.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto āvilo luḷito kalalībhūto andhakāre nikkhitto.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati, dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Yasmiñca kho, brāhmaṇa, samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto asaṁsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe….

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe…

seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto agginā asantatto anukkudhito anussadakajāto.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe….

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe…

seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na sevālapaṇakapariyonaddho.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe….

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe…

seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na vāterito na calito na bhanto na ūmijāto.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe….

Puna caparaṁ, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.

Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto accho vippasanno anāvilo āloke nikkhitto.

Tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya.

Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, yasmiṁ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, paratthampi …pe… ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati, dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.

Ayaṁ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṁ paccayo, yena kadāci dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.

Ayaṁ pana, brāhmaṇa, hetu ayaṁ paccayo, yena kadāci dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā”ti.

“Abhikkantaṁ, bho gotama …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.194

Aṅguttara Nikāya 5.194

1. Brāhmaṇavagga

Kāraṇapālīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Tena kho pana samayena kāraṇapālī brāhmaṇo licchavīnaṁ kammantaṁ kāreti.

Addasā kho kāraṇapālī brāhmaṇo piṅgiyāniṁ brāhmaṇaṁ dūratova āgacchantaṁ;

disvā piṅgiyāniṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:

“Handa kuto nu bhavaṁ piṅgiyānī āgacchati divā divassā”ti?

“Itohaṁ, bho, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā”ti.

“Taṁ kiṁ maññati bhavaṁ piṅgiyānī samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ? Paṇḍito maññe”ti?

“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jānissāmi.

Sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jāneyyā”ti.

“Uḷārāya khalu bhavaṁ piṅgiyānī samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsāya pasaṁsatī”ti.

“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsissāmi.

Pasatthappasatthova so bhavaṁ gotamo seṭṭho devamanussānan”ti.

“Kiṁ pana bhavaṁ piṅgiyānī atthavasaṁ sampassamāno samaṇe gotame evaṁ abhippasanno”ti?

“Seyyathāpi, bho, puriso aggarasaparititto na aññesaṁ hīnānaṁ rasānaṁ piheti;

evamevaṁ kho, bho, yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti—

yadi suttaso, yadi geyyaso, yadi veyyākaraṇaso, yadi abbhutadhammaso—

tato tato na aññesaṁ puthusamaṇabrāhmaṇappavādānaṁ piheti.

Seyyathāpi, bho, puriso jighacchādubbalyapareto madhupiṇḍikaṁ adhigaccheyya.

So yato yato sāyetha, labhateva sādurasaṁ asecanakaṁ;

evamevaṁ kho, bho, yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti—

yadi suttaso, yadi geyyaso, yadi veyyākaraṇaso, yadi abbhutadhammaso—

tato tato labhateva attamanataṁ, labhati cetaso pasādaṁ.

Seyyathāpi, bho, puriso candanaghaṭikaṁ adhigaccheyya—

haricandanassa vā lohitacandanassa vā.

So yato yato ghāyetha—

yadi mūlato, yadi majjhato, yadi aggato—

adhigacchateva surabhigandhaṁ asecanakaṁ;

evamevaṁ kho, bho, yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti—

yadi suttaso, yadi geyyaso, yadi veyyākaraṇaso, yadi abbhutadhammaso—

tato tato adhigacchati pāmojjaṁ adhigacchati somanassaṁ.

Seyyathāpi, bho, puriso ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

Tassa kusalo bhisakko ṭhānaso ābādhaṁ nīhareyya;

evamevaṁ kho, bho, yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti—

yadi suttaso, yadi geyyaso, yadi veyyākaraṇaso, yadi abbhutadhammaso—

tato tato sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā abbhatthaṁ gacchanti.

Seyyathāpi, bho, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā.

Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito.

So taṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā nhātvā ca pivitvā ca sabbadarathakilamathapariḷāhaṁ paṭippassambheyya.

Evamevaṁ kho, bho, yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti—

yadi suttaso, yadi geyyaso, yadi veyyākaraṇaso, yadi abbhutadhammaso—

tato tato sabbadarathakilamathapariḷāhā paṭippassambhantī”ti.

Evaṁ vutte, kāraṇapālī brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:

“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassāti.

Abhikkantaṁ, bho piṅgiyāni, abhikkantaṁ, bho piṅgiyāni.

Seyyathāpi, bho piṅgiyāni, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā piṅgiyāninā anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṁ, bho piṅgiyāni, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ piṅgiyānī dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

Catutthaṁ.

AN5.195

Aṅguttara Nikāya 5.195

1. Brāhmaṇavagga

Piṅgiyānīsutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Tena kho pana samayena pañcamattāni licchavisatāni bhagavantaṁ payirupāsanti.

Appekacce licchavī nīlā honti nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā, appekacce licchavī pītā honti pītavaṇṇā pītavatthā pītālaṅkārā, appekacce licchavī lohitakā honti lohitakavaṇṇā lohitakavatthā lohitakālaṅkārā, appekacce licchavī odātā honti odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā.

Tyassudaṁ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca.

Atha kho piṅgiyānī brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

“paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.

“Paṭibhātu taṁ piṅgiyānī”ti bhagavā avoca.

Atha kho piṅgiyānī brāhmaṇo bhagavato sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthavi:

“Padmaṁ yathā kokanadaṁ sugandhaṁ,

Pāto siyā phullamavītagandhaṁ;

Aṅgīrasaṁ passa virocamānaṁ,

Tapantamādiccamivantalikkhe”ti.

Atha kho te licchavī pañcahi uttarāsaṅgasatehi piṅgiyāniṁ brāhmaṇaṁ acchādesuṁ.

Atha kho piṅgiyānī brāhmaṇo tehi pañcahi uttarāsaṅgasatehi bhagavantaṁ acchādesi.

Atha kho bhagavā te licchavī etadavoca:

“pañcannaṁ, licchavī, ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pātubhāvo dullabho lokasmiṁ.

Tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desetā puggalo dullabho lokasmiṁ.

Tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desitassa viññātā puggalo dullabho lokasmiṁ.

Tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desitassa viññātā dhammānudhammappaṭipanno puggalo dullabho lokasmiṁ.

Kataññū katavedī puggalo dullabho lokasmiṁ.

Imesaṁ kho, licchavī, pañcannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo dullabho lokasmin”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.196

Aṅguttara Nikāya 5.196

1. Brāhmaṇavagga

Mahāsupinasutta

“Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato pañca mahāsupinā pāturahesuṁ.

Katame pañca?

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ mahāpathavī mahāsayanaṁ ahosi, himavā pabbatarājā bibbohanaṁ ahosi, puratthime samudde vāmo hattho ohito ahosi, pacchime samudde dakkhiṇo hattho ohito ahosi, dakkhiṇe samudde ubho pādā ohitā ahesuṁ.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ paṭhamo mahāsupino pāturahosi.

Puna caparaṁ, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato tiriyā nāma tiṇajāti nābhiyā uggantvā nabhaṁ āhacca ṭhitā ahosi.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ dutiyo mahāsupino pāturahosi.

Puna caparaṁ, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato setā kimī kaṇhasīsā pādehi ussakkitvā (…) yāva jāṇumaṇḍalā paṭicchādesuṁ.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ tatiyo mahāsupino pāturahosi.

Puna caparaṁ, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato cattāro sakuṇā nānāvaṇṇā catūhi disāhi āgantvā pādamūle nipatitvā sabbasetā sampajjiṁsu.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ catuttho mahāsupino pāturahosi.

Puna caparaṁ, bhikkhave, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno mahato mīḷhapabbatassa uparūpari caṅkamati alippamāno mīḷhena.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ pañcamo mahāsupino pāturahosi.

Yampi, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ayaṁ mahāpathavī mahāsayanaṁ ahosi, himavā pabbatarājā bibbohanaṁ ahosi, puratthime samudde vāmo hattho ohito ahosi, pacchime samudde dakkhiṇo hattho ohito ahosi, dakkhiṇe samudde ubho pādā ohitā ahesuṁ;

tathāgatena, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena anuttarā sammāsambodhi abhisambuddhā.

Tassā abhisambodhāya ayaṁ paṭhamo mahāsupino pāturahosi.

Yampi, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato tiriyā nāma tiṇajāti nābhiyā uggantvā nabhaṁ āhacca ṭhitā ahosi;

tathāgatena, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena ariyo aṭṭhaṅgiko maggo abhisambujjhitvā yāva devamanussehi suppakāsito.

Tassa abhisambodhāya ayaṁ dutiyo mahāsupino pāturahosi.

Yampi, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato setā kimī kaṇhasīsā pādehi ussakkitvā yāva jāṇumaṇḍalā paṭicchādesuṁ;

bahū, bhikkhave, gihī odātavasanā tathāgataṁ pāṇupetā saraṇaṁ gatā.

Tassa abhisambodhāya ayaṁ tatiyo mahāsupino pāturahosi.

Yampi, bhikkhave, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato cattāro sakuṇā nānāvaṇṇā catūhi disāhi āgantvā pādamūle nipatitvā sabbasetā sampajjiṁsu;

cattārome, bhikkhave, vaṇṇā khattiyā brāhmaṇā vessā suddā te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā anuttaraṁ vimuttiṁ sacchikaronti.

Tassa abhisambodhāya ayaṁ catuttho mahāsupino pāturahosi.

Yampi, bhikkhave, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno mahato mīḷhapabbatassa uparūpari caṅkamati alippamāno mīḷhena;

lābhī, bhikkhave, tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, taṁ tathāgato agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.

Tassa abhisambodhāya ayaṁ pañcamo mahāsupino pāturahosi.

Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ime pañca mahāsupinā pāturahesun”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.197

Aṅguttara Nikāya 5.197

1. Brāhmaṇavagga

Vassasutta

“Pañcime, bhikkhave, vassassa antarāyā, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamati.

Katame pañca?

Upari, bhikkhave, ākāse tejodhātu pakuppati.

Tena uppannā meghā paṭivigacchanti.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo vassassa antarāyo, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, upari ākāse vāyodhātu pakuppati.

Tena uppannā meghā paṭivigacchanti.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo vassassa antarāyo, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, rāhu asurindo pāṇinā udakaṁ sampaṭicchitvā mahāsamudde chaḍḍeti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo vassassa antarāyo, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, vassavalāhakā devā pamattā honti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho vassassa antarāyo, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, manussā adhammikā honti.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo vassassa antarāyo, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamati.

Ime kho, bhikkhave, pañca vassassa antarāyā, yaṁ nemittā na jānanti, yattha nemittānaṁ cakkhu na kamatī”ti.

Sattamaṁ.

AN5.198

Aṅguttara Nikāya 5.198

1. Brāhmaṇavagga

Vācāsutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṁ.

Katamehi pañcahi?

Kālena ca bhāsitā hoti, saccā ca bhāsitā hoti, saṇhā ca bhāsitā hoti, atthasaṁhitā ca bhāsitā hoti, mettacittena ca bhāsitā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnan”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.199

Aṅguttara Nikāya 5.199

1. Brāhmaṇavagga

Kulasutta

“Yaṁ, bhikkhave, sīlavanto pabbajitā kulaṁ upasaṅkamanti, tattha manussā pañcahi ṭhānehi bahuṁ puññaṁ pasavanti.

Katamehi pañcahi?

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye sīlavante pabbajite kulaṁ upasaṅkamante manussā disvā cittāni pasādenti, saggasaṁvattanikaṁ, bhikkhave, taṁ kulaṁ tasmiṁ samaye paṭipadaṁ paṭipannaṁ hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye sīlavante pabbajite kulaṁ upasaṅkamante manussā paccuṭṭhenti abhivādenti āsanaṁ denti, uccākulīnasaṁvattanikaṁ, bhikkhave, taṁ kulaṁ tasmiṁ samaye paṭipadaṁ paṭipannaṁ hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye sīlavante pabbajite kulaṁ upasaṅkamante manussā maccheramalaṁ paṭivinenti, mahesakkhasaṁvattanikaṁ, bhikkhave, taṁ kulaṁ tasmiṁ samaye paṭipadaṁ paṭipannaṁ hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye sīlavante pabbajite kulaṁ upasaṅkamante manussā yathāsatti yathābalaṁ saṁvibhajanti, mahābhogasaṁvattanikaṁ, bhikkhave, taṁ kulaṁ tasmiṁ samaye paṭipadaṁ paṭipannaṁ hoti.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye sīlavante pabbajite kulaṁ upasaṅkamante manussā paripucchanti paripañhanti dhammaṁ suṇanti, mahāpaññāsaṁvattanikaṁ, bhikkhave, taṁ kulaṁ tasmiṁ samaye paṭipadaṁ paṭipannaṁ hoti.

Yaṁ, bhikkhave, sīlavanto pabbajitā kulaṁ upasaṅkamanti, tattha manussā imehi pañcahi ṭhānehi bahuṁ puññaṁ pasavantī”ti.

Navamaṁ.

AN5.200

Aṅguttara Nikāya 5.200

1. Brāhmaṇavagga

Nissāraṇīyasutta

“Pañcimā, bhikkhave, nissāraṇīyā dhātuyo.

Katamā pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmaṁ manasikaroto kāmesu cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.

Nekkhammaṁ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.

Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ suvisaṁyuttaṁ kāmehi;

ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vediyati.

Idamakkhātaṁ kāmānaṁ nissaraṇaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno byāpādaṁ manasikaroto byāpāde cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.

Abyāpādaṁ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.

Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ suvisaṁyuttaṁ byāpādena;

ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vediyati.

Idamakkhātaṁ byāpādassa nissaraṇaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno vihesaṁ manasikaroto vihesāya cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.

Avihesaṁ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.

Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ suvisaṁyuttaṁ vihesāya;

ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vediyati.

Idamakkhātaṁ vihesāya nissaraṇaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno rūpaṁ manasikaroto rūpe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.

Arūpaṁ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.

Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ suvisaṁyuttaṁ rūpehi;

ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vediyati.

Idamakkhātaṁ rūpānaṁ nissaraṇaṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyaṁ manasikaroto sakkāye cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.

Sakkāyanirodhaṁ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.

Tassa taṁ cittaṁ sugataṁ subhāvitaṁ suvuṭṭhitaṁ suvimuttaṁ suvisaṁyuttaṁ sakkāyena;

ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, mutto so tehi, na so taṁ vedanaṁ vediyati.

Idamakkhātaṁ sakkāyassa nissaraṇaṁ.

Tassa kāmanandīpi nānuseti, byāpādanandīpi nānuseti, vihesānandīpi nānuseti, rūpanandīpi nānuseti, sakkāyanandīpi nānuseti so kāmanandiyāpi ananusayā, byāpādanandiyāpi ananusayā, vihesānandiyāpi ananusayā, rūpanandiyāpi ananusayā, sakkāyanandiyāpi ananusayā.

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu niranusayo, acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassa.

Imā kho, bhikkhave, pañca nissāraṇīyā dhātuyo”ti.

Dasamaṁ.

Brāhmaṇavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Soṇo doṇo saṅgāravo,

Kāraṇapālī ca piṅgiyānī;

Supinā ca vassā vācā,

Kulaṁ nissāraṇīyena cāti.

Catuttho paṇṇāsako samatto.

AN5.201

Aṅguttara Nikāya 5.201

1. Kimilavagga

Kimilasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā kimilāyaṁ viharati veḷuvane.

Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṁ etadavoca:

“ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī”ti?

“Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, aññamaññaṁ agāravā viharanti appatissā.

Ayaṁ kho, kimila, hetu ayaṁ paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī”ti.

“Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī”ti?

“Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, aññamaññaṁ sagāravā viharanti sappatissā.

Ayaṁ kho, kimila, hetu ayaṁ paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.202

Aṅguttara Nikāya 5.202

1. Kimilavagga

Dhammassavanasutta

“Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā dhammassavane.

Katame pañca?

Assutaṁ suṇāti, sutaṁ pariyodāpeti, kaṅkhaṁ vitarati, diṭṭhiṁ ujuṁ karoti, cittamassa pasīdati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā dhammassavane”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.203

Aṅguttara Nikāya 5.203

1. Kimilavagga

Assājānīyasutta

“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi pañcahi?

Ajjavena, javena, maddavena, khantiyā, soraccena—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṁ gacchati.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

Katamehi pañcahi?

Ajjavena, javena, maddavena, khantiyā, soraccena—

imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.204

Aṅguttara Nikāya 5.204

1. Kimilavagga

Balasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, balāni.

Katamāni pañca?

Saddhābalaṁ, hiribalaṁ, ottappabalaṁ, vīriyabalaṁ, paññābalaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca balānī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.205

Aṅguttara Nikāya 5.205

1. Kimilavagga

Cetokhilasutta

“Pañcime, bhikkhave, cetokhilā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṁ paṭhamo cetokhilo.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhamme kaṅkhati …pe…

saṅghe kaṅkhati …pe…

sikkhāya kaṅkhati …pe…

sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṁ pañcamo cetokhilo.

Ime kho, bhikkhave, pañca cetokhilā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.206

Aṅguttara Nikāya 5.206

1. Kimilavagga

Vinibandhasutta

“Pañcime, bhikkhave, cetasovinibandhā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṁ paṭhamo cetasovinibandho.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu kāye avītarāgo hoti …pe…

rūpe avītarāgo hoti …pe…

yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati …pe…

aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṁ pañcamo cetasovinibandho.

Ime kho, bhikkhave, pañca cetasovinibandhā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.207

Aṅguttara Nikāya 5.207

1. Kimilavagga

Yāgusutta

“Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā yāguyā.

Katame pañca?

Khuddaṁ paṭihanati, pipāsaṁ paṭivineti, vātaṁ anulometi, vatthiṁ sodheti, āmāvasesaṁ pāceti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā yāguyā”ti.

Sattamaṁ.

AN5.208

Aṅguttara Nikāya 5.208

1. Kimilavagga

Dantakaṭṭhasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā dantakaṭṭhassa akhādane.

Katame pañca?

Acakkhussaṁ, mukhaṁ duggandhaṁ hoti, rasaharaṇiyo na visujjhanti, pittaṁ semhaṁ bhattaṁ pariyonandhati, bhattamassa nacchādeti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā dantakaṭṭhassa akhādane.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā dantakaṭṭhassa khādane.

Katame pañca?

Cakkhussaṁ, mukhaṁ na duggandhaṁ hoti, rasaharaṇiyo visujjhanti, pittaṁ semhaṁ bhattaṁ na pariyonandhati, bhattamassa chādeti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā dantakaṭṭhassa khādane”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.209

Aṅguttara Nikāya 5.209

1. Kimilavagga

Gītassarasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā āyatakena gītassarena dhammaṁ bhaṇantassa.

Katame pañca?

Attanāpi tasmiṁ sare sārajjati, parepi tasmiṁ sare sārajjanti, gahapatikāpi ujjhāyanti:

‘yatheva mayaṁ gāyāma, evamevaṁ kho samaṇā sakyaputtiyā gāyantī’ti, sarakuttimpi nikāmayamānassa samādhissa bhaṅgo hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā āyatakena gītassarena dhammaṁ bhaṇantassā”ti.

Navamaṁ.

AN5.210

Aṅguttara Nikāya 5.210

1. Kimilavagga

Muṭṭhassatisutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā muṭṭhassatissa asampajānassa niddaṁ okkamayato.

Katame pañca?

Dukkhaṁ supati, dukkhaṁ paṭibujjhati, pāpakaṁ supinaṁ passati, devatā na rakkhanti, asuci muccati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā muṭṭhassatissa asampajānassa niddaṁ okkamayato.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā upaṭṭhitassatissa sampajānassa niddaṁ okkamayato.

Katame pañca?

Sukhaṁ supati, sukhaṁ paṭibujjhati, na pāpakaṁ supinaṁ passati, devatā rakkhanti, asuci na muccati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā upaṭṭhitassatissa sampajānassa niddaṁ okkamayato”ti.

Dasamaṁ.

Kimilavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Kimilo dhammassavanaṁ,

ājānīyo balaṁ khilaṁ;

Vinibandhaṁ yāgu kaṭṭhaṁ,

gītaṁ muṭṭhassatinā cāti.

AN5.211

Aṅguttara Nikāya 5.211

1. Akkosakavagga

Akkosakasutta

“Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyūpavādī sabrahmacārīnaṁ, tassa pañca ādīnavā pāṭikaṅkhā.

Katame pañca?

Pārājiko vā hoti chinnaparipantho, aññataraṁ vā saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjati, bāḷhaṁ vā rogātaṅkaṁ phusati, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyūpavādī sabrahmacārīnaṁ, tassa ime pañca ādīnavā pāṭikaṅkhā”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.212

Aṅguttara Nikāya 5.212

1. Akkosakavagga

Bhaṇḍanakārakasutta

“Yo so, bhikkhave, bhikkhu bhaṇḍanakārako kalahakārako vivādakārako bhassakārako saṅghe adhikaraṇakārako, tassa pañca ādīnavā pāṭikaṅkhā.

Katame pañca?

Anadhigataṁ nādhigacchati, adhigatā parihāyati, pāpako kittisaddo abbhuggacchati, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu bhaṇḍanakārako kalahakārako vivādakārako bhassakārako saṅghe adhikaraṇakārako, tassa ime pañca ādīnavā pāṭikaṅkhā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.213

Aṅguttara Nikāya 5.213

1. Akkosakavagga

Sīlasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṁ mahatiṁ bhogajāniṁ nigacchati.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati—yadi khattiyaparisaṁ, yadi brāhmaṇaparisaṁ, yadi gahapatiparisaṁ, yadi samaṇaparisaṁ—avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṁ karoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna caparaṁ, bhikkhave, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā sīlavato sīlasampadāya.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṁ mahantaṁ bhogakkhandhaṁ adhigacchati.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati—yadi khattiyaparisaṁ, yadi brāhmaṇaparisaṁ, yadi gahapatiparisaṁ, yadi samaṇaparisaṁ—visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto.

Ayaṁ bhikkhave, tatiyo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṁ karoti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.

Puna caparaṁ, bhikkhave, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo ānisaṁso sīlavato sīlasampadāya.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā sīlavato sīlasampadāyā”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.214

Aṅguttara Nikāya 5.214

1. Akkosakavagga

Bahubhāṇisutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā bahubhāṇismiṁ puggale.

Katame pañca?

Musā bhaṇati, pisuṇaṁ bhaṇati, pharusaṁ bhaṇati, samphappalāpaṁ bhaṇati, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā bahubhāṇismiṁ puggale.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā mantabhāṇismiṁ puggale.

Katame pañca?

Na musā bhaṇati, na pisuṇaṁ bhaṇati, na pharusaṁ bhaṇati, na samphappalāpaṁ bhaṇati, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā mantabhāṇismiṁ puggale”ti.

Catutthaṁ.

AN5.215

Aṅguttara Nikāya 5.215

1. Akkosakavagga

Paṭhamaakkhantisutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā akkhantiyā.

Katame pañca?

Bahuno janassa appiyo hoti amanāpo, verabahulo ca hoti, vajjabahulo ca, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā akkhantiyā.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā khantiyā.

Katame pañca?

Bahuno janassa piyo hoti manāpo, na verabahulo hoti, na vajjabahulo, asammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā khantiyā”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.216

Aṅguttara Nikāya 5.216

1. Akkosakavagga

Dutiyaakkhantisutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā akkhantiyā.

Katame pañca?

Bahuno janassa appiyo hoti amanāpo, luddo ca hoti, vippaṭisārī ca, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā akkhantiyā.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā khantiyā.

Katame pañca?

Bahuno janassa piyo hoti manāpo, aluddo ca hoti, avippaṭisārī ca, asammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā khantiyā”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.217

Aṅguttara Nikāya 5.217

1. Akkosakavagga

Paṭhamaapāsādikasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā apāsādike.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ upavadati,

anuvicca viññū garahanti,

pāpako kittisaddo abbhuggacchati,

sammūḷho kālaṁ karoti,

kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā apāsādike.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā pāsādike.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ na upavadati,

anuvicca viññū pasaṁsanti,

kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati,

asammūḷho kālaṁ karoti,

kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā pāsādike”ti.

Sattamaṁ.

AN5.218

Aṅguttara Nikāya 5.218

1. Akkosakavagga

Dutiyaapāsādikasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā apāsādike.

Katame pañca?

Appasannā nappasīdanti, pasannānañca ekaccānaṁ aññathattaṁ hoti, satthusāsanaṁ akataṁ hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati, cittamassa nappasīdati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā apāsādike.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā pāsādike.

Katame pañca?

Appasannā pasīdanti, pasannānañca bhiyyobhāvo hoti, satthusāsanaṁ kataṁ hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati, cittamassa pasīdati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā pāsādike”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.219

Aṅguttara Nikāya 5.219

1. Akkosakavagga

Aggisutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā aggismiṁ.

Katame pañca?

Acakkhusso, dubbaṇṇakaraṇo, dubbalakaraṇo, saṅgaṇikāpavaḍḍhano, tiracchānakathāpavattaniko hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā aggismin”ti.

Navamaṁ.

AN5.220

Aṅguttara Nikāya 5.220

1. Akkosakavagga

Madhurāsutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā madhurāyaṁ.

Katame pañca?

Visamā, bahurajā, caṇḍasunakhā, vāḷayakkhā, dullabhapiṇḍā.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā madhurāyan”ti.

Dasamaṁ.

Akkosakavaggo dutiyo.

Tassuddānaṁ

Akkosabhaṇḍanasīlaṁ,

bahubhāṇī dve akhantiyo;

Apāsādikā dve vuttā,

aggismiṁ madhurena cāti.

AN5.221

Aṅguttara Nikāya 5.221

1. Dīghacārikavagga

Paṭhamadīghacārikasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā dīghacārikaṁ anavatthacārikaṁ anuyuttassa viharato.

Katame pañca?

Assutaṁ na suṇāti, sutaṁ na pariyodāpeti, sutenekaccena avisārado hoti, gāḷhaṁ rogātaṅkaṁ phusati, na ca mittavā hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā dīghacārikaṁ anavatthacārikaṁ anuyuttassa viharato.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā samavatthacāre.

Katame pañca?

Assutaṁ suṇāti, sutaṁ pariyodāpeti, sutenekaccena visārado hoti, na gāḷhaṁ rogātaṅkaṁ phusati, mittavā ca hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā samavatthacāre”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.222

Aṅguttara Nikāya 5.222

1. Dīghacārikavagga

Dutiyadīghacārikasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā dīghacārikaṁ anavatthacārikaṁ anuyuttassa viharato.

Katame pañca?

Anadhigataṁ nādhigacchati, adhigatā parihāyati, adhigatenekaccena avisārado hoti, gāḷhaṁ rogātaṅkaṁ phusati, na ca mittavā hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā dīghacārikaṁ anavatthacārikaṁ anuyuttassa viharato.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā samavatthacāre.

Katame pañca?

Anadhigataṁ adhigacchati, adhigatā na parihāyati, adhigatenekaccena visārado hoti, na gāḷhaṁ rogātaṅkaṁ phusati, mittavā ca hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā samavatthacāre”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.223

Aṅguttara Nikāya 5.223

1. Dīghacārikavagga

Atinivāsasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā atinivāse.

Katame pañca?

Bahubhaṇḍo hoti bahubhaṇḍasannicayo, bahubhesajjo hoti bahubhesajjasannicayo, bahukicco hoti bahukaraṇīyo byatto kiṅkaraṇīyesu, saṁsaṭṭho viharati gahaṭṭhapabbajitehi ananulomikena gihisaṁsaggena, tamhā ca āvāsā pakkamanto sāpekkho pakkamati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā atinivāse.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā samavatthavāse.

Katame pañca?

Na bahubhaṇḍo hoti na bahubhaṇḍasannicayo, na bahubhesajjo hoti na bahubhesajjasannicayo, na bahukicco hoti na bahukaraṇīyo na byatto kiṅkaraṇīyesu, asaṁsaṭṭho viharati gahaṭṭhapabbajitehi ananulomikena gihisaṁsaggena, tamhā ca āvāsā pakkamanto anapekkho pakkamati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā samavatthavāse”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.224

Aṅguttara Nikāya 5.224

1. Dīghacārikavagga

Maccharīsutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā atinivāse.

Katame pañca?

Āvāsamaccharī hoti, kulamaccharī hoti, lābhamaccharī hoti, vaṇṇamaccharī hoti, dhammamaccharī hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā atinivāse.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā samavatthavāse.

Katame pañca?

Na āvāsamaccharī hoti, na kulamaccharī hoti, na lābhamaccharī hoti, na vaṇṇamaccharī hoti, na dhammamaccharī hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā samavatthavāse”ti.

Catutthaṁ.

AN5.225

Aṅguttara Nikāya 5.225

1. Dīghacārikavagga

Paṭhamakulūpakasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā kulūpake.

Katame pañca?

Anāmantacāre āpajjati, raho nisajjāya āpajjati, paṭicchanne āsane āpajjati, mātugāmassa uttari chappañcavācāhi dhammaṁ desento āpajjati, kāmasaṅkappabahulo viharati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā kulūpake”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.226

Aṅguttara Nikāya 5.226

1. Dīghacārikavagga

Dutiyakulūpakasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā kulūpakassa bhikkhuno ativelaṁ kulesu saṁsaṭṭhassa viharato.

Katame pañca?

Mātugāmassa abhiṇhadassanaṁ,

dassane sati saṁsaggo,

saṁsagge sati vissāso,

vissāse sati otāro,

otiṇṇacittassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ: ‘anabhirato vā brahmacariyaṁ carissati aññataraṁ vā saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjissati sikkhaṁ vā paccakkhāya hīnāyāvattissati’.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā kulūpakassa bhikkhuno ativelaṁ kulesu saṁsaṭṭhassa viharato”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.227

Aṅguttara Nikāya 5.227

1. Dīghacārikavagga

Bhogasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā bhogesu.

Katame pañca?

Aggisādhāraṇā bhogā, udakasādhāraṇā bhogā, rājasādhāraṇā bhogā, corasādhāraṇā bhogā, appiyehi dāyādehi sādhāraṇā bhogā.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā bhogesu.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā bhogesu.

Katame pañca?

Bhoge nissāya attānaṁ sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati, mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati, puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati, mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā bhogesū”ti.

Sattamaṁ.

AN5.228

Aṅguttara Nikāya 5.228

1. Dīghacārikavagga

Ussūrabhattasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā ussūrabhatte kule.

Katame pañca?

Ye te atithī pāhunā, te na kālena paṭipūjenti;

yā tā balipaṭiggāhikā devatā, tā na kālena paṭipūjenti;

ye te samaṇabrāhmaṇā ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā, te na kālena paṭipūjenti;

dāsakammakaraporisā vimukhā kammaṁ karonti;

tāvatakaṁyeva asamayena bhuttaṁ anojavantaṁ hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā ussūrabhatte kule.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā samayabhatte kule.

Katame pañca?

Ye te atithī pāhunā, te kālena paṭipūjenti;

yā tā balipaṭiggāhikā devatā, tā kālena paṭipūjenti;

ye te samaṇabrāhmaṇā ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā, te kālena paṭipūjenti;

dāsakammakaraporisā avimukhā kammaṁ karonti;

tāvatakaṁyeva samayena bhuttaṁ ojavantaṁ hoti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā samayabhatte kule”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.229

Aṅguttara Nikāya 5.229

1. Dīghacārikavagga

Paṭhamakaṇhasappasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā kaṇhasappe.

Katame pañca?

Asuci, duggandho, sabhīru, sappaṭibhayo, mittadubbhī.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā kaṇhasappe.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime ādīnavā mātugāme.

Katame pañca?

Asuci, duggandho, sabhīru, sappaṭibhayo, mittadubbhī.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā mātugāme”ti.

Navamaṁ.

AN5.230

Aṅguttara Nikāya 5.230

1. Dīghacārikavagga

Dutiyakaṇhasappasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā kaṇhasappe.

Katame pañca?

Kodhano, upanāhī, ghoraviso, dujjivho, mittadubbhī.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā kaṇhasappe.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime ādīnavā mātugāme.

Katame pañca?

Kodhano, upanāhī, ghoraviso, dujjivho, mittadubbhī.

Tatridaṁ, bhikkhave, mātugāmassa ghoravisatā—

yebhuyyena, bhikkhave, mātugāmo tibbarāgo.

Tatridaṁ, bhikkhave, mātugāmassa dujjivhatā—

yebhuyyena, bhikkhave, mātugāmo pisuṇavāco.

Tatridaṁ, bhikkhave, mātugāmassa mittadubbhitā—

yebhuyyena, bhikkhave, mātugāmo aticārinī.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā mātugāme”ti.

Dasamaṁ.

Dīghacārikavaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Dve dīghacārikā vuttā,

atinivāsamaccharī;

Dve ca kulūpakā bhogā,

bhattaṁ sappāpare duveti.

AN5.231

Aṅguttara Nikāya 5.231

1. Āvāsikavagga

Āvāsikasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu abhāvanīyo hoti.

Katamehi pañcahi?

Na ākappasampanno hoti na vattasampanno;

na bahussuto hoti na sutadharo;

na paṭisallekhitā hoti na paṭisallānārāmo;

na kalyāṇavāco hoti na kalyāṇavākkaraṇo;

duppañño hoti jaḷo eḷamūgo.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu abhāvanīyo hoti.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu bhāvanīyo hoti.

Katamehi pañcahi?

Ākappasampanno hoti vattasampanno;

bahussuto hoti sutadharo;

paṭisallekhitā hoti paṭisallānārāmo;

kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo;

paññavā hoti ajaḷo aneḷamūgo.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu bhāvanīyo hotī”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.232

Aṅguttara Nikāya 5.232

1. Āvāsikavagga

Piyasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.

Katamehi pañcahi?

Sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;

āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.233

Aṅguttara Nikāya 5.233

1. Āvāsikavagga

Sobhanasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu āvāsaṁ sobheti.

Katamehi pañcahi?

Sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā;

paṭibalo hoti upasaṅkamante dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu āvāsaṁ sobhetī”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.234

Aṅguttara Nikāya 5.234

1. Āvāsikavagga

Bahūpakārasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu āvāsassa bahūpakāro hoti.

Katamehi pañcahi?

Sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā;

khaṇḍaphullaṁ paṭisaṅkharoti;

mahā kho pana bhikkhusaṅgho abhikkanto nānāverajjakā bhikkhū gihīnaṁ upasaṅkamitvā āroceti:

‘mahā kho, āvuso, bhikkhusaṅgho abhikkanto nānāverajjakā bhikkhū, karotha puññāni, samayo puññāni kātun’ti;

catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu āvāsassa bahūpakāro hotī”ti.

Catutthaṁ.

AN5.235

Aṅguttara Nikāya 5.235

1. Āvāsikavagga

Anukampasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu gihīnaṁ anukampati.

Katamehi pañcahi?

Adhisīle samādapeti;

dhammadassane niveseti;

gilānake upasaṅkamitvā satiṁ uppādeti:

‘arahaggataṁ āyasmanto satiṁ upaṭṭhāpethā’ti;

mahā kho pana bhikkhusaṅgho abhikkanto nānāverajjakā bhikkhū gihīnaṁ upasaṅkamitvā āroceti:

‘mahā kho, āvuso, bhikkhusaṅgho abhikkanto nānāverajjakā bhikkhū, karotha puññāni, samayo puññāni kātun’ti;

yaṁ kho panassa bhojanaṁ denti lūkhaṁ vā paṇītaṁ vā taṁ attanā paribhuñjati, saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu gihīnaṁ anukampatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.236

Aṅguttara Nikāya 5.236

1. Āvāsikavagga

Paṭhamaavaṇṇārahasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati;

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati;

ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti;

ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti;

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati;

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati;

anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti;

anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti;

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.237

Aṅguttara Nikāya 5.237

1. Āvāsikavagga

Dutiyaavaṇṇārahasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati;

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati;

āvāsamaccharī hoti āvāsapaligedhī;

kulamaccharī hoti kulapaligedhī;

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati;

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati;

na āvāsamaccharī hoti na āvāsapaligedhī;

na kulamaccharī hoti na kulapaligedhī;

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Sattamaṁ.

AN5.238

Aṅguttara Nikāya 5.238

1. Āvāsikavagga

Tatiyaavaṇṇārahasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati;

ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati;

āvāsamaccharī hoti;

kulamaccharī hoti;

lābhamaccharī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati;

anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati;

na āvāsamaccharī hoti;

na kulamaccharī hoti;

na lābhamaccharī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.239

Aṅguttara Nikāya 5.239

1. Āvāsikavagga

Paṭhamamacchariyasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Āvāsamaccharī hoti;

kulamaccharī hoti;

lābhamaccharī hoti;

vaṇṇamaccharī hoti;

saddhādeyyaṁ vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Na āvāsamaccharī hoti;

na kulamaccharī hoti;

na lābhamaccharī hoti;

na vaṇṇamaccharī hoti;

saddhādeyyaṁ na vinipāteti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Navamaṁ.

AN5.240

Aṅguttara Nikāya 5.240

1. Āvāsikavagga

Dutiyamacchariyasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Āvāsamaccharī hoti;

kulamaccharī hoti;

lābhamaccharī hoti;

vaṇṇamaccharī hoti;

dhammamaccharī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Na āvāsamaccharī hoti;

na kulamaccharī hoti;

na lābhamaccharī hoti;

na vaṇṇamaccharī hoti;

na dhammamaccharī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Dasamaṁ.

Āvāsikavaggo catuttho.

Tassuddānaṁ

Āvāsiko piyo ca sobhano,

Bahūpakāro anukampako ca;

Tayo avaṇṇārahā ceva,

Macchariyā duvepi cāti.

AN5.241

Aṅguttara Nikāya 5.241

1. Duccaritavagga

Paṭhamaduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā duccarite.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ upavadati;

anuvicca viññū garahanti;

pāpako kittisaddo abbhuggacchati;

sammūḷho kālaṁ karoti;

kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā duccarite.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā sucarite.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ na upavadati;

anuvicca viññū pasaṁsanti;

kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati;

asammūḷho kālaṁ karoti;

kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā sucarite”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.242

Aṅguttara Nikāya 5.242

1. Duccaritavagga

Paṭhamakāyaduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā kāyaduccarite …pe… ānisaṁsā kāyasucarite …pe….

Dutiyaṁ.

AN5.243

Aṅguttara Nikāya 5.243

1. Duccaritavagga

Paṭhamavacīduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā vacīduccarite …pe… ānisaṁsā vacīsucarite …pe….

Tatiyaṁ.

AN5.244

Aṅguttara Nikāya 5.244

1. Duccaritavagga

Paṭhamamanoduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā manoduccarite …pe… ānisaṁsā manosucarite.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ na upavadati;

anuvicca viññū pasaṁsanti;

kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati;

asammūḷho kālaṁ karoti;

kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā manosucarite”ti.

Catutthaṁ.

AN5.245

Aṅguttara Nikāya 5.245

1. Duccaritavagga

Dutiyaduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā duccarite.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ upavadati;

anuvicca viññū garahanti;

pāpako kittisaddo abbhuggacchati;

saddhammā vuṭṭhāti;

asaddhamme patiṭṭhāti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā duccarite.

Pañcime, bhikkhave, ānisaṁsā sucarite.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ na upavadati;

anuvicca viññū pasaṁsanti;

kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati;

asaddhammā vuṭṭhāti;

saddhamme patiṭṭhāti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā sucarite”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.246

Aṅguttara Nikāya 5.246

1. Duccaritavagga

Dutiyakāyaduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā kāyaduccarite …pe… ānisaṁsā kāyasucarite …pe….

Chaṭṭhaṁ.

AN5.247

Aṅguttara Nikāya 5.247

1. Duccaritavagga

Dutiyavacīduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā vacīduccarite …pe… ānisaṁsā vacīsucarite …pe….

Sattamaṁ.

AN5.248

Aṅguttara Nikāya 5.248

1. Duccaritavagga

Dutiyamanoduccaritasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā manoduccarite …pe… ānisaṁsā manosucarite.

Katame pañca?

Attāpi attānaṁ na upavadati;

anuvicca viññū pasaṁsanti;

kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati;

asaddhammā vuṭṭhāti;

saddhamme patiṭṭhāti.

Ime kho, bhikkhave, pañca ānisaṁsā manosucarite”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.249

Aṅguttara Nikāya 5.249

1. Duccaritavagga

Sivathikasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā sivathikāya.

Katame pañca?

Asuci, duggandhā, sappaṭibhayā, vāḷānaṁ amanussānaṁ āvāso, bahuno janassa ārodanā—

ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā sivathikāya.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime ādīnavā sivathikūpame puggale.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo asucinā kāyakammena samannāgato hoti;

asucinā vacīkammena samannāgato hoti;

asucinā manokammena samannāgato hoti.

Idamassa asucitāya vadāmi.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, sivathikā asuci;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Tassa asucinā kāyakammena samannāgatassa, asucinā vacīkammena samannāgatassa, asucinā manokammena samannāgatassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati.

Idamassa duggandhatāya vadāmi.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, sivathikā duggandhā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Tamenaṁ asucinā kāyakammena samannāgataṁ, asucinā vacīkammena samannāgataṁ, asucinā manokammena samannāgataṁ pesalā sabrahmacārī ārakā parivajjanti.

Idamassa sappaṭibhayasmiṁ vadāmi.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, sivathikā sappaṭibhayā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

So asucinā kāyakammena samannāgato, asucinā vacīkammena samannāgato, asucinā manokammena samannāgato sabhāgehi puggalehi saddhiṁ saṁvasati.

Idamassa vāḷāvāsasmiṁ vadāmi.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, sivathikā vāḷānaṁ amanussānaṁ āvāso;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Tamenaṁ asucinā kāyakammena samannāgataṁ, asucinā vacīkammena samannāgataṁ, asucinā manokammena samannāgataṁ pesalā sabrahmacārī disvā khīyadhammaṁ āpajjanti:

‘aho vata no dukkhaṁ ye mayaṁ evarūpehi puggalehi saddhiṁ saṁvasāmā’ti.

Idamassa ārodanāya vadāmi.

Seyyathāpi sā, bhikkhave, sivathikā bahuno janassa ārodanā;

tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā sivathikūpame puggale”ti.

Navamaṁ.

AN5.250

Aṅguttara Nikāya 5.250

1. Duccaritavagga

Puggalappasādasutta

“Pañcime, bhikkhave, ādīnavā puggalappasāde.

Katame pañca?

Yasmiṁ, bhikkhave, puggale puggalo abhippasanno hoti, so tathārūpaṁ āpattiṁ āpanno hoti yathārūpāya āpattiyā saṅgho ukkhipati.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo piyo manāpo so saṅghena ukkhitto’ti.

Bhikkhūsu appasādabahulo hoti.

Bhikkhūsu appasādabahulo samāno aññe bhikkhū na bhajati.

Aññe bhikkhū abhajanto saddhammaṁ na suṇāti.

Saddhammaṁ asuṇanto saddhammā parihāyati.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo ādīnavo puggalappasāde.

Puna caparaṁ, bhikkhave, yasmiṁ puggale puggalo abhippasanno hoti, so tathārūpaṁ āpattiṁ āpanno hoti yathārūpāya āpattiyā saṅgho ante nisīdāpeti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo piyo manāpo so saṅghena ante nisīdāpito’ti.

Bhikkhūsu appasādabahulo hoti.

Bhikkhūsu appasādabahulo samāno aññe bhikkhū na bhajati.

Aññe bhikkhū abhajanto saddhammaṁ na suṇāti.

Saddhammaṁ asuṇanto saddhammā parihāyati.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo ādīnavo puggalappasāde.

Puna caparaṁ, bhikkhave, yasmiṁ puggale puggalo abhippasanno hoti, so disāpakkanto hoti …pe… so vibbhanto hoti …pe… so kālaṅkato hoti.

Tassa evaṁ hoti:

‘yo kho myāyaṁ puggalo piyo manāpo so kālaṅkato’ti.

Aññe bhikkhū na bhajati.

Aññe bhikkhū abhajanto saddhammaṁ na suṇāti.

Saddhammaṁ asuṇanto saddhammā parihāyati.

Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo ādīnavo puggalappasāde.

Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā puggalappasāde”ti.

Dasamaṁ.

Duccaritavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Duccaritaṁ kāyaduccaritaṁ,

Vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ;

Catūhi pare dve sivathikā,

Puggalappasādena cāti.

Pañcamo paṇṇāsako samatto.

AN5.251

Aṅguttara Nikāya 5.251

1. Upasampadāvagga

Upasampādetabbasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti;

asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti;

asekhena paññākkhandhena samannāgato hoti;

asekhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti;

asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabban”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.252

Aṅguttara Nikāya 5.252

1. Upasampadāvagga

Nissayasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatena bhikkhunā nissayo dātabbo.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti …pe… asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.

Imehi …pe… nissayo dātabbo”ti.

Dutiyaṁ.

AN5.253

Aṅguttara Nikāya 5.253

1. Upasampadāvagga

Sāmaṇerasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatena bhikkhunā sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo.

Katamehi pañcahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti; asekhena samādhikkhandhena … asekhena paññākkhandhena … asekhena vimuttikkhandhena … asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatena bhikkhunā sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo”ti.

Tatiyaṁ.

AN5.254

Aṅguttara Nikāya 5.254

1. Upasampadāvagga

Pañcamacchariyasutta

“Pañcimāni, bhikkhave, macchariyāni.

Katamāni pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ—

imāni kho, bhikkhave, pañca macchariyāni.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ macchariyānaṁ etaṁ paṭikuṭṭhaṁ, yadidaṁ dhammamacchariyan”ti.

Catutthaṁ.

AN5.255

Aṅguttara Nikāya 5.255

1. Upasampadāvagga

Macchariyappahānasutta

“Pañcannaṁ, bhikkhave, macchariyānaṁ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṁ vussati.

Katamesaṁ pañcannaṁ?

Āvāsamacchariyassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṁ vussati;

kulamacchariyassa … lābhamacchariyassa … vaṇṇamacchariyassa … dhammamacchariyassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṁ vussati.

Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ macchariyānaṁ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṁ vussatī”ti.

Pañcamaṁ.

AN5.256

Aṅguttara Nikāya 5.256

1. Upasampadāvagga

Paṭhamajhānasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharituṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharituṁ.

Pañcime, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharituṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharitun”ti.

Chaṭṭhaṁ.

AN5.257-263

Aṅguttara Nikāya 5.257–263

1. Upasampadāvagga

Dutiyajhānasuttādisattaka

“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo dutiyaṁ jhānaṁ …pe… abhabbo tatiyaṁ jhānaṁ … abhabbo catutthaṁ jhānaṁ … abhabbo sotāpattiphalaṁ … abhabbo sakadāgāmiphalaṁ … abhabbo anāgāmiphalaṁ … abhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme appahāya abhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ.

Pañcime, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo dutiyaṁ jhānaṁ …pe… bhabbo tatiyaṁ jhānaṁ … bhabbo catutthaṁ jhānaṁ … bhabbo sotāpattiphalaṁ … bhabbo sakadāgāmiphalaṁ … bhabbo anāgāmiphalaṁ … bhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme pahāya bhabbo arahattaṁ sacchikātun”ti.

Terasamaṁ.

AN5.264

Aṅguttara Nikāya 5.264

1. Upasampadāvagga

Aparapaṭhamajhānasutta

“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharituṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, akataññutaṁ akataveditaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharituṁ.

Pañcime, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharituṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, akataññutaṁ akataveditaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharitun”ti.

Cuddasamaṁ.

AN5.265-271

Aṅguttara Nikāya 5.265–271

1. Upasampadāvagga

Aparadutiyajhānasuttādi

“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo dutiyaṁ jhānaṁ … tatiyaṁ jhānaṁ … catutthaṁ jhānaṁ … sotāpattiphalaṁ … sakadāgāmiphalaṁ … anāgāmiphalaṁ … arahattaṁ sacchikātuṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, akataññutaṁ akataveditaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme appahāya abhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ.

Pañcime, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo dutiyaṁ jhānaṁ … tatiyaṁ jhānaṁ … catutthaṁ jhānaṁ … sotāpattiphalaṁ … sakadāgāmiphalaṁ … anāgāmiphalaṁ … arahattaṁ sacchikātuṁ.

Katame pañca?

Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, akataññutaṁ akataveditaṁ.

Ime kho, bhikkhave, pañca dhamme pahāya bhabbo arahattaṁ sacchikātun”ti.

Ekavīsatimaṁ.

Upasampadāvaggo chaṭṭho.

AN5.272

Aṅguttara Nikāya 5.272

1. Sammutipeyyāla

Bhattuddesakasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako na sammannitabbo.

Katamehi pañcahi?

Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati, uddiṭṭhānuddiṭṭhaṁ na jānāti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhattuddesako na sammannitabbo.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako sammannitabbo.

Katamehi pañcahi?

Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, uddiṭṭhānuddiṭṭhaṁ jānāti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhattuddesako sammannitabboti.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako sammato na pesetabbo …pe… sammato pesetabbo … bālo veditabbo … paṇḍito veditabbo … khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati … akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati … yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye … yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, uddiṭṭhānuddiṭṭhaṁ jānāti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.273-285

Aṅguttara Nikāya 5.273–285

1. Sammutipeyyāla

Senāsanapaññāpakasuttādi

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato senāsanapaññāpako na sammannitabbo …pe… paññattāpaññattaṁ na jānāti …pe… senāsanapaññāpako sammannitabbo …pe… paññattāpaññattaṁ jānāti …pe….

Senāsanagāhāpako na sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ na jānāti …pe… senāsanagāhāpako sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ jānāti …pe….

Bhaṇḍāgāriko na sammannitabbo …pe… guttāguttaṁ na jānāti … bhaṇḍāgāriko sammannitabbo …pe… guttāguttaṁ jānāti ….

Cīvarapaṭiggāhako na sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ na jānāti … cīvarapaṭiggāhako sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ jānāti ….

Cīvarabhājako na sammannitabbo …pe… bhājitābhājitaṁ na jānāti … cīvarabhājako sammannitabbo …pe… bhājitābhājitaṁ jānāti ….

Yāgubhājako na sammannitabbo …pe… yāgubhājako sammannitabbo …pe….

Phalabhājako na sammannitabbo …pe… phalabhājako sammannitabbo …pe….

Khajjakabhājako na sammannitabbo …pe… bhājitābhājitaṁ na jānāti … khajjakabhājako sammannitabbo …pe… bhājitābhājitaṁ jānāti ….

Appamattakavissajjako na sammannitabbo …pe… vissajjitāvissajjitaṁ na jānāti … appamattakavissajjako sammannitabbo …pe… vissajjitāvissajjitaṁ jānāti ….

Sāṭiyaggāhāpako na sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ na jānāti … sāṭiyaggāhāpako sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ jānāti ….

Pattaggāhāpako na sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ na jānāti … pattaggāhāpako sammannitabbo …pe… gahitāgahitaṁ jānāti ….

Ārāmikapesako na sammannitabbo …pe… ārāmikapesako sammannitabbo …pe….

Sāmaṇerapesako na sammannitabbo …pe… sāmaṇerapesako sammannitabbo …pe….

Sammato na pesetabbo …pe… sammato pesetabbo …pe….

Sāmaṇerapesako bālo veditabbo …pe… paṇḍito veditabbo … khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati … akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati … yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye … yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, pesitāpesitaṁ jānāti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato sāmaṇerapesako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Cuddasamaṁ.

Sammutipeyyālaṁ niṭṭhitaṁ.

AN5.286

Aṅguttara Nikāya 5.286

1. Sikkhāpadapeyyāla

Bhikkhusutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, abrahmacārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge”ti.

Paṭhamaṁ.

AN5.287-292

Aṅguttara Nikāya 5.287–292

1. Sikkhāpadapeyyāla

Bhikkhunīsuttādi

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā bhikkhunī …pe… sikkhamānā … sāmaṇero … sāmaṇerī … upāsako … upāsikā yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātinī hoti, adinnādāyinī hoti, kāmesumicchācārinī hoti, musāvādinī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye.

Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātā paṭiviratā hoti, adinnādānā paṭiviratā hoti, kāmesumicchācārā paṭiviratā hoti, musāvādā paṭiviratā hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge”ti.

Sattamaṁ.

AN5.293

Aṅguttara Nikāya 5.293

1. Sikkhāpadapeyyāla

Ājīvakasutta

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ājīvako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, abrahmacārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato ājīvako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye”ti.

Aṭṭhamaṁ.

AN5.294-302

Aṅguttara Nikāya 5.294–302

1. Sikkhāpadapeyyāla

Nigaṇṭhasuttādi

“Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato nigaṇṭho … muṇḍasāvako … jaṭilako … paribbājako … māgaṇḍiko … tedaṇḍiko … āruddhako … gotamako … devadhammiko yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.

Katamehi pañcahi?

Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato devadhammiko yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye”ti.

Sattarasamaṁ.

Sikkhāpadapeyyālaṁ niṭṭhitaṁ.

AN5.303

Aṅguttara Nikāya 5

1. Rāgapeyyāla

~

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca?

Asubhasaññā, maraṇasaññā, ādīnavasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā—

rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime pañca dhammā bhāvetabbā”ti.

AN5.304

Aṅguttara Nikāya 5

1. Rāgapeyyāla

~

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca?

Aniccasaññā, anattasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā—

rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime pañca dhammā bhāvetabbā”ti.

AN5.305

Aṅguttara Nikāya 5

1. Rāgapeyyāla

~

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca?

Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā—

rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime pañca dhammā bhāvetabbā”ti.

AN5.306

Aṅguttara Nikāya 5

1. Rāgapeyyāla

~

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca?

Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ—

rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime pañca dhammā bhāvetabbā”ti.

AN5.307

Aṅguttara Nikāya 5

1. Rāgapeyyāla

~

“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ—

rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime pañca dhammā bhāvetabbā”ti.

AN5.308-1152

Aṅguttara Nikāya 5

1. Rāgapeyyāla

~

“Rāgassa, bhikkhave, pariññāya … parikkhayāya … pahānāya … khayāya … vayāya … virāgāya … nirodhāya … cāgāya … paṭinissaggāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Dosassa … mohassa … kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa abhiññāya … pariññāya … parikkhayāya … pahānāya … khayāya … vayāya … virāgāya … nirodhāya … cāgāya … paṭinissaggāya pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca?

Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ—

pamādassa, bhikkhave, paṭinissaggāya ime pañca dhammā bhāvetabbā”ti.

Rāgapeyyālaṁ niṭṭhitaṁ.

Tassuddānaṁ

Abhiññāya pariññāya parikkhayāya,

Pahānāya khayāya vayena ca;

Virāganirodhā cāgañca,

Paṭinissaggo ime dasāti.

Pañcakanipāto niṭṭhito.

Tatridaṁ vagguddānaṁ

Sekhabalaṁ balañceva,

Pañcaṅgikañca sumanaṁ;

Muṇḍanīvaraṇañca saññañca,

Yodhājīvañca aṭṭhamaṁ;

Theraṁ kakudhaphāsuñca,

Andhakavindadvādasaṁ;

Gilānarājatikaṇḍaṁ,

Saddhammāghātupāsakaṁ;

Araññabrāhmaṇañceva,

Kimilakkosakaṁ tathā;

Dīghācārāvāsikañca,

Duccaritūpasampadanti.

Pañcakanipātapāḷi niṭṭhitā.